Opinion Magazine
Number of visits: 10,221,302
  •  Home
  • Opinion
    • Opinion
    • Literature
    • Short Stories
    • Photo Stories
    • Cartoon
    • Interview
    • User Feedback
  • English Bazaar Patrika
    • Features
    • OPED
    • Sketches
  • Diaspora
    • Culture
    • Language
    • Literature
    • History
    • Features
    • Reviews
  • Gandhiana
  • Poetry
  • Profile
  • Samantar
    • Samantar Gujarat
    • History
  • Ami Ek Jajabar
    • Mukaam London
  • Sankaliyu
    • Digital Opinion
    • Digital Nireekshak
    • Digital Milap
    • Digital Vishwamanav
    • એક દીવાદાંડી
    • काव्यानंद
  • About us
    • Launch
    • Opinion Online Team
    • Contact Us

નિષ્ક્રમણ

પરેશ દવે 'નિર્મન'|Poetry|11 August 2026

જળવંચા, છળસંશા, બન્ને વાઘા પ્હેરી આવે,
ઊબી ડૂબી પળ વીંધી, આવે સરપટ સીધા.

ગોખે ગોખે દીવા બાળે (ઓછાયાની ઉંમરનાં),
જૂનાં ઝાંખા કળતર પોપડાતાં વાંચે ભીંતે.

જ્યાં સૂરજના તોખાર, ઊંઘ વેડી હણહણે,
ઠારની પછેડી ઓઢી પોઢ્યાં ફૂલોને જગાડે.

આભનો ગાભો ફાડે ને વસૂક્યું વાદળ આવે,
ભાથી રેલાતાં રેલાતાં કૈ ઉંમર લગ પહોંચે? 

તા.10.8.26.
વૃન્દાવન બંગલોઝ,15) શિવ બંગલો, બળિયાદેવ મંદિર નજીક, ગાના-કરમસદ રોડ, મુ. કરમસદ. તા. જિ. આણંદ.
ઈ-મેલ: 1959pareshdave@gmail.com

Loading

એક યુવક જન્તર મન્તર છોડતી વખતે પોલીસને કહેતો જાય કે, “ફિર આયેંગે ઔર તબ બંદૂક લેકર આના.”

રમેશ ઓઝા|Opinion - Opinion|10 August 2026

રમેશ ઓઝા

તમને ખબર છે આજથી સો વરસ પહેલાં રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘની સ્થાપના શા માટે કરવામાં આવી હતી? હિન્દુઓને બહાદુર બનાવવા. હિંદુઓની અંદર શૌર્યનું સિંચન કરવા. હિંદુઓની આવનારી નસલ જરૂર પડ્યે બહાદુરી બતાવવામાં અન્ય પ્રજાથી જરા ય પાછળ ન રહે એ માટે. સંઘના વૈચારિક ગુરુ (આઈડિયોલોગ) વિનાયક દામોદર સાવરકરે તો આ વિષે વિગતે વિવેચન કર્યું છે. સંઘના પ્રકાશિત સાહિત્યમાં (સંઘ બે પ્રકારે વિચાર-વ્યાપાર કરે છે. એક પ્રકાશન દ્વારા અને દશેરા જેવા જાહેર વ્યાખ્યાન દ્વારા જે આપણા માટે હોય છે અને બીજું કર્ણોપકર્ણ જે સ્વયંસેવક માટે જ હોય છે. એને છાપવામાં નથી આવતું કે જાહેરમાં કહેવામાં નથી આવતું, કાનમાં કહેવામાં આવે છે અને એ પણ નિર્ધારિત સીનિયોરિટી પ્રાપ્ત કરનારાને જ ફક્ત) પણ આ વાત કહેવાઈ છે. 

તેઓ એમ માને છે અને હમણાં કહ્યું એમ સાવરકરે તો તેમની આક્રમક શૈલીમાં વિવેકની પરવા કર્યા વિના કહ્યું છે કે હિંદુ દાર્શનિક પરંપરાએ અને એમાં ઓછુ હતું તે શ્રમણ પરંપરા (મહાવીર અને બુદ્ધ) એ હિંદુઓને કાયર બનાવ્યા છે. મહાવીર અને બુદ્ધ માટે તો એ આકરી ભાષામાં લખે છે. તેમણે મધ્યકાલીન હિંદુ સંતોને પણ છોડ્યા નથી. એમાં વળી હિંદુઓના દુર્ભાગ્ય કે જ્યારે જગતમાં પોતાની જગ્યા બનાવવાની હોડ શરૂ થઈ છે અને જે તે પ્રજા એકબીજાનાં ગળાં કાપે છે ત્યારે હિંદુઓના દુર્ભાગ્યે ગાંધીજી આવ્યા. આ માણસ અહિંસાની ગાંડીઘેલી વાતો કરે છે અને હિંદુઓને હજુ વધુ કાયર બનાવે છે. આ મોહનદાસ ગાંધી નામના પેરેસાઈટ, પ્લેગ (આ ગાંધીજી માટે સાવરકરે વાપરેલા તેમના જ શબ્દો છે.) 

સંઘના સ્થાપક કે.બી. હેડગેવારના એક બીજા ગુરુ પણ હતા જેનું નામ ડૉ બાલકૃષ્ણ સીતારામ મુંજે હતું. તેઓ નાગપુરના હતા અને દાકતરી પ્રેક્ટીસ કરતા હતા. મુંજેએ કહ્યું કે હિંદુઓના દુર્ભાગ્ય તો જુઓ; આ ગાંધી નામના માણસથી હિંદુઓને છોડાવી શકે એવો કોઈ હિંદુ નેતા બચ્યો નથી. લોકમાન્ય તિલક ગુજરી ગયા છે, બિપિન ચન્દ્ર પાલ લંડન જતા રહ્યા છે, લાલા લાજપત રાય છે, પણ એ ગાંધીને મદદ કરતા થઈ ગયા છે. મદનમોહન માલવિય મવાળ છે. ચાલો, આપણે પોંડીચેરી જઈએ અને અરવિંદ ઘોષને સમજાવીએ કે તેઓ રાજકારણમાં પાછા આવે અને સદીઓથી રાંકડા હિંદુઓને આ ગાંધી હજુ વધુ રાંકડા બનાવી રહ્યો છે તેને રોકે. કાયર હિંદુ કેવી રીતે નિર્મમ વિધર્મીઓનો સામનો કરશે. એમ કહેવાય છે કે અરવિંદ ઘોષે ત્યાંને ત્યાં જ રાજકારણમાં પાછા ફરવાની ના પાડી હતી. કેટલાક લોકો એમ પણ કહે છે કે અરવિંદે સાધના છોડીને રાજકારણમાં પાછા ફરવાનો કેટલોક સમય વિચાર કર્યો હતો અને એ પછી ના પાડી હતી. જ્યારે અરવિંદની ના આવી એટલે ડૉ મુંજે ૧૯૩૧ની સાલમાં ઇટલી ગયા અને બેનેટીન મુસોલિનીને મળ્યા. મુસોલિની ઈટાલિયનોને મર્દ બનાવવા અને જરૂર પડ્યે મર્દાનગી બતાવવા કેવી રીતે તાલીમ આપી રહ્યો છે અને કેવી રીતે સંગઠિત કરી રહ્યો છે તે જોવા સમજવા. મુસોલિનીની પ્રેરણાથી સ્વયંસેવકોને અર્ધ-લશ્કરી તાલીમ આપવાનું શરૂ કરવામાં આવ્યું અને તેમણે નાસિકમાં ભોંસલા મિલીટરી સ્કૂલ સ્થાપી. સંઘનિર્મિત બહાદુર હિન્દુત્વવાદી હિંદુઓ જ દેશને સંકટથી બચાવી શકશે. આ ગાંધી હિંદુઓને નપુંસક બનાવી રહ્યો છે.

આ લાંબી પૃષ્ઠભૂમિ આપવાનું કારણ એ છે કે તમને ખ્યાલ આવે કે બહાદુરી માટે તેમને કેટલું આકર્ષણ છે. તેમની વાણીમાંથી બહાદુરી ટપકતી જોવા મળશે. નરેન્દ્ર મોદી જેવા વાચાળ લોકોના મોઢામાંથી તો બહાદુરી ટપકતી નથી, વહે છે. ચોવીસે કલાક તેઓ બહાદુર હિંદુઓનાં સપનાં જુએ છે. બહાદુર હિંદુઓનાં દૃષ્ટાંતો આપે છે. ઐતિહાસિક પુરુષોની બહાદુરીનાં અતિરંજક વર્ણનો કરે છે અને ઉદાહરણ આપે છે. કોઈ બહાદુરનો પરાજય થયો હોય તો તેને વિજયમાં ફેરવે છે, જેમ કે હવે વિદ્યાર્થીઓને ભણાવવામાં આવે છે કે હલ્દીઘાટીના યુદ્ધમાં રાણા પ્રતાપનો પરાજય નહોતો થયો, વિજય થયો હતો. ભારતની આઝાદી માટે લડનારા ક્રાંતિકારીઓના ઓવારણા લે છે. તેમને એ ખબર નથી કે બહાદુરી લડવામાં છે, જય-પરાજય ગૌણ છે. જે લડવા માટે મેદાનમાં ઉતરે એ બહાદુર. આ વાક્ય યાદ રાખજો, સંઘની બહાદુરી સમજવા માટે આ લેખમાં આગળ કામમાં આવશે. 

અહિંસાના અતિરેકે હિંદુઓને કાયર બનાવ્યા છે એમ માત્ર સાવરકરે એકલાએ નથી કહ્યું, સાવરકરના એક નંબરના દુ:શ્મન ગાંધીજીએ પણ કહ્યું છે. પણ દૃષ્ટિકોણમાં ફરક છે. તેમણે કહ્યું હતું કે અહિંસાનો કેવળ શબ્દિક અર્થ અપનાવવાના કારણે હિંદુઓ કાયર બન્યા છે. અન્યાય સામે લડવું તો હિંસા કરવી પડે અને શાસ્ત્રોમાં હિંસા વર્જ્ય છે તો પછી અન્યાય સહન કરવા સિવાય બીજો શું વિકલ્પ? આ અહિંસાની ખોટી સમજ છે. ગાંધીજીએ એક વખત નહીં, અનેક પ્રસંગે કહ્યું છે કે અન્યાય અને અત્યાચારનો સામનો કરવા જરૂર પડ્યે હિંસા કરવી પડે તો એ ધર્મ છે, પણ અન્યાય અને અત્યાચાર સહન કરવા, કે તેને જોતા રહેવું કે મૂંગા રહેવું એ કાયરતા છે. 

હવે લાખ રૂપિયાનો સવાલ અથવા મુદ્દાની વાત: 

હિંદુઓની બહાદુરી જોવા તમે તલસો છો, સો વરસથી બહાદુર હિંદુ પેદા કરવા માટે પરસેવો પાડો છો, તમે હિંદુ શૌર્યનું નેરેટિવ વિકસાવ્યું છે, હિંદુ શૌર્યનો ખાસ ઇતિહાસ લખ્યો છે, ત્યારે આય રિપીટ ત્યારે, જન્તર મન્તર અને દેશભરમાં અન્યત્ર લબરમૂછિયા હિંદુ તરુણોની બહાદુરી જોઇને તમારી છાતી તો ગજ ગજ ફૂલવી જોઈતી હતી. તમારી આંખ ભીની થવી જોઈતી હતી જેમ આ લખનારની થઈ હતી. રાણા પ્રતાપ, શિવાજી મહારાજ અને બીજા જે કોઈ બહાદુર હિંદુઓ થઈ ગયા છે એ સ્વર્ગમાંથી તરુણોની બહાદુરી જોઇને ફૂલ વરસાવતા હશે. તો તમને કઈ વાતનું ઓછું પડ્યું? એક યુવતી (હિંદુ સ્ત્રી) એકલે હાથે પોલીસની વેનને રોકે, એક માં (હિંદુ માં) પોતાનાં બે બાળકોને પોલીસને આપે અને કહે કે મારી નાખો આને, એક યુવક ભાગ્યા વિના ખામોશ ઊભો રહીને પોલીસની લાઠી ખાય, એક યુવક પોલીસને પૂછે કે, “આજ અશ્રુ ગેસ કી વ્યવસ્થા નહીં હૈ ક્યા?” એક યુવક જન્તર મન્તર છોડતી વખતે પોલીસને કહેતો જાય કે, “ફિર આયેંગે ઔર તબ બંદૂક લેકર આના.” અને આવા તો હિંદુ યુવાઓની બહાદુરીનાં સેંકડો દૃશ્યો જોવા મળ્યાં હતા જે તમે પણ જોયા હશે. 

જે લોકો હિંદુઓની બહાદુરી જોવા તલસે છે એને કઈ વાતનું ઓછું પડ્યું? કઈ કસર રહી ગઈ હિંદુ યુવાઓની બહાદુરીમાં? આ જ તો તમારું ધ્યેય છે ને? તમે તમારું આયખું અને સો વરસની તપશ્ચર્યા આવો રૂડો દિવસ જોવા માટે ખર્ચ્યું છે ને? એ રૂડો દિવસ આવ્યો તો પછી તમને કઈ વાતે ઓછું પડ્યું? શું જોઈએ છે આના કરતાં વધુ? પાછો કેવો થનગનાટ! કેવી ઉર્જા! કેવી મૌલિકતા! કેવી બુદ્ધિપ્રતિભા! કેવો વિનોદ! કેવો આત્મવિશ્વાસ! અહિંસક માર્ગ અપનાવીને હિંદુ તરુણોએ કેવી બહાદુરી બતાવી! તમે તો આવી બહાદુરી ક્યારે ય બતાવી નથી. આઝાદીની લડતમાં ભાગ લીધો નહોતો. શહીદી કે ખુવારી વહોરી નથી. અન્યાય સામે સંઘર્ષ કર્યો નથી. સો વરસમાં એક પણ સ્વયંસેવક શહીદ થયો નથી. થનગનાટ, મૌલિકતા, તાર્કિકતા, વિનોદ અને આત્મવિશ્વાસ તો દૂરની વાત છે. માત્ર ગાળો દેતા આવડે છે, ચર્ચા પણ કરી શકતા નથી. અને ભય? ટીકાકારોનો ભય, સ્વતંત્ર પત્રકારોનો ભય, પ્રશ્નનો ભય, વિદ્વાનોનો ભય, વિરોધ પક્ષોનો ભય, સંસદનો ભય, મુક્ત ચર્ચાનો ભય, સ્વતંત્ર નાયતંત્રનો ભય, કલાકારોની કૃતિનો ભય એમ સર્વત્ર તમને ભય દેખાય છે અને ભય તમારા ચહેરા પર પણ દેખાય છે. ભારત માતાને તમારા જેવા હિંદુઓનો ખપ છે કે જન્તર મન્તર અને અન્યત્ર નજરે પડેલા તરોતાજા થનગનાટથી છલકતા બહાદુર હિંદુઓનો? કોના થકી ભારત માતાનું ભવિષ્ય સુરક્ષિત છે?  

તો વાત એમ છે કે સંઘની સ્થાપના વખતે કહેવામાં આવે છે એમ બહાદુર હિંદુઓ પેદા કરવા માટે સંઘની રચના થઈ હતી તો પછી તમને કઈ વાતનું ઓછું પડ્યું? અને તાર્કિક રીતે જોઈએ તો આ યુવાઓ તમારી શાખામાંથી પેદા થયેલા હોવા જોઈતા હતા, કારણ કે બહાદુરી તો તમે શીખવાડો છો. એવો તમારો દાવો છે. જેણે બહાદુરીનો જાપ જપવામાં આયખું ખર્ચ્યું એ સો વરસમાં ક્યારે ય બહાદુરી બતાવી શક્યા નથી અને જેનો કહેવાતા બહાદુરો સાથે દૂરદૂરનો સંબંધો નથી એ બહાદુરી બતાવવામાં આગળ નીકળી ગયા. 

કારણ શું? કારણ એ છે કે સંઘની સ્થાપના બહાદુર હિંદુઓ પેદા કરવા માટે નહોતી કરવામાં આવી, ધૂર્ત હિંદુઓ પેદા કરવા માટે કરવામાં આવી છે. ગાંધીજી સાથે તેમનો વાંધો અહિંસાને લઈને નથી, નૈતિકતાને લઈને છે, સાધનશુદ્ધિને લઈને છે. આ વાત સંઘનું પ્રકાશિત સાહિત્ય વાંચવાથી નહીં સમજાય, પણ તેમનું આચરણ જોઇને સમજાશે. આ સિવાય સાવરકરને વાંચવાથી સમજાશે. સાવરકર અભિવ્યક્તિમાં કંઈક અંશે પ્રામાણિક હતા. ગાંધીજી સદ્દગુણની ઉપાસના કરતા હતા અને સાવરકરે સદ્દગુણને વિકૃતિ કહી છે. છેતરપીંડી, વિશ્વાસઘાત અને કોઈ પણ રીતે બચી નીકળવાનો તેમણે મહિમા કર્યો છે. ખાતરી કરવી હોય તો સાવરકરને વાંચી જાઓ. 

સંઘની સો વરસની જહેમત પછી પણ બહુમતી હિંદુઓ મુઠ્ઠીમાં આવ્યા નથી અને સંઘનાં શતાબ્દી વર્ષમાં ૨૦-૨૫ વરસના તરુણ તરુણીઓએ તો કેપ્ચરીંગ હિંદુઝના પ્રોજેક્ટના ફુરચા બોલાવી દીધા. 

કારણ? વિચારી જુઓ. જવાબ મળી રહેશે. જવાબ શોધવો જરા ય અઘરો નથી.  

Loading

 પ્રાથમિક શિક્ષણથી યુનિવર્સિટી શિક્ષણ સુધી ભ્રષ્ટાચાર એ જ શિષ્ટાચાર …

રવીન્દ્ર પારેખ|Opinion - Opinion|10 August 2026

રવીન્દ્ર પારેખ

એવું ક્યાંક વાંચ્યાનો ખ્યાલ છે કે વિદ્યાસહાયક યોજના નિષ્ફળ ગઈ છે, પણ એમાં તો ભરતીઓ ચાલુ જ છે ને આ વખતે 11,000થી વધુ ભરતી થવાની છે. એ સાથે જ 700 જેટલી જગ્યાઓ અનામત પણ રાખવામાં આવી છે. 11,000ની ભરતીની વાત તો જૂની છે, તે 2026 સુધી આવી છે. કદાચ આવતે વર્ષે પણ એ 11,000નો આંકડો ફરી દેખાય તો નવાઈ નહીં. પાછળથી એવી હકીકત પણ બહાર આવી છે કે પ્રવાસી શિક્ષક યોજના નિષ્ફળ ગઈ છે ને તેને બદલે જ્ઞાન સહાયક અને ખેલ સહાયક યોજના શરૂ કરવામાં આવી છે. યોજનાઓ ઘડ્યા કરવામાં શિક્ષણ વિભાગનો જોટો નથી. 2015 – ‘16માં શરૂ થયેલી પ્રવાસી શિક્ષક યોજના બંધ એટલે થઈ કે એમાં પગાર ઓછો આપવામાં આવતો હતો. એ યોજના 2023માં જ્ઞાન સહાયકમાં બદલાતાં પગાર બમણો થઈ ગયો છે, પણ આશ્ચર્ય એ છે કે 2016માં શરૂ થયેલી પ્રવાસી શિક્ષક યોજના 2023 સુધી પણ માંડ ચાલી, તો એવી તઘલખી યોજનાઓ બનાવવાનો મતલબ શું છે? આજની તારીખમાં પણ યોજના માટે ઉમેદવારો મળતા નથી, એટલે જ્ઞાન સહાયક યોજના કેટલું ટકશે તે પણ જોવાનું રહે. આ યોજના મુજબ પ્રાથમિકમાં 21 હજાર, માધ્યમિકમાં 24,000 અને ઉચ્ચતર માધ્યમિકમાં 26,00૦નું ઉચ્ચક માનદ્દ વેતન સ્વીકારાયું છે. એ પણ છે કે ભરતીની જાહેરાત થતી રહે છે, એટલી ભરતી થતી નથી. 

તાજેતરમાં કાનૂની વિવાદ છતાં વિદ્યાસહાયકોની ભરતી કરવાનો હાઈકોર્ટે આદેશ આપ્યો છે. એ હિસાબે 11,000 વિદ્યાસહાયકોની ભરતીની વાત ફરી એક વાર સામે આવી છે. જો કે ટેટ-1 પરીક્ષાને આધારે વિદ્યાસહાયકોની ભરતીને પડકારતી અરજી સંદર્ભે 700 સીટ અનામત રાખવાનો પણ આદેશ છે. ગુજરાતમાં ટેટ-1 પરીક્ષાને આધારે ભરતીની પ્રક્રિયા શરૂ થઇ હતી, પણ કેટલાક ઉમેદવારોને ગેરલાયક ઠેરવવામાં આવતા ને ભરતીના નિયમો સામે વાંધા ઉઠાવતી ઢગલો રિટ અરજીઓ થતાં સમગ્ર ભરતી પ્રક્રિયા અટવાઈ પડી હતી. એમાં અન્યાય, લાયક ઉમેદવારોને થતો હોવાથી હાઈકોર્ટે ભરતી પ્રક્રિયાને મંજૂરી આપી છે. છેલ્લા ઘણા મહિનાઓથી વિદ્યાસહાયકોની ભરતીનો ઉદ્દેશ, ભરતી પ્રક્રિયાને સરકાર દ્વારા આગળ ધપાવવાનો લાગે છે. સરકારી વકીલ દ્વારા એવી રજૂઆત કરવામાં આવી હતી કે વિવાદી 700 સીટને અલગ રાખીને બાકીની દસેક હજાર જગ્યાઓ પર ભરતીની મંજૂરી હાઈકોર્ટ આપે. સરકાર તરફથી અદાલતનું એ મુદ્દે ધ્યાન ખેંચવામાં આવ્યું હતું કે જે મુદ્દે અરજીઓ કરવામાં આવી છે, તેનાં હિતોનું રક્ષણ પણ કરવામાં આવશે. 

તે ઉપરાંત શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા 2027 સુધીમાં બીજી પાંચેક હજાર ભરતીઓનું આયોજન પણ કરવામાં આવ્યું છે. આમ થતાં જેમણે હાલ અરજી કરી છે તેમને પણ ભરતીનો પૂરતો લાભ મળશે. હાઈકોર્ટે તમામ પક્ષકારોને સાંભળ્યા પછી ભરતીનો આદેશ આપ્યો છે, પરિણામે ભરતીની મોકળાશ વધી છે.

એક તરફ વિદ્યાસહાયકોની ને અન્ય પદોની ભરતી માટે સરકાર કરકસર કરે છે ને બીજી તરફ ભ્રષ્ટાચારે માઝા મૂકી હોય એવી સ્થિતિ પણ છે. આ સ્થિતિ સ્કૂલ, કોલેજ સંદર્ભે જ નથી, યુનિવર્સિટી કક્ષાએ પણ ભ્રષ્ટાચાર જ શિષ્ટાચાર હોય એવી સ્થિતિ છે. બધી જ શરમ બાજુ પર મૂકીને કુલપતિ લેવલની વ્યક્તિ આટલી ભ્રષ્ટ હોય એ આઘાત આપનારી બાબત છે. યુનિવર્સિટીઓ આજકાલ રાજકીય પ્રવૃત્તિઓનો અખાડો બની ગઈ છે ને કુલપતિ કક્ષાની વ્યક્તિઓ એમાંથી બાકાત નથી. યુનિવર્સિટીમાં કુલપતિની નિમણૂક જ રાજકીય વગની મહોતાજ છે. કુલપતિના પદ પર એકેડેમિશિયનની અપેક્ષા લગભગ રહી નથી, પણ રાજકીય વગ કઈ હદની છે, તે વાત વધારે મહત્ત્વની છે. શિક્ષણ નહીં, પણ રાજકારણ એ કુલપતિની વધારાની લાયકાત છે. હવે ખાનગી કે જાહેર યુનિવર્સિટીમાં કુલપતિનો એવો પ્રભાવ રહ્યો નથી કે એક વિશાળ સમૂહને આકર્ષી શકે ને એવા વિદ્યાર્થીઓ પણ નથી કે તે કોઈ રાજકીય પક્ષનો હાથો બન્યા વગર સક્રિય હોય. વિદ્યાર્થીઓ રાજકારણ શીખે એનો તો શો વાંધો હોય, પણ રાજકારણ કરે ત્યારે વિચારવાનું રહે. 

નીરજા ગુપ્તા

ગુજરાત યુનિવર્સિટી ગુજરાતની પહેલી યુનિવર્સિટી છે, પણ તેની જે પ્રતિષ્ઠા હતી, તે હવે રહી નથી, તે એટલે પણ કે કુલપતિઓને રાજકીય સંસ્પર્શ વગરનું જીવન હવે માફક જ આવતું નથી. એ યુનિવર્સિટીનું એટલે જ એવું કૌભાંડ બહાર આવ્યું છે, જે ગુજરાતમાં બેજોડ છે. ગુજરાત યુનિવર્રસિટીના ને ગુજરાતની યુનિવર્સિટીઓમાં આવો કાંડ ઇતિહાસમાં પહેલી વાર થયો છે ને તે યુનિવર્સિટીના પૂરા દસ માનનીય સભ્યોને સસ્પેન્ડ કરવાનો – 

પૂર્વ કુલપતિ નીરજા ગુપ્તાની રહેમ નજરથી 10 સભ્યોને અઢી લાખથી 5 લાખનાં માસિક પગારની લ્હાણી, ત્રણ વર્ષ સુધી કરવામાં આવી હતી. સરકારની ઢીલાશ અને નિયમો બાજુ પર મૂકીને રાષ્ટ્રપતિ કક્ષાનો પગાર ચૂકવાયો ને એવું કોઈ ખાસ કામ યુનિવર્સિટીનું થયું નથી. તેમાં એક સભ્ય તો બબ્બે જગ્યાએથી પગાર લેતા હતા. નીરજા ગુપ્તા તો નિવૃત્ત થઇ ચૂક્યાં છે અને હાલના ઇન્ચાર્જ કુલપતિ જગદીશ જોશીએ ત્રણ સભ્યોની એક કમિટી નીમી છે ને નિષ્પક્ષ તપાસ થઈ શકે એ માટે આ દસેય સભ્યોને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા છે. યુનિવર્સિટીને કોઈ કુલપતિ નિરાંતે લૂંટાવા દે તેવો આ પહેલો કિસ્સો છે. વારુ, આ સભ્યો કોઈક વિષયના નિષ્ણાત હોય અને તેમના દ્વારા યુનિવર્સિટી અદ્દભુત વિકાસ સાધી શકી હોય, તો આટલો ધુમાડો કૈંકે લેખે લાગે, પણ એવી વાત પણ આ સભ્યોમાં ન હતી. તો, એ સવાલ થાય કે આ દસ સભ્યો પાછળ આટલાં નાણાં વેડફવાની જરૂર કેમ પડી? 

તપાસમાં એવું પણ બહાર આવ્યું છે કે આ દસમાંના બે સભ્યો તો મેડમના પીએચ.ડી.ના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓ હતા. એ જ રીતે બીજા સભ્યો પણ કોઈને કોઈ કારણે પરિચયમાં હતા. નીરજા ગુપ્તાનો પગાર કેટલો હતો એ નથી ખબર, પણ તે 5 લાખ નહીં હોય એમ બને. તો, તેમના કર્મચારીઓને અઢીથી પાંચ લાખ પગાર ચૂકવવાનું શું કારણ હતું તે નથી સમજાતું. 

મોટે ભાગે નિવૃત્તોને ફરી નોકરીએ રખાય તો તેને મૂળ પગારથી ઓછો પગાર જ ચૂકવાય છે. આમાંના કોઈને પાંચ લાખનો પગાર પૂર્વ નોકરીમાં ન હતો, તો અઢીથી પાંચ લાખ કેમ ચૂકવાયા તે તપાસ સમિતિ શોધી લાવે તો ખબર પડે. આ અગાઉ અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદ તરફથી ગેરકાયદે નિમણૂકો રદ્દ કરવાની લેખિત રજૂઆત થઇ હતી. સાત ઓગસ્ટે યુનિવર્સિટી ખાતે વિરોધ પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું જેમાં નકલી નોટો ઉછાળવામાં આવી હતી. આમ તો ભા.જ.પ. સાથેની સાંઠગાંઠ એ.બી.વી.પી.ની છે જ, છતાં તેની જ સરકાર સામે વિરોધ પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું તે સૂચક છે.

જીયુસેકમાં કોઈ પણ પ્રકારની પ્રક્રિયા વગર પાંચ લાખનો પગાર મેળવતા અધિકારીને ત્રણ વર્ષમાં પોણા બે કરોડ જેટલો પગાર ચૂકવાયો હતો. કોઈ પણ નિવૃત્ત અધિકારીને ફરી નોકરીમાં લેવાય તો દેખીતી રીતે જ પાંચ લાખનો પગાર હોય નહીં, છતાં કુલપતિ તરીકે નિયુક્ત થયેલ નીરજા ગુપ્તાએ તેમના પરિચિતોને હંગામી ગણાતી મહત્ત્વની જગ્યાઓ પર નિમણૂકો આપી હતી. આ અધિકારીઓ બેંક, ઓ.એન.જી.સી.ના નિવૃત્ત અધિકારીઓ હતા. આ નિયુક્તિ સામે પણ વિવાદ થયેલો, તો પણ તેમને હટાવવામાં આવ્યા ન હતા કે ન તો પગાર ધોરણ ઘટાડવામાં આવ્યું હતું. વિવાદ થવાનું સીધું કારણ આ અધિકારીઓને ચૂકવાતા અઢી લાખથી પાંચ લાખ સુધીનું તોતિંગ પગાર ધોરણ હતું. વિવાદનું બીજું કારણ કોઈ પણ પ્રકારની પ્રક્રિયા વગર અપાયેલી સીધી નિમણૂકો પણ હતું. ત્રણ વર્ષથી તોતિંગ પગાર ખાતાં નિવૃત્તોને કારણે યુનિવર્સિટીનો ખર્ચ આસમાને પહોંચ્યો હતો. અત્યારે હલ્લા બોલ અને ભારે આક્રોશ ઠાલવતાં વિદ્યાર્થી સંગઠનો પર એવો આરોપ પણ છે કે તેઓ અત્યારે જાગ્યા તો એ જાગરણ શરૂઆતમાં જ થઇ શક્યું હોત. 

એ દુખદ છે કે કુલપતિ કક્ષાની વ્યક્તિ જવાબદારીનાં ભાન વગર વર્તી શકે છે ને યુનિવર્સિટીને ખોટના ધંધામાં ઉતારી શકે છે. એક તરફ વિદ્યાસહાયકોને 26 હજાર પગાર ચૂકવવામાં ટાઢ ચડતી હોય ને બીજી તરફ પાંચ લાખનો પગાર જરા પણ તપાસ વગર લુટાવી દેવાય એ શરમજનક છે. આ સંતુલન ગુજરાત શિક્ષણનો મૃત્યુઘંટ વગાડે તેમાં નવાઈ નથી. ગુજરાત પછી છેલ્લેથી વધુ છેલ્લે ધકેલાય નહીં તો થાય શું? 

000

e.mail : ravindra21111946@gmail.com
પ્રગટ : ‘આજકાલ’ નામક લેખકની કટાર, “ધબકાર”, 10 ઑગસ્ટ 2026

Loading

...1020...30313233...405060...

Search by

Opinion

  • ભારતીય ચૂંટણી પંચને અત્યારે ટી.એન. શેષનની તાતી જરૂર છે 
  • મતદાર શાસકને ચૂંટે કે શાસક મતદારને ?
  • કરસનદાસ માણેક : કવિતાની ભક્તિ, ભક્તિની કવિતા  
  • તે ઈલેકશન કમિશન છે કે ઈલેકશન ‘કમિશન’?
  • મતદાર નિર્મૂલનની ઘોર યંત્રણા : ચૂંટણી, તું કઈ બલાનું નામ છો?

Diaspora

  • 55 Million Speakers, 84 Editors: The Challenge Facing Gujarati in the Age of AI  
  • ગુજરાતી સાહિત્ય અને અનુવાદ – દશા અને દિશા
  • આપણે કયા ગુજરાતની વાત કરી રહ્યા છીએ?
  • દશમી ભાષા-સાહિત્ય પરિષદ :
  • યુ.કે.માં ડ્રાઇવિંગની પરીક્ષા

Gandhiana

  • ગાંધીજીનો ઘરડો દોસ્ત
  • આતંકવાદ અને અસમતોલ યુદ્ધના માહોલમાં ગાંધી 
  • શાંતિની સ્થાપના અને જાળવણી શક્ય છે.
  • कौमी संवादिता की मधुशाला[1]
  • શું આ જ કળિયુગની પરિભાષા હશે ? 

Poetry

  • ને ,પાળ તૂટી! !
  • હળવે હળવે હળવે
  • બગલ ખંજવાળો
  • ગઝલ
  • માર્યા જશે

Samantar Gujarat

  • ઇન્ટર્નશિપ બાબતે ગુજરાતની યુનિવર્સિટીઓ જરા પણ ગંભીર નથી…
  • હર્ષ સંઘવી, કાયદાનો અમલ કરાવીને સંસ્કારી નેતા બનો : થરાદના નાગરિકો
  • ખાખરેચી સત્યાગ્રહ : 1-8
  • મુસ્લિમો કે આદિવાસીઓના અલગ ચોકા બંધ કરો : સૌને માટે એક જ UCC જરૂરી
  • ભદ્રકાળી માતા કી જય!

English Bazaar Patrika

  • State-Sponsored Communal Profiling : The Gujarat Government Must Be Held Accountable
  • My mother cries on the phone’: TV’s war spectacle leaves Indians in Israel calming frightened families
  • “Why is this happening to me now?” 
  • Letters by Manubhai Pancholi (‘Darshak’)
  • Vimala Thakar : My memories of her grace and glory

Profile

  • તપસ્વી સારસ્વત ધીરુભાઈ ઠાકર
  • સરસ્વતીના શ્વેતપદ્મની એક પાંખડી: રામભાઈ બક્ષી 
  • વંચિતોની વાચા : પત્રકાર ઇન્દુકુમાર જાની
  • અમારાં કાલિન્દીતાઈ
  • સ્વતંત્ર ભારતના સેનાની કોકિલાબહેન વ્યાસ

Archives

“Imitation is the sincerest form of flattery that mediocrity can pay to greatness.” – Oscar Wilde

Opinion Team would be indeed flattered and happy to know that you intend to use our content including images, audio and video assets.

Please feel free to use them, but kindly give credit to the Opinion Site or the original author as mentioned on the site.

  • Disclaimer
  • Contact Us
Copyright © Opinion Magazine. All Rights Reserved