આજે વિકાસ ઈન્સ્યુરન્સ કંપનીમાં ખુશીનો માહોલ હતો. કંપનીએ છેલ્લા ત્રણ મહિનામાં હરણફાળ વિકાસ કર્યો હતો. પચીસ કસ્ટમર એવા મળી ગયા હતા કે જેણે એક કરોડનો વીમો લીધો હતો. કંપનીનાં એજન્ટોને તગડું કમિશન મળ્યું હતું અને કંપનીને સાઈઝેબલ બિઝનેસ. આટલો બિઝનેસ મળવાથી વિકાસ ઈન્સ્યુરન્સ કંપનીનું નામ બિઝનેસ વર્ડમાં ગાજતું થઈ ગયું હતું. વિકાસ ઈન્સ્યુરન્સ કંપનીનાં કર્મચારીઓનો ઉત્સાહ પણ ખૂબ વધી ગયો હતો, કારણ કે બીજે મહિને પણ કંપનીને બીજા પચીસ કસ્ટમર એક એક કરોડનાં વીમાની પોલિસીનાં મળી ગયા હતા. 

થોડા સમયમાં વિકાસ ઈન્સ્યુરન્સ કંપનીમાં ભૂકંપ થયો. એક કરોડના ઈન્સ્યુરન્સ વાળો ક્લેઇમ આવ્યો. ઈન્સ્યુરન્સ લેનાર વ્યક્તિનું કાર ઓવર બ્રિઝ ઉપરથી રેલિંગ તોડી નીચે પડી સળગી જવાથી મૃત્યુ થઇ ગયું હતું. કાર પૂરેપૂરી સળગી ગઈ હોવાથી કાર નંબર કે કોઈ વિશેષ માહિતી જાણી શકાય તેમ નહોતું. કસ્ટમરે ઈન્સ્યુરન્સ લીધો ત્યારે જરૂરી બધી જ વિગત આપી હતી. ઈન્સ્યુરન્સ કંપની એ પૂરેપૂરી ખરાઈ કરીને ઈન્સ્યુરન્સ લીધો હતો એટલે પોલિસીનાં ટર્મસ પ્રમાણે ઈન્સ્યુરન્સ કલેઇમ પાસ કરી આપ્યા વગર છૂટકો નહોતો. કસ્ટમરનું નામ રણવીર હતું તેના વારસોને કલેઇમ ચૂકવી દેવામાં આવ્યો હતો.

વિકાસ ઈન્સ્યુરન્સ કંપનીની જાણે માઠી દશા બેઠી હોય તેમ પ્રથમ થયો હતો તે જ પ્રકારનાં  બીજા ત્રણ એક્સસિડેન્ટ કેસનાં કલેઈમ ચુકવણી માટે આવ્યા. કંપનીના માલિક અને કર્મચારીઓ મૂંઝવણ અને મુશ્કેલીમાં મુકાઈ ગયા કે જો આવી રીતે કલેઈમ્સ આવશે તો કંપનીને દેવાળું ફૂંકવાનો વારો આવશે. બધાં જ ચિંતામાં અને દ્વિધામાં હતા કે શું થઈ રહ્યું છે. ક્યાંક કંઈક ખોટું થયું છે, પણ, શું એ સમજાતું નહોતું કારણ કે એક્સિડેન્ટમાં કારમાં સળગીને મૃત્યુ પામનાર બધાં જ કસ્ટમરનાં ઈન્સ્યુરન્સ પેપર્સ બરોબર હતા.

રાકેશ, વિકાસ ઈન્સ્યુરન્સ કંપનીમાં એક કર્મચારી હતો. તે મોલમાં ખરીદી કરી રહ્યો હતો ત્યાં અચાનક તેની નજર એક વ્યક્તિ ઉપર પડી અને એકદમ ચમકી ગયો આવું કેવી રીતે બની શકે નક્કી મારો દૃષ્ટિ ભ્રમ થયો છે. તેણે ફરી નજર કરી તો ત્યાં એ વ્યક્તિ નહોતી. રાકેશે તે ઘટનાને દૃષ્ટિભ્રમ માની ભૂલી ગયો હતો. 

ફરી એક દિવસ રાકેશ શાકમાર્કેટમાં ખરીદી કરી રહ્યો હતો,  અચાનક એક વ્યક્તિ તેની સામે આવી ગઈ તેને જોઈને રાકેશ આજે ફરી પાછો ચમકી ગયો. આજે તેનો દૃષ્ટિભ્રમ નહોતો … રાકેશ આગળ કઈ વિચારે તે પહેલા એ વ્યક્તિ ગાયબ થઈ ગઈ. … રાકેશ વિચારમાં પડી ગયો… . સત્ય શોધવાનો નિર્ણય કરી…તેના મિત્ર કિશોરને મળવા નીકળી ગયો. … એ પહેલા કંપનીમાં જાણ કરી દીધી કે આપણે તાજેતરમાં લીધેલા ઇન્સ્યુરન્સમાં મને કંઈક ખોટું થયાની ગંધ આવે છે; એટલે હમણાં આવેલા બાકીના ત્રણ એક્સસિડેન્ટ કેસના કલેઇમ ચૂકવવાની ઉતાવળ કરતા નહીં.

રાકેશનો મિત્ર કિશોર જાસૂસી એજન્સી ચલાવતો હતો. રાકેશે નક્કી કર્યું કે કિશોરને વાત કરી સલાહ લઈ જોઉં, પછી કંપનીમાં આગળ વાત કરું.

કિશોરને રાકેશે બધી જ વાત કરી, મોલ અને શાક માર્કેટમાં જોયેલી વ્યક્તિ વિશેની પોતાની શંકા જણાવી. હવે આગળ શું કરવું તેની સલાહ, સૂચન માગી.

“રાકેશ, તે જે વાત કરી તેની ઉપરથી એવું લાગે છે કે તારી કંપની બહુ મોટા ષડયંત્રનો ભોગ બની છે. તમે બિઝનેસ વધારવામાં મુખ્ય બાબત તો વિચારી નહોતી કે એક કરોડના ઇન્સ્યુરન્સનું પ્રીમિયમ આપનાર વ્યક્તિની આર્થિક સ્થિતિ કેવી છે અને એક કરોડનો ઈન્સ્યુરન્સ લેવા પાછળનું કારણ શું છે. કંઈ વાંધો નહીં, કાલે આપણે એક્સિડેન્ટ વાળી જગ્યા ઉપર જાત તપાસ કરવા જઈશું. તું, મને તારા બધાં જ એક-એક કરોડના ઈન્સ્યુરન્સવાળા કસ્ટમરની બધી માહિતી આપ. અત્યારે તો મને તારી શંકા સાચી લાગે છે કે ક્યાંક તો ગરબડ થઈ છે.”

કિશોરે, રાકેશે આપેલી કસ્ટમરોની માહિતીનું અધ્યયન કર્યું તો તેને એક વાત ન સમજાણી કે એક એક કરોડનો ઈન્સ્યુરન્સ લેનાર બધાં જ કસ્ટમરની આર્થિક સ્થિતિ મધ્યમ કક્ષાની હતી અને એક બિલ્ડરને ત્યાં કામ કરતા હતા. એક કરોડનો ઈન્સ્યુરન્સ લેવો પડે એવી કોઈ જરૂરિયાત નહોતી તો આટલું મોટું પ્રીમિયમ ભરીને ઈન્સ્યુરન્સ શું કામ લે? વળી જે ચાર વ્યક્તિનાં કલેઇમ આવ્યાં એ એક જ સરખા અને એક જ જગ્યાએ થયેલા એક્સિડેન્ટના હતા, જેમાં કાર સંપૂર્ણપણે બળી ગઈ હતી. વ્યક્તિ પણ કાર સાથે સંપૂર્ણપણે બળી ગઈ હતી. કિશોરને લાગ્યું  કેસ છે ઇન્ટરેસ્ટિંગ ઊંડા તો ઉતરવું જ પડશે, બાકી વિકાસ ઈન્સ્યુરન્સ કંપની નાદાર થઈ જશે. કિશોરે, રાકેશને વાત કરી. બંને મિત્રો એક્સસિડેન્ટવાળી જગ્યાએ જાત તપાસ માટે પહોચી ગયા …

કિશોર અને રાકેશ એક્સિડેન્ટવાળા ઓવર બ્રિજ ઉપર આવ્યા, જોયું તો ઓવર બ્રિજની રેલિંગ તૂટેલી હતી. ઓવર બ્રિજની ઉંચાઈ લગભગ વીસેક ફૂટ હતી. ઓવર બ્રિજને નીચે પસાર થતો ક્રોસ રોડ હતો.  બધાં જ એક્સિડેન્ટ સાંજ પછી જ થયા હતા. કિશોર અને રાકેશે આજુબાજુના સ્થળ પર તપાસ કરવાનું શરૂ કર્યું, એક્સિડેન્ટ થયેલી કાર સાવ જ બળી ગયેલી સ્થિતિમાં ત્યાં જ પણ રોડથી દૂર પડી હતી. કિશોરે જોયું તો કારની એવી સ્થિતિ હતી કે તેમાંથી કઈ જ જાણવા મળે એવું નહોતું. કાર ઉપરથી પડે તો રોડ ઉપર પડે જ્યારે કાર રોડથી દૂર પડી હતી. એ પણ વિચારવા જેવી વાત હતી.

“રાકેશ, કંઈ સમજાતું નથી પણ કંઈક એવી વાત છે જે આપણી સામે હોવા છતાં દેખાતી નથી. આમ વાત કરતા કરતા બ્રિજની નીચે આવ્યા, અચાનક બંનેનાં માથામાં ફટકો પડયો બંને બેભાન થઈ ગયા જયારે આંખો ખૂલી ત્યારે હાથ, પગ બાંધેલા અને મોઢે પટ્ટી મારેલી સ્થિતિમાં જુદી જુદી અંધારી કોટડીમાં પડ્યાં હતા. મોઢે પટ્ટી મારેલી હોવાથી વાત થઈ શકે તેમ નહોતી, બહાર આછો આછો લાઈટનો ઉજાસ દેખાતો હતો. બે માણસો કંઈક વાતો કરતા હતા પણ બરોબર સાંભળી શકાતી નહોતી.

કિશોર અને રાકેશ વિચારમાં પડી ગયા કે આ બ્રિજમાં કંઈક રહસ્ય લાગે છે નહીંતર અમને આવી રીતે બંધક બનાવવાની શું જરૂર પડે. અહીંથી છૂટવા માટેનો રસ્તો શોધવો પડશે. કિશોર તો જાસૂસ હતો એટલે જાસૂસીનાં જરૂરી બધાં જ સાધનો સાથે રાખતો હતો. બહારનું કંઈ સંભળાતું નહોતું. કિશોરે શક્તિશાળી માઈક્રો ટ્રાન્સમીટર બહાર કાઢ્યું બહાર થતી વાતો સાંભળવા રિસીવર ઓન કર્યું અને બે જણા વચ્ચે થતી વાતો સ્પષ્ટ સંભળાવા લાગી.

“માથુર, આપણા શેઠનાં ષડયંત્રની ગંધ કોઈકને આવી ગઈ લાગે છે, નહીંતર આ બે યુવાનો તપાસ કરતા કરતા અહીં સુધી ન આવી જાય. તને નથી લાગતું કે આપણા શેઠ પોતાનો મૂળ ધંધો છોડીને આ ધંધામાં આવ્યા એ ખોટું કર્યું છે.”

“જો બોઘા, આપણું કામ શેઠે સોંપેલું કામ કરવાનું … આ તો શેઠિયા કહેવાય, એકાદ વખત કામ કરી ને છોડી દે. આપણે શું! આપણને શેઠ ભરપૂર પૈસા આપે છે. આપણે શેઠનો ફોન આવે એટલે આ બે નવયુવાનનું શું કરવું એ પૂછવું પડશે.”

“બોઘા, માથુર, કેમ ચાલે છે બધું, બધાં ત્યાં જ છે ને? કોઈ છટકી ન જાય તેનું ખાસ ધ્યાન રાખજો ….”

“બોસ, બઘું જ બરોબર છે, પણ, આજે સાંજે બે નવયુવાન કંઈક તપાસ કરતા હોય એવું લાગ્યું, એટલે પકડીને કોટડીમાં પૂરી દીધા છે તેનું શું કરવાનું છે?”

“બોઘા, આપણું કામ ન પતે ત્યાં સુધી બીજી કોઈ માથાકૂટ ઊભી કરવી નથી, તેને આંખે પાટા બાંધી આજે રાત્રે ખૂબ દૂર જંગલમાં છોડી આવો, પછી કંઈ બનશે તો આગળ વિચાર કરીશું ….”

કિશોરે, બોઘા અને માથુરની તેના બોસ સાથેની વાત સાંભળી એટલું તો સમજાઈ ગયું કે વિકાસ ઈન્સ્યુરન્સ કંપની સાથે કોઈ મોટી સાઝીશ રચાઈ રહી છે, કોઈ ષડયંત્ર હોય એવું લાગે છે. બોસ સાથેની વાત પ્રમાણે અમને આજે રાત્રે જંગલમાં મુકવા જવાનું કહ્યું છે એ સમયે કંઈક કરવું પડશે.

બોઘો, બંનેને કોટડીમાંથી બહાર લઈ આવ્યો. કિશોરે પોતાના હાથમાં એક નાની એવી સ્પ્રેની બોટલ રાખી હતી જેવો બોઘો અને માથુર પાસે આવ્યાં બંનેનાં મોઢા ઉપર સ્પ્રે કરી બેભાન કરી બાંધીને કોટડીમાં મોઢે પટ્ટી મારી પૂરી દીધા.

“રાકેશ, હવે આપણે અહીંથી બહાર નીકળવાનો રસ્તો અને અહીં શું ગતિવિધિ થાય છે એ જોઈ લઈએ. આ લોકોએ બહુ મોટી સાઝીશ અને ષડયંત્ર તારી કંપની સામે કર્યું છે. આપણે પોલીસ ઓર્થોરિટીની પણ મદદ લેવી પડશે.”

કિશોર, રાકેશે તપાસ કરી તો એક અંડર ગ્રાઉન્ડ ટનલ દેખાણી જે લગભગ બે..ત્રણ માણસો ચાલી શકે તેટલી પહોળી ને ઊંચી હતી. બંને તેમાં આગળ વધ્યાં તો અડધો કિલોમીટર જેટલા અંતર પછી ટનલ પૂરી થઈ ગઈ.

“કિશોર આ ટનલ તો પૂરી થઈ ગઈ?”

“રાકેશ, તપાસ કર આ ટનલનું મુખ જવા..આવવા માટે ક્યાંક તો ખુલતું હશે. પ્રયત્ન કરતા એક બટન દબાયું અને એક પ્લેટ અંદર સરકી ગઈ, ઉપર જવાની માટેની સીડી નીચે આવી ગઈ. બંને આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા, કેવી સરસ વ્યવસ્થા ગોઠવી છે. બંને ઉપર આવ્યા તો એક વધુ આશ્ચર્ય તેની માટે રાહ જોઇને ઊભું હતું. ટનલનું મુખ રોડ પરનાં ફાર્મ હાઉસના દીવાનખંડમાં ખુલતું હતું. 

“કિશોર, આ ફાર્મ હાઉસ તો આપણા જાણીતા બિલ્ડર શોભરાજનું છે. શું તેની આ સાઝીશ હશે? શોભરાજનું નામ બિલ્ડર લોબીમાં બહુ મોટું નામ છે. મારું મન માનતું નથી, કંઈક તો ગરબડ છે. આપણે હવે સાચવીને ચાલવું પડશે અને ડી.વાય.એસ.પી. કક્કડ સાહેબને મળવું પડશે.”

ફાર્મ હાઉસનાં બધાં માણસો જમવા ભેગા થયા તેનો લાભ લઈને કિશોર અને રાકેશે ચોરી છુપીથી બધે આંટો માર્યો તો હતપ્રદ થઈ ગયા, કેટલા ય રૂમોમાં માણસોને બંધક બનાવીને રાખ્યાં હતાં. કદાચ આ એ લોકો હશે કે જેના નામનાં એક એક કરોડનાં ઈન્સ્યુરન્સ લીધેલા હતા. હવે બંનેને ડર લાગ્યો કે આપણે છટકી ગયાં છીએ તેની જાણ કહેવાતા બોસને થઈ ગઈ હશે એટલે હવે તો ખૂબ જ સાવચેતી રાખીને કક્કડ સાહેબને મળવું પડશે.

કક્કડ સાહેબ બધી જ વાત સાંભળીને વિચારમાં પડી ગયા કે શોભરાજ જેવો ખ્યાતનામ બિલ્ડર આવી હરકત શું કામ કરે? તેની પાસે અઢળક પૈસો છે. બિલ્ડર જગતમાં સારુ એવું નામ છે. ઉતાવળ કરવાથી બંધક બનાવાયેલા માણસો ઉપર જાનનું જોખમ છે. પહેલા તો તેને છોડાવવાનાં પગલાં લેવાં પડશે, ત્યારબાદ તેમની પાસેથી હકીકત જાણ્યા પછી આગળનું પ્લાનિંગ કરવું પડશે. કક્કડ સાહેબે કિશોર, રાકેશ સાથે વાત કર્યા પછી તેમની સાથે સાદા ડ્રેસમાં ફાર્મ હાઉસની બહારથી માહિતી મેળવવાનું નક્કી કર્યું.

“કિશોર, બહારથી તો ફાર્મ હાઉસની ગતિવિધિ સામાન્ય લાગે છે. ચાલો અંદર જઈએ.” રાકેશ અને કિશોર જરા ખંચકાણા, “તમે ચિંતા કરોમા, હું, એકલો તમારી સાથે નથી આવ્યો આખો પોલીસ ફોર્સ સાદા ડ્રેસમાં છે અને ફાર્મ હાઉસની ફરતા ગોઠવાઈ ગયા છે. આપણે પહેલા બધાં જ બંધકોને છોડાવી લેવાનાં છે. પછી આગળની કાર્યવાહી કરીશું.”

ફાર્મહાઉસના માણસો કઈ સમજે તે પહેલાં બધાંને પકડીને રૂમમાં પૂરી દીધા, અને જુદા જુદા રૂમમાં પૂરેલા બધાં જ બંધકોને છોડાવી લીધા. બધાની સ્થિતિ બહુ જ ખરાબ હતી; ખાધા પીધા વગરનાં અધમુઆ થઈ ગયા હતા.

કક્કડ સાહેબે પૂછ્યું, “તમે લોકો કોણ છો?” તે લોકોની વાત જાણીને કક્કડ સાહેબ ખૂબ નવાઈ પામી ગયા આવું કેવી રીતે બની શકે … ન માની શકાય તેવી વાત છે …

બધાં જ બંધક શોભરાજના બિલ્ડીંગ બનાવવા માટે કામ કરતા ઓફીસ સ્ટાફ અને વર્કર હતા. જેનાં નામે શોભરાજે એક એક કરોડનો ઈન્સ્યુરન્સ લીધો હતો. કક્કડ સાહેબ આખી ય વાત સમજી ગયા. હવે શોભરાજને પકડવા માટે બંધકોને બંધક તરીકેનું નાટક ચાલુ રાખવું પડે એટલે બંધકોને જે સ્થિતિમાં હતા તે સ્થિતિમાં રહેવા દઈ શોભરાજના માણસોની જગ્યાએ પોતાના માણસો ગોઠવી દીધા અને શીભરાજની સૂચના પ્રમાણે કામ કરવાની માણસોને સૂચના આપી દીધી. આગળની યોજના માટે કક્કડ સાહેબ નીકળી ગયા.

“હલ્લો બોઘા”… “હલ્લો માથુર”… કોઈએ જવાબ ન આપ્યો.

બોસ તાત્કાલિક બોઘા પાસે આવ્યો, જોયું તો બોઘો અને માથુર બેભાન પડ્યા હતા. બોસે પાણી છાંટી બંને ભાનમાં લાવ્યા પછી વિગત પૂછી પણ અંધારું અને મોઢે પટ્ટી મારેલી હતી એટલે કિશોર અને રાકેશનું વર્ણન આપી શક્યા નહીં. બોસ ધુવાપુવા થતો છૂપા રસ્તે ફાર્મ હાઉસ આવ્યો અને બધાં જ બંધકોને જોઈને રાહતનો દમ લીધો કે એ યુવાનો ગમે તે હોય ફાર્મ હાઉસ વિશે કંઈ વાત જાણી શક્યા નથી. કક્કડ સાહેબના માણસોને પોતાના જ માણસો છે, એમ સમજી સૂચના આપી કે “એક બે દિવસમાં હું તમને સૂચના આપું તે પ્રમાણે બધાં જ બંધકને અહીંથી ફેરવી નાખવા છે. આ જગ્યાએ રાખવા જોખમ ભર્યું છે. બે અજાણ્યા યુવાન છટકી ગયા છે. એ લોકો કંઈ જાણી નથી શક્યા પણ સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે. ચાર એક્સસિડેન્ટને કાર એક્સસિડેન્ટમાં ખપાવી ઈન્સ્યુરન્સ કલેઇમ કર્યો છે જે લગભગ પાસ થઈ જવામાં છે, તેમાંથી એક પાસ થઈને રૂપિયા પણ મળી ગયા છે. બધાં જ એક્સિડેન્ટ એક જ પ્રકારના હોય તો ઈન્સ્યુરન્સ કંપનીને ચોક્કસ શંકા પડે એટલે આ વખતે જથ્થામાં પણ કઈક અલગથી એક્સિડેન્ટ થાય એવું પ્લાનિંગ કરવું છે.” આટલી વાત કરીને બોસ નીકળી ગયો.

કક્કડ સાહેબને જાણ કરી કે બોસ આવ્યો હતો તેનું આખું ય મોઢું ઢાંકેલું હોવાથી એ કોણ છે એ જાણી કે ઓળખી શકાયું નથી. પણ, માણસનું જે વર્ણન કર્યું તે જાણીને કક્કડ સાહેબ વધુ વિચારમાં પડી ગયા. બંધકોને બચાવવાના છે. સાચા બોસની ઓળખ કરી પકડવાનો છે કારણ કે માણસોએ ફાર્મહાઉસ પર આવનાર વ્યક્તિનું જે વર્ણન કર્યું એ શોભરાજનું નહોતું … તો એ કોણ હશે? …..

“કક્કડ સાહેબ, આજે અમને સૂચના મળી છે કે બધાં જ બંધકને લઈને ગેટ વે ઑફ ઇન્ડિયા પહોંચો, લાગે છે કે બંધકોને સ્ટીમ્બરમાં કોઈ અજ્ઞાત સ્થળે લઈ જવાના છે. સાહેબ, અજ્ઞાત સ્થળે બંધકોને લઈ ગયા પછી બચાવવા મુશ્કેલ થશે. અમારા માટે શું સૂચના છે.” 

“હું ત્યાં બીજા સ્ટાફ સાથે આવું છું…”

“બોઘા, માથુર ફાર્મ હાઉસની બહાર વાહનો ઊભા છે. તેમાં બધાં બંધકોને લઈ ગેટ વે ઓફ ઇન્ડિયા પહોંચો, ત્યાં સ્ટીમલોન્ચ ઊભી હશે તેમાં બધાંને લઈ દૂર ઊભેલી સ્ટીમ્બર ઉપર લઈને આવો. જો, જો, જરા પણ ચૂક ન થવી જોઈએ, એ લોકો આપણા માટે એક એક કરોડના દાગીના છે.”

“ઑ.કે.… બોસ…”

અડતાલિશ બંધકોને એક રૂમમાં ભેગા કર્યા. સૂચના આપી, “કોઈ અવાજ ન કરશો બોસ આવે છે.”

“જુઓ મારે તમારી ઉપરના એક કરોડના ઈન્સ્યુરન્સ સાથે નિસ્બત છે. પણ, રણજીત અને બીજો એક મારી કેદમાંથી ભાગી ગયા એટલે હવે હું તમારા ઈન્સ્યુરન્સના પૈસા લઈ લીધા પછી તમને જીવિત ન રાખી શકું એટલે તમારા બધાંની એક સાથે જળ સમાધિની ગોઠવણ કરવી પડી છે. તમે ચિંતા ન કરતા. મેં બધી જ ગોઠવણ કરી રાખી છે. તમારી ઉપરનો એક એક કરોડનો ઈન્સ્યુરન્સ મને મળી જશે.”

“ના, શોભરાજ, એવું નહીં બને, તારા બંધક તો તેનાં ઘરે પહોંચી ગયા છે. તારી સામે બેઠા છે એ તો પોલીસનો સ્ટાફ છે. તું ભાગવાની કોશિશ ન કરતો, તને તરતા નથી આવડતું. તું દેવામાં ડૂબીને તારા માણસોનો ઈન્સ્યુરન્સ લઈ દેવામાંથી નીકળી જવા માંગતો હતો તેમ પાણીમાંથી નહીં નીકળી શકે. તને નવાઈ લાગે છે ને, કે તારી ફૂલપ્રુફ યોજના કેમ નિષ્ફળ ગઈ, તો સાંભળ …”

“નંબર એક, તે તારા ચાર ઈન્સ્યુરન્સવાળા કર્મચારીના કાર એક્સિડેન્ટ કરાવ્યા, પણ બળેલી કારમાંથી એક પણ માનવઅસ્થિ ન મળ્યું. ત્યાં તે ભૂલ કરી કે માણસ વગરની કારને બાળી દીધી ને એ ઘટનાને એક્સિડેન્ટમાં ખપાવી દીધી. વળી કારને રોડ પર બળવાને બદલે દૂર બાળી. રણજીતના ઇન્સ્યુરન્સના એક કરોડ તે લઈ લીધા, રણજીતના ઘરનાને ધમકી આપી ચૂપ કરી દીધા. પણ, રાકેશ, રણજીતને જોઈ ગયો એટલે કિશોરની મદદથી કેસમાં ઊંડો ઉતર્યો. રાકેશ અને કિશોરને તારા માણસો એ તપાસ કરતા પકડી લીધા, છતાં બધી જ માહિતી મેળવી છટકી ગયા. તે એ વાતને બહુ હળવાસથી લીધી.”

“બીજી ભૂલ તે એ કરી કે ફાર્મ હાઉસમાં બંધકની તપાસ માટે તારા બોડી ગાર્ડ વિરુને મોકલ્યો જેણે પોલીસના માણસોને પોતાના માણસો માનીને બધી વાત ભસી દીધી, જે અમારા માટે મહત્ત્વની કડી થઈ ગઈ.”

ત્રીજી ભૂલ તે એ કરી કે ઈન્સ્યુરન્સ કંપનીએ એક કલેઇમના પૈસા આપ્યા, પણ, પછીના કલેઇમને રાકેશના કહેવાથી રોકી રાખ્યા. બીજી બાજુ તારી ઉપર પચાસ કરોડનું દેવું ચૂકવવાનું દબાણ વધતું જતું હતું. બંધકોનો ખર્ચ પણ વધતો હતો એટલે તે એક સાથે બધાંની જળ સમાધિ કરી પૈસા રોકડા કરવાની યોજના વિચારી ને અમલમાં મૂકી. તે જ્યારે બધાંને સ્ટીમ્બર ઉપર લઈ જવાની વાત કરી ત્યારે જ હું તારી દાનત સમજી ગયો હતો.”

“કિશોર અને રાકેશે જ્યારે કહ્યું કે ફાર્મ હાઉસ તારું છે. મેં તારી કરમ કુંડળી કાઢી કે તું શેર બજારના સટ્ટામાં પચાસ કરોડનું દેવું કરી બેઠો છો, જે ત્રણ મહિનામાં તારે ચૂકવવાનાં છે. એટલે તે તારા માણસોનાં નામે એક એક કરોડનાં ઈન્સ્યુરન્સ લીધા. કંપનીએ પણ તગડો બિઝનેસ મેળવવા માટે જરૂરી તપાસ ન કરી. એ તો સારા પ્રતાપ રાકેશના કે શંકાનાં આધારે કિશોરની મદદ લીધીને કંપનીને નાદાર થતી બચાવી લીધી.”

કક્કડ સાહેબ વાત કરતા હતા ત્યાં શોભરાજ ઊભો થઈ કક્કડ સાહેબ પાસે આવ્યો, બધાં વિચારતા હતા કે શોભરાજ શા માટે કક્કડ સાહેબ પાસે ગયો છે. ત્યાં એકાએક શોભરાજે દોડીને દરિયામાં ઝંપલાવી દીધું, કક્કડ સાહેબે નિસાસો નાખ્યો અને બોલ્યા “ખેલ ખતમ, તે દિવસે શોભરાજ જ વેશ બદલીને ફાર્મહાઉસમાં ગયો હતો, પોતાના માણસોથી ઓળખ છુપી રાખવા માટે.” 

રાકેશ અને કિશોરે ડી.વાય.એસ.પી. કક્કડ સાહેબનો આભાર માન્યો. કક્કડ સાહેબે રાકેશ, કિશોરને વાંસો થપથપાવી શાબાશી અને અભિનંદન આપ્યા …

ભાવનગર 

e.mail : Nkt7848@gmail.com

રઘુવીરસિંહ કડક, ઈમાનદાર, ફરજ પરસ્ત, અને કર્તવ્યનિષ્ઠ ફોરેસ્ટ ઓફિસર હતા. તેના નામથી ભ્રષ્ટાચારીઓ ભયથી થથરતા, કિંમતી લાકડાની ચોર ચોરી કરવી બંધ કરી દેતા. એવા રઘુવીરસિંહની એક વિશાળ જંગલમાં ફોરેસ્ટ ઓફિસર તરીકે બદલી થઈ. ગણપતભાઈ ફોરેસ્ટના ક્વાર્ટરમાં રહેતા હતા પણ તેની પહેલાનાં ફોરેસ્ટ ઓફિસર ફોરેસ્ટનાં ક્વાર્ટરમાં રહેવાના બદલે બાજુનાં શહેરમાં રહેતાં હતાં. રઘુવીરસિંહે પણ ગણપતભાઈની જેમ ફોરેસ્ટનાં ક્વાર્ટરમાં રહેવાનું નક્કી કર્યું જેથી ફોરેસ્ટનું સંપૂર્ણ પણે ધ્યાન આપી શકાય અને ફેમિલીમાં પણ પત્ની અને ચાર વર્ષનો દીકરો હતો એટલે ફોરેસ્ટના ક્વાર્ટરમાં રહેવામાં કોઈ અગવડ નહોતી.

રઘુવરસિંહ આખો દિવસ ફોરેસ્ટમાં જીપ લઈને ફરતાં રહેતાં એટલે જે કંઈ ઓફિસ કામ હોય તે મોડી રાત સુધી જાગીને કરવું પડતું.

એક રાત્રિએ રઘુવીરસિંહ ઓફીસ કામમાં વ્યસ્ત હતાં. રસોડામાં કંઈક ખખડાટ થયો. રઘુવીરસિંહે એમ માન્યું કે પત્ની કંઈક લેવા ઉઠી હશે. થોડીવાર પછી ફરી રસોડામાં ખખડાટ થયો હોય એવું લાગ્યું. રઘુવીરસિંહે ઊભા થઈ જોયું તો પત્ની અને દીકરો તો ગાઢ નિંદ્રામાં સૂતા હતાં. બિલાડી જેવું કોઈ જનાવર હશે એમ માનીને રઘુવીરસિંહ પણ ઊંઘી ગયા.

બીજે રાત્રીએ બારીઓ ખખડતી હતી. રઘુવીરસિંહે ઊભા થઈને બહાર જોયું કે શું પવનનો વંટોળ ઉડ્યો કે વાવાઝોડું આવ્યું છે. પણ બહાર આવીને જોયું તો કોઈજાતનો પવનનો વંટોળ કે વાવાઝોડું નથી છતાં બારીઓ કેમ ખખડે છે? કંઈક તો છે ખરું? પણ સમજાતું નથી. આજે પણ વાત ઉપર વધુ ધ્યાન આપ્યા વગર રઘુવીરસિંહ ઊંઘી ગયા.

ત્રીજી રાત્રીએ રઘુવીરસિંહ ઓફીસ કામમાં વ્યસ્ત હતાં. તેને એવો આભાસ થયો કે ઓફીસના રૂમમાં કોઈ આમથી તેમ જાય છે પણ દેખાતું નથી મનમાં જરા ડર પણ બેઠો; કાલે આ ક્વાટર વિષે કોઈ અગમ્ય વાત હોય તો એ કોઈક ને જાણવી પડશે. આજે મોડે સુધી જાગીને કામ કરવાના બદલે વહેલું કામ પૂરું કરી દીધું.

ફોરેસ્ટના માણસોને વાત પૂછતાં જાણવા મળ્યું કે ક્વાટરમાં કોઈ ભૂત, પ્રેત હોય એવો કોઈને અનુભવ હજી સુધી થયો નથી કે કોઈએ ક્વાર્ટરમાંથી આવતાં બિહામણા અવાજો પણ સાંભળ્યા નથી. આ પહેલાં ગણપતભાઈ ફોરેસ્ટ ઓફિસર તરીકે અહીયા રહેતા હતા ત્યારે તેમની પત્ની આકસ્મિક ક્યાં ય ગુમ થઈ ગઈ હતી અને ત્યારબાદ તેની કોઈ ભાળ મળી નહોતી એટલે  ગણપતભાઈ પણ બદલી કરાવીને અહિયાથી જતા રહ્યા હતા.

રઘુવીરસિંહે નક્કી કર્યું કે વાતનો તાગ તો લેવો પડશે કે ખરેખર હકીકત શું છે? આજે રાત્રે મોડે સુધી કામ કરવાનું નક્કી કર્યું. રઘુવીરસિંહને આભાસ થયો કે કોઈક ઊભું છે. દૂર સફેદ ઓળા જેવું લાગ્યું. રઘુવીરસિંહને સમજાઈ ગયું કે એ સફેદ ઓળો કોઈ સ્ત્રીનો છે.

રુઘુવીરસિંહે જોરથી પૂછ્યું, `કોણ છે ત્યાં? જે કોઈ હોય પોતાના મૂળ સ્વરૂમમાં સામે આવો, દીકરી, બહેન, કે માતા, માટે તમારી લાયક ઉમર હશે; તે પ્રમાણે હું તમારું સન્માન કરીશ; ડર રાખ્યા વગર મારી સામે આવો અને તમારી જે કંઈ હકીકત હોય એ જણાવો.`

`ભાઈ,  હું તમને મારી વાત કાલે કરીશ`.

`ભલે, બહેન, તારી જેવી ઇચ્છા. તારી મુક્તિ માટે મારાથી જે કંઈ થઇ શકશે એ બધું હું કરીશ.

`ભાઈ, મારુ નામ પૂનમ છે. ગણપત મારા પતિનું નામ છે. હું, માબાપ વગરની સગાં સંબંધીઓમાં મોટી થઈ; ગણપત સાથે લગ્ન પછી અમે અહીયાં બદલી થતા આવ્યાં હતાં. હું ખુશ હતી પણ ભાઈ મારા નસીબ ફૂટ્યા કે ગણપતને અહીયાંની લાકડાં વીણવા આવતી અલ્લડ અને રખડુ ગોરી સાથે આંખ મળી ગઈ. મને ખબર પડી; મેં ગણપત સાથે ઝઘડો કર્યો, વિરોધ કર્યો. ગણપતને ખબર હતી હું માબાપ વગરની છું. મને કોઈ મદદ કરવા આવશે નહીં. મારા પિયરનું ગામ પણ અહીથી બહુ દૂર હતું. હું ગણપત માટે એક નિઃસહાય સ્રી હતી.`

`ભાઈ, પછી ગણપત અને ગોરીનો ત્રાસ વધતો ગયો. બંને મારી સામે ઘરમાં રંગરેલિયા મનાવા લાગ્યાં. એક દિવસ મે જોરદાર વિરોધ કર્યો અને બધાને વાત કરવાની ધમકી આપી એટલે ગોરીએ પાછળથી મારા માથામાં લાકડાનાં ધોકાથી જોરદાર ફટકો માર્યો અને મારું મૃત્યુ થઈ ગયું. મારી લાશને પાછળ વાડામાં ખાડો કરી દાટી દીધી. ગણપતે બધાને એવી વાત કરી કે હું અચાનક ગુમ થઈ ગઈ છું; ક્યાંક જતી રહી છું.`

`મારા અકાળ મોતથી હું ખૂબ ગુસ્સામાં હતી. એક વખત ગણપત અને ગોરી રંગ રેલિયામાં મસ્ત હતાં અચાનક મેં મારું વિકરાળ સ્વરૂપ ગણપત અને ગોરી સામે પ્રગટ કર્યું. ગોરી તો બીકથી અડધાં પડઘાં કપડાં પહેરી ભાગી અને બીકથી દોડતી દોડતી કૂવામાં પડી અને મરી ગઈ. ગણપત પણ બદલી કરાવી ભાગી ગયો. પણ ભાઈ મારો અતૃપ્ત આત્મા અહીં ભટકે છે. હજી સુધી મેં કોઈને નુકશાન નથી કર્યું કારણ કે અહીયા રહેતા લોકોનો તો કોઈ વાંક નહોતો. મેં તમારામાં મારા ભાઈની છબી જોઈ અને તમારી સમક્ષ પ્રગટ થઇ.`

`બહેન, તારા આત્માની શાંતિ અને મુક્તિ માટે જે કરવું પડશે એ બધું હું કરીશ.`

રઘુવીરસિંહે શહેરમાં પંડિતને વાત કરી. પૂનમને જ્યાં દાટી હતી એ જગ્યા ઉપર જરૂરી વિધિઓ કરવા માટે ખુદ રઘુવીરસિંહ પૂજામાં બેઠા. પૂજા સંપન્ન થયા પછી કાર્ય પૂર્ણ થયાનો રઘુવીરસિંહને અહેસાસ થયો અનુભૂતિ થઈ અને મનને શાંતિ મળી.`

`ભાઈ, મારી મુકિત માટે આપનો ખૂબ ખૂબ આભાર. તમે જ્યાં પણ હશો ત્યાં મારા આશીર્વાદ સદૈવ તમારી સાથે રહેશે.`

`બહેન, મેં તો એક ભાઈ તરીકે તારી મુક્તિ માટે કર્તવ્ય નિભાવ્યું છે. તારા આત્માને મુક્તિ મળી ગઈ … એ જ મારા માટે તારા આશીર્વાદ છે.`

(ભાવનગર)

e.mail : Nkt7848@gmail.Com

પાડોશનું ખાલી ઘર જીવંત બની ગયું હતું. કાનમાં ભાત-ભાતના અવાજો, પગના ધમકારા, રસોઈની સુગંધ પ્રસરતી જોઈ પાડોશમાં સારો સહવાસ મળ્યાની રિદ્ધિની લાગણી કુમુદબહેન એને મળવા આવ્યાં ત્યારે બેવડાઈ.

એમના પરિવારમાં મોટો શૌર્ય, એની પત્ની વંદના અને દીકરી કાનન. નાનો ઈશાન પી.ડબ્લ્યુ.સી. કંપનીમાં કંપની સેક્રેટરી છે. શૌર્ય એચ.ડી.એફ.સી. બેન્કમાં, અને વંદના નવરાશના સમયે એના ભાઈની લેપટોપની દુકાન સંભાળે છે. એમના પતિ રાઘવેન્દ્ર આસામમાં નક્સલવાદીઓ સામે  વર્ષ પહેલાં શહીદ થયા હતા.

સવારમાં રિદ્ધિને ખાસ્સી દોડધામ રહેતી. સુમન, સુરતા અને ક્રિશ માટે ચા-નાસ્તો અને ટિફિન તૈયાર કરવાના. સુમન  આઠ વાગે નીકળે, પાછળને પાછળ સુરતા અને ક્રિશની વાન આવે. નવ વાગતામાં ઘર ખાલી. રિદ્ધિને ઘરનાં કામ જાતે જ કરવાની ટેવ હતી. એ પાછળ ચોકડીમાં રસોઇના વાસણ ઘસવા બેસતી ત્યારે તપેલી સાથે અથડાતી એની બંગડીઓનો રણકાર ગૂંજતો. એ નમીને વાસણ ધોતી ત્યારે એની ઢીલા વાળમાંથી છટકેલી બે લટ આમતેમ ઝૂલતી, એના ગાલે સ્પર્શતી રહેતી. ઈશાન વરંડાના હીંચકે બેઠો, ચાના ઘૂંટડા ભરતો. એવું લાગે કે એ શેરીમાં જુએ છે, પણ એની આંખો ખૂણે વળતી નજરે સતત રિદ્ધિને જોઈ રહેતી.

રિદ્ધિ કોઈ વાર ગીત ગણગણતી હોય ત્યારે ઈશાનની આંગળીઓ હીંચકાને સળિયે મૂંગો તાલ આપતી. ભીના હાથ લૂછવા દોરીએથી ટુવાલ ખેંચતી વખતે રિદ્ધિ ઈશાનને જોતી, સહેજ મલકાઈ અવળું ફરી જતી. ઘણીવાર એણે ઈશાનને વહેલી સવારે અગાશીમાં જોયો છે.  ઉઘડતા પરોઢના આછા અજવાળામાં ડંબેલ્સ, પુશ-અપ્સ કે સીટ-અપ્સ કરતો હોય ત્યારે એ જોયું ન જોયું કરી સીડી ઉતરી જતી. મનમાં થતું, સુમને પણ ઈશાનની જેમ નિયમિત કસરત  કરવાની ટેવ પાડવી જોઈએ. 

ક્યાં ય જવાનું ન હોય ત્યારે ઢળતી બપોરે એ અગાશીમાં બેસે. નિરાંતે, આરામ ખુરશીમાં લંબાવી મનગમતું પુસ્તક વાંચતી. બેડરૂમના છાયામાં આછો-આછો પવન વાતો રહેતો. ઢીલા, વિખરાયેલા વાળ, કોઈ વાર છુટ્ટા. એનું ટી-શર્ટ કે કુર્તી સહેજ ખુલતાં. એવે ઈશાન એની  અગાશીમાં છાપું કે મોબાઈલ લઈ આંટા મારતો. પેટે ચડી ગયેલી કુર્તી નીચેનો ભાગ દેખાય નહિ એમ હળવે હાથે ખેંચતી કે ખુલ્લી ચોપડીથી ઢાંકી દેતી. ઈશાન ધીમે પગલે ટહેલતો રહેતો. કોઈ વાર આંખો મળી જાય ત્યારે પાંપણ નમાવી મલકાતાં એ શેરી તરફ ફરી જોતો.

રિદ્ધિએ એ નજર નોંધી છે. ન કોઈ અભદ્રતા, ન કોઈ લોલુપતા! હા, એ છાનોમાનો એને નીરખતો હોય છે. શરૂઆતમાં એનું આમ જોવું રિદ્ધિને સામાન્ય લાગતું. એ મલકાઈ કે મજામાં? પૂછી ઘરમાં જતી રહેતી કે રોજિંદા કામમાં પરોવાઈ જતી. મનમાં થતું કે પાડોશમાં સામસામે આવી જવું તો બને જ ને? પરંતુ સમય જતાં નાના-નાના સંકેતો એના મનમાં ખટખટ કરવા લાગ્યા. આવું કેવી રીતે બને? એ વહેલી સવારે મંદિર જતી હોય કે દૂધની લાઇનમાં ઊભી હોય … અરે શાકની લારીએ ઊભી હોય … ઈશાન ક્યાંક ને ક્યાંકથી પ્રગટ થઇ જતો. રોજ એ ચોકડીમાં આવે એ જ વખતે હીંચકે બેસી ચા પીવી કે એ અગાશીમાં હોય ત્યારે ઈશાનનું હોવું. પહેલી વાર પ્રશ્ન થયો, એ જાણી જોઈને એની આસપાસ હોય છે કે શું?

એ માથું ધોઈને લપેટેલો ટુવાલ સુકવવા આવે ત્યારે એના સદ્યસ્નાતા રૂપને આંખોમાં ભરતી નજર એને વાગી. એ નજર એની ત્વચાને સ્પર્શી ન હતી છતાં અંદર ક્યાંક કંઇક કંપ,સૂગ જેવું અનુભવાયું. રિદ્ધિને લાગ્યું કદાચ આ માત્ર કલ્પના છે. કંપની સેક્રેટરી જેવો ગંભીર અને લાયક માણસ આ રીતે એને જોતો હશે? એ પછી, પોતાનું સતત નિરીક્ષણ થતું હોવાની લાગણી ક્રમશઃ બળવત્તર બની ગઈ.

હવે એનું આસપાસ હોવું બરાબર નોંધાય છે. એનું જોવું સમજાય છે. એ જોતો નથી, તાકી રહે છે. શું શું તાકતો હશે? એની નજર પકડાતી કે તરત કપડાં પહેરેલાં હોવા છતાં શરીર તાડપત્રીથી વીંટી લેવાનું મન થતું. આ બધું સહન કરવું કઠણ લાગતું હતું. ઈશાનનું વારંવાર જોવું અને હંમેશાં કોઈને કોઈ બહાને ઉપસ્થિત હોવું … આ અંગવિન્યાસથી અણગમો થતો હતો. નજર માત્રથી કશું ઉતરડી લે એવી પીડા થતી હતી.

ઈશાન એના ઘરમાં સુમન સાથે વાતો કરતો હતો ત્યારે પહેલી વાર રિદ્ધિએ એને ધ્યાનથી જોયો હતો. ઈશાન એના કરતાં છ વર્ષ નાનો છે. દેખાવે ઠીકઠાક, પણ એના નમણા ચહેરા પર એવી નિર્દોષતા કે મળતાં જ પોતાપણાનો અણસાર આવે. સહેજ ઊંચો, કસરતથી બાંધો, ઘઉંવર્ણો રંગ, કોરા, ગોઠવાયેલા વાળ. એની કાળી, ગહન આંખોમાં એક સમભાવ ઝલકતો. શરૂઆતના દિવસોમાં જોયેલો એ ભાવ હવે કેમ સાવ જુદો અનુભવાય છે? ધીમે ધીમે એને સમજાયું — ઈશાનનું વારંવાર એને જોવું, જોઈ રહેવું કંઈ સૌજન્ય કે આદર ભર્યું નહોતું. 

પણ, એ ઈશાન કે એના કુટુંબ સાથે કોઈ અણબનાવ ઊભો થાય એવું એ ઇચ્છતી નહોતી. પાડોશી સાથે હળી મળીને રહેવું એને એ સંસ્કારનો એક ભાગ માનતી હતી તે છતાં, હવે એ નજર-અવરજવર સહન થતી નહોતી.

ઈશાન માટે દયા રાખી શકાય, પણ એનું આમ પોતાને ઉકેલ્યા કરવું કેમ સહેવાય? 

એણે નક્કી કર્યું, એ બોલશે કે ઝઘડશે નહીં, પણ એની નજરને કશો અર્થ નહીં આપે. એણે મોટાભાગનાં કામો ઘરમાં રહીને જ કરવાનું શરૂ કર્યું. સુમનને સહેજ નવાઈ લાગી, છતાં એણે પરણ્યા પછી પહેલીવાર ઘરકામ માટે જમનાબહેનને નોકરીએ રાખ્યાં.

*       *      *

નવરાત્રીમાં સોસાયટીમાં માંડવી પધરાવાય, દર વર્ષે સમગ્ર પરિવાર સાથે તૈયાર રહે. રિદ્ધિ નવે નવ દિવસ ગરબે ઘૂમતી, પણ આ વર્ષે એણે નક્કી કર્યું કે એ ગરબે નહીં રમે. ઈશાનની નજર ઘરના ઝાંપા નજીક સાવ સાદાં કપડાંમાં બેઠેલી રિદ્ધિ પર પડી. એટલે એ ઘરની અગાશીએ જઈ નજરે ન પડે એમ બેસી ચૂપચાપ રિદ્ધિને જોતો રહ્યો.

રિદ્ધિને લાગ્યું કે એને કોઈ જોતું હતું. એના ગળા પાછળના ભાગે કશોક સળવળાટ અનુભવાતો હતો. હૃદયમાં એક અજાણ્યો કંપ! એણે ચારેબાજુ જોયું …… ઈશાન તો નથી ને? પણ ઝળહળ લાઈટોની ઉપરના અંધકારમાં કશું દેખાતું નહોતું.

એ ઊભી થઈ, અંદર આવી. જોરથી બારણું બંધ કરી એના ટેકે શરીર ટેકવી ઊભી રહી. નહોતું રડાતું, નહોતું રહેવાતું. 

હવે હદ થઈ ગઈ છે. આ નફટાઈ ક્યાં સુધી ચલાવવી? આટલું ભણેલો, ગણેલો, ઉચ્ચ પદાધિકારી આટલો નિમ્ન કક્ષાનો? આવા માણસોને તો પોલીસ ફરિયાદ કરી, જેલ ભેગા કરી દેવા જોઈએ. ભાગલપુરમાં બન્યુ હતું એમ આંખોમાં તેજાબના ટીપા નાખી, ધકેલી મૂકે; 

“જા, હવે જોજે જેટલું જોવાય એટલું  જા.”

બે દિવસ પછી શનિવારે, સુમન એના મમ્મી-પપ્પાને મળવા ગયો હતો, અને છોકરાઓ ઊંઘી ગયા હતા. ત્યારે રિદ્ધિ સુકાયેલાં કપડાં લેવા વરંડામાં આવી. ઈશાને એને જોઈ કે તરત બહાર આવ્યો. એ હીંચકે બેસે એ પહેલા, રિદ્ધિ વંડી પાસે આવી. ઈશાન એની નજીક આવ્યો.

“કેમ છો તમે?”

“જેવી છું, એવી જ. તમે જવાબ આપો, તમે કેમ છો?”

“મજામાં.”

“કઈ મજામાં? મને સતત જોઈ રહેવાની?”

ઈશાન ઝંખવાણો પડી ગયો. આઘાતથી સહેજ પાછળ ખસવા જતાં એનાથી હીંચકાના સળીયાનો આધાર લેવાઈ ગયો. થોડીવાર એ કંઈ બોલ્યો નહીં. રિદ્ધિનો અવાજ સખત થયો.

“સાંભળો, મને આ બિલકુલ ગમતું નથી. હું કોઈ ચીજ વસ્તુ કે રમકડું નથી. તમે મને જે રીતે જુઓ છો, તાક્યા કરો છો, એ મારાથી સહેજે સહન થતું નથી. મારી સાથે આ રીતે ફ્લર્ટ ન કરશો. પ્લીઝ.”

“હું ફ્લર્ટ નથી કરતો. બસ તમને જોઉં છું. જ્યારથી તમને જોયાં છે, તે ક્ષણથી હું મારી જાતને રોકી શકતો નથી.”

“શું કામ?”

“તમે એટલાં સુંદર છો…” એ અટક્યો. માથું ઝુકાવ્યું, હાથની મુઠ્ઠીઓ ધીમે ખોલ-બંધ થઈ.
“હું ફક્ત તમને જોઉં છું. કોઈ બદઇરાદા વગર … કોઈ બગીચામાં ખીલેલા ફૂલને જુએ કે સવારના આકાશની શાંતિને અનુભવે એમ …” એ બોલતાં થોથવાઈ ગયો.

“જુઓ, હું તમારા પરિવારનું માન જાળવું છું. ખાસ કુમુદ આન્ટીનું. તમે તમારી મર્યાદા સમજો. હદ પાર કરીને એવી સ્થિતિ ન ઊભી કરો કે હું કોઈ આકરા પગલાં ભરવા મજબૂર થઈ જાઉં.”

“તમને સહેજ જોવું એમાં …” પછી હવામાં હાથ ફેલાવતા સહેજ દબાયેલા અવાજે બોલ્યો,  “તમે નહીં સમજો રિદ્ધિ. નહીં સમજો.”

અવળું ફરી, ઝડપી પગલે ઝાંપો ઉઘાડી એ બહાર નીકળી ગયો. એને સખત ગરમીમાં ખુલ્લા પગે રોડ પર ચાલતો જોઈ રિદ્ધિએ ગુસ્સામાં મોં મચકોડ્યું.

એ દિવસ પછી એણે નોંધ્યું ; ઈશાન હવે પહેલાની જેમ એની આસપાસ હોતો નથી. એવું નથી કે એને જોતો નથી.

અચાનક એક દિવસ વહેલી સવારે દૂધની લાઇનમાં એ મળી ગયો. રિદ્ધિ થેલી પકડી ચાલતી હતી. એનું ઢીલું ટી-શર્ટ, સહેજ ઉપસેલું પેટ; એને કશું સંતાડવાનું ન હતું છતાં ઈશાનને જોઈ એ સહેજ ખચકાઈ. ઈશાને ખસીને એને આગળ જવા દીધી. દૂધ લઈ પાછા વળતાં બોલ્યો, “તમે સાચે જ મારાથી બહુ નારાજ છો?  કહો ને?”

રિદ્ધિએ માંડ માંડ હોઠના ખૂણે આવેલો મલકાટ છુપાવ્યો. સહેજ કડકાઇ ધારણ કરતાં બોલી, 

“હા.”

“પણ હું નથી, તમે છો જ એટલાં સારા કે  તમારાથી નારાજ રહેવું અઘરુ છે.”

રિદ્ધિ કશું બોલી નહીં, પણ એની આંગળીઓ થેલીના નાકા પર ભીડાઈ.

એ પ્રસંગે એનું સામાન્ય રહેવું જોઇ ઈશાનને લાગ્યું કે રિદ્ધિ કંઈ ખરેખર નારાજ નથી. પછી સીધેસીધું નહીં, પણ તક શોધી શોધીને એણે રિદ્ધિને જોવાનું શરૂ કર્યું. અઠવાડિયાથી જમનાબહેન પણ કામે આવતાં નહોતાં. તક મળી એટલે ઈશાને ફરી એકવાર મન ભરીને રિદ્ધિને જોવાનું શરૂ કર્યું.

રિદ્ધિને સમજાતું નહોતું કે શું કરે? સુમનને વાત કરે? રિદ્ધિ ગ્રેજ્યુએટ છે. સુમનને વાત કરવી એટલે દાંપત્યમાં વહેમનું બીજ વાવવું. સુમન ભલો છે, પણ ગુસ્સે થઈ ઈશાન પર હાથ ઉપાડે કે ક્રોધમાં કશું ન કરવાનું કરી બેસે, તો? એને હાથમાં બેટ પકડી ઈશાન તરફ ધસી જતો સુમન તાદૃશ્ય થયો. સાથે જ સુરતા અને ક્રિશના ભાયથી થરથરતા ચહેરા દેખાયા. “ના.” એ મનોમન બબડી.

જશવંતફુવાનો દીકરો વિક્રમ પોલીસમાં છે. એની મદદ લઉં તો?  સીધી ફરિયાદને બદલે પોલીસ સ્ટેશનમાં કડક પૂછપરછ અને થોડી દમદાટી મળશે એટલે સીધો થઈ જશે. પણ વિક્રમ પૂછશે,  “શું હેરાનગતિ કરે છે?”

“બસ મને જોયા કરે છે, તાકતો રહે છે.”

“એ સિવાય કશી હેરાનગતિ? કોઈ અડપલું … હાથ ચાલાકી? કોઈ મેસેજ? કશી ધમકી? આડું અવળું બોલ્યો છે? કોઈ દિવસ ચિઠ્ઠી લખી છે?”

“ના, એવું કશું બન્યું નથી. એ એવો નથી. આમ તો સંસ્કારી છે.”

“તો રિદ્ધિબે’ન, જાવ તમારા સંસ્કારોને વધુ સંસ્કારી બનાવો. હું નથી ઇચ્છતો કે મારી બહેનના પોલીસ સ્ટેશનમાં પગલાં પડે.” વિચારમાં ને વિચારમાં એણે જોરથી ટેબલ પર હથેળી પછાડી.

“શું થયું મમ્મી? ખાલી ચડી ગઈ છે હાથમાં?” સુરતાએ પૂછ્યું

“ના.” કહ્યા પછી એણે મનોમન નક્કી કર્યું.  હવે આ ખાલી ઉતારવી જ પડશે.

*      *     *

એ રાત્રે સહુ ‘કૌન બનેગા કરોડપતિ’ જોવામાં વ્યસ્ત હતા, ત્યારે રિદ્ધિએ જોયું, ઈશાન હીંચકે એકલો બેઠો હતો. એ ધીમે બહાર આવી. ઈશાન એને જોઈ તરત ઊભો થઈ ગયો.

“મારે તમારી સાથે વાત કરવી છે,”  રિદ્ધિએ કહ્યું. ઈશાને પાંપણ નમાવી.

“તમે હજુ સુધરતા નથી? કેમ મને હેરાન કરો છો?”

“હું શું કરું છું?”

“એમ?” એનો અવાજ કઠોર થયો. ”તમે મને સાચે સાચું કહેશો? તમે આવું શું કામ કરો છો?”

અચાનક ઈશાનનો અવાજ ગંભીર થઈ ગયો, “સત્ય બહુ કડવું હોય છે.”

“કહો, કહોને. બસ. કહી દો.” 

ઈશાનના હોઠ ભીડાયા, ઊંડો શ્વાસ લઈ બોલ્યો, “જે ક્ષણે હું સત્ય બોલીશ, આપણા સંબંધોમાં ઝેર ઘોળાશે, તમે મારું મોં પણ નહીં જુઓ. બધું બરબાદ થઈ જશે રિદ્ધિ, રહેવા દો. તમને લાગતું હોય કે હું તમને હેરાન કરું છું, તો હવે હું તમારી સામે જોઈશ પણ નહીં. બસ.” 

“ના, કશું નહિ બગડે. તમારું કડવું સત્ય બોલી નાંખો, હું કહું છું ને.”

રિદ્ધિએ ઈશાનની આંખોમાં જોયું. એની સીધી નજરથી ઈશાનની અંદર કશુંક સર્જાયું. એણે અનુભવ્યું કે એ પૂરેપૂરો જોવાયો છે, કદાચ પૂર્ણરૂપે ઉઘડ્યો છે. વિનવણી કરતો હોય એમ બોલ્યો,

“એ જ બનવાનું છે, રિદ્ધિ. હું બધું ગુમાવીશ. મારું  કહેવું માનો, પ્લીઝ…”

“ના, બોલો. તમને મારી પર વિશ્વાસ નથી?”

ઈશાન સહેજ કંપતા સ્વરે બોલ્યો, “વિશ્વાસ છે, અડગ વિશ્વાસ છે.” 

એ રિદ્ધિની સાવ નજીક આવ્યો,  સાવ સમ્મુખ.

“તો સાંભળો. હું તમને ચાહું છું. ખૂબ ચાહું છું …. આઇ લવ યૂ રિદ્ધિ, જસ્ટ લવ યૂ.”

રિદ્ધિ તરત બે ડગલાં પાછળ ખસી ગઈ.

“પણ હું તમને ધિક્કારું છું.”

“ હું એ સમજી શકું છું.”

“કપાળ સમજો છો? હું પરણેલી છું. મારે સુખી લગ્નજીવન છે. બે સંતાનો છે. તમારાથી છ વરસ મોટી છું. જરાક શરમાવ ઈશાન, શરમાવ.”

“મારી શરમ કરતાં તમારું સ્થાન કેટલું ય ઊંચું છે. મેં કહ્યું હતું,  ન બોલાવરાવો, પણ તમે….. તમે તો તમે જ છો.”

પારાવાર ક્રોધથી રિદ્ધિની હથેળીઓ વંડીની ધારે કસાઈ,  એ મોટા અવાજે બોલી,  

“જાઓ અહીંથી! જાઓ! આઉટ!”

અપમાનની ઝાંખપમાં ઈશાન ખસ્યો, અવળો ફર્યો. ત્યાં રિદ્ધિ સહેજ કર્કશ સ્વરે બોલી,

“સાંભળો, ફરી કદી મારી સાથે વાત સુદ્ધાં ના કરતા. જાઓ.”

એ બન્યા પછી રિદ્ધિ સતત ઈશાનને અવગણતી રહી. સામે આવવાનું ટાળવું, અકસ્માત આવી જવાય તો નજર ફેરવી લેવી, મળાય તો અજાણ્યાની જેમ પસાર થઈ જવું. એ જોઈ સુરતાને પણ વિચાર આવ્યો કે મમ્મી ઈશાન અંકલ સાથે ઝઘડ્યા છે કે શું? પણ એ ઝડપથી ભૂલી ગઈ હતી.

ઈશાન ઝંખતો હતો કે દિવસમાં એક વાર રિદ્ધિનું મોં જોવા મળે. એ રિદ્ધિ સામે અછડતું જોઇ ચહેરો ફેરવી લેતો હતો. પહેલાની જેમ ન વર્તી બેસાય એટલે એ મોટા ભાગનો સમય ઓફિસમાં કે મિત્રો સાથે વિતાવતો હતો.

રિદ્ધિ ત્રણેક મહિનાથી એક પ્રકારની રાહત અનુભવાતી હતી, જો કે સુરતાની પરીક્ષા નજીક આવી એટલે એ મેથ્સનું રિવિઝન કરવા વંદના પાસે જતી હતી.

એ સવારે ક્રિશની વાન આવવાની નહોતી. રિદ્ધિએ ક્રિશને બેસાડી સ્કુટી ચાલુ કરવા બટન દબાવ્યું, પણ કશો સંચાર થતો નહોતો. ઈશાન બાઈક ચાલુ કરી ઝાંપા બહાર નીકળ્યો. રિદ્ધિને પગથી સ્કુટી ચાલુ કરવા મથતી જોઈ ઊભો રહ્યો. એનું સામે ઊભા રહેવું રિદ્ધિથી સહન થતું નહોતું. પણ એ ખસતો નહોતો; સ્કુટી સ્ટાર્ટ કરવાની મહેનતથી એને પરસેવો વળ્યો હતો.

“હું ઉતારી દઉં છું તમને.”

“ના, હું રિક્ષા બોલાવી લઈશ.”

ત્યાં ભેરવેલું દફતર ઝડપથી ઉતારી ક્રિશ બાઈક પાસે પહોંચ્યો.

“મમ્મી, મારે બાઈક પર જવું છે.”

રિદ્ધિની આંખમાં અણગમાની ટશર આવી, હોઠ ધ્રૂજ્યા. પણ ક્રિશ ઈશાનની આગળ ગોઠવાઈ ગયો હતો. એક હાથ ટાંકી પર ઠપકારી, એણે રિદ્ધિને બેસવા ઈશારો કરતાં કહ્યું, “આવી જા, મમ્મી, આવી જા.”

લાઈલાજ દશામાં, સહેજ પગ પછાડતી, એ બને એટલું અંતર રાખી મોટરસાયકલ પર ગોઠવાઈ. આખા રસ્તે ઈશાન બ્રેક ન મારવી પડે એવી કાળજીથી બાઈક ચાલાવતો હતો.

ક્રિશને મૂકી, રિદ્ધિ બહાર આવી ત્યારે ઈશાન એની રાહ જોતો ઊભો હતો.

“હું જઈશ, તમે જાવ.” કહી એણે પગ ઉપાડ્યો. પગથી બાઇક ધકેલી એ નજીક આવી બોલ્યો, 

“મને ખબર છે, તમે મને એવોઇડ કરો છો. પણ, આપણી વચ્ચે એટલો …, વિશ્વાસનો ય સંબંધ નથી?”

રિદ્ધિએ દુપટ્ટાથી મોં લૂછતાં બાઈક પર હાથ મૂક્યો. આખા રસ્તે કશી વાત ન થઈ. એક સાયકલ સવાર અચાનક સામે આવી જતા ઈશાને જોરથી બ્રેક મારી, ત્યારે રિદ્ધિએ એનો ખભો પકડી લીધો. એ સિવાય કશું બન્યું નહીં.

ઘર સામે ઉતરતી વખતે નજર મળી હતી.

“આભાર.”

રિદ્ધિને એ નજર જોઈ, લાગ્યું કે એ હૃદયના ઊંડાણમાંથી જોતો હતો. ક્ષણભર! પછી આંગળીથી “આવજો” કહેતા ઝડપથી વળાંક લઈ એ સડસડાટ નીકળી ગયો.

રિદ્ધિને ખબર હતી. આવું કશુંક બનશે. જો કે, એને પહેલાની જેમ એકધારું તાકતાં જોયો નહોતો. છાનો-છપનો જોતો હોય એમ બને, પણ નજરે પડતો જ નહોતો. એકવાર સામસામે આવ્યા, ત્યારે માફી માંગતો હોય એમ નીચું જોઈ ગયો. પણ રિદ્ધિનું સ્મિત જોઇ બોલ્યા વગર ન રહી શક્યો,

“સાચું કહું? તમે ખરેખર બહુ જ સુંદર છો. વળી, તમને જોવાથી થાય છે કે તમે થોડા વધુ સુંદર થઈ જાવ છો.”

રિદ્ધિ અકળાઈ, કશું બોલવા જતી હતી ત્યાં દરવાજેથી સુમનની બૂમ વહી આવી … ગુસ્સો કરી પાઠ ભણાવવા ઇચ્છતી રિદ્ધિને પરાણે ઘરમાં દોરાવું પડ્યું.

આવા નાના નાના પ્રસંગોથી રિદ્ધિને થતું કે ઈશાન એને એક શરીરરૂપે જોતો હોય છે. પ્રેમના ઓઢા હેઠળ પોતાની પુરુષવૃત્તિ સંતોષતો હોય એમ. ઈશાન સામે મળે ત્યારે એ મનોમન રોષે ભરાય, પણ સંકોચથી બે શબ્દ બોલી શકતી નહોતી.

“શું કહે આવા નફ્ફટ માણસને?” 

એ કોઇ ઉપાય વિચારતી હતી ત્યાં વિચાર્યું … મને બહુ સાચો પ્રેમ કરવાનાં ગાણાં ગાય છે, તો લાવ, એનો પ્રેમ ચકાસું. એવું કશુંક માંગી લઉં કે આ ઉપાધિમાંથી છૂટકારો મળી જાય.  ઈશાન માની જાય તો ન જાત છુપાવવી પડે, ન એને અવગણવાની વાત રહે. ત્યારથી રિદ્ધિ સતત ઈશાન સાથે વાત કરવાની તકની રાહ જોતી હતી.

સુમનનાં મમ્મી-પપ્પા એના નાના ભાઈના ઘરે રહે છે. સુમન છોકરાઓને લઈ એમને મળવા ગયો, ત્યારે “હું થોડું કામ પતાવી મોડી આવું?” એમ પૂછી એ રોકાઈ ગઈ.

ઈશાનને શોધતી, થોડીવાર અંદર બહાર થતી રહી. બહાર વાદળ છાયું આકાશ આથમતા સૂરજને વળાવતું આછા શ્યામલ રંગમાં ઢળતું હતું. ઈશાન પર નજર પડતા એણે એને બોલાવ્યો.

“ઘરમાં આવો, મારે તમારું કામ છે.”

“હે નસીબ … હું સાચે જ આવું તમારા ઘરમાં?”

રિદ્ધિએ સહેજ તીખી નજરે જોઈ બારણાની તરફ ઈશારો કર્યો. અંદર પગ મૂકતા ઈશાન કશીક અસમંજસ અને ઉત્સાહમાં હતો. રિદ્ધિ પ્રત્યે અનુભવાતા ભાવનો પડઘો તો નહીં પડે ને?  પણ, મનમાં જાગેલી લાગણી સમેટતા દીવાલે અઢેલી ઊભો રહ્યો. રિદ્ધિએ એને બેસવાનું પણ કહ્યું નહીં એટલે પેલો મનમાં જાગેલો ભાવ તૂટી ગયો. વળી થયું, પ્રેમનું સત્ય સર્વ સત્યથી ઊંચું! એના રહસ્યનો તાગ કેમ પામી શકાય?

રિદ્ધિ  ટેવવશ ટી-શર્ટ નીચું ખેંચતા એની નજીક આવી.

“હું થાકી ગઈ છું તમારાથી.”

“હું શું કરું છું હવે?”

“સાચું બોલો, હજી પણ તમે મને જોયા કરો છો ને?”

“એ મારા હાથમાં નથી. તમને ખબર છે, હું તમને ચાહું છું. પારાવાર ચાહું છું.”

“હૃદયપૂર્વક ચાહો છો મને? સાચા અંતઃકરણથી?”

“હા.”

“જો કે, હવે તો હું તમને પાડોશી તરીકે ય જોતી નથી. પણ બહુ સાચો પ્રેમ કરતા હો તો હું કહું એમ કરશો?  બોલો, કરી શકશો?”

ઈશાને હકારમાં માથું હલાવ્યું.

“તો તમે આ સોસાયટી, આ શહેર છોડીને ક્યાંક ચાલ્યા જાવ. દૂર, મારાથી બહુ જ દૂર.”

રિદ્ધિની આંખમાં અનિચ્છાએ વેદના આવીને વહી ગઈ. ઈશાન હેબતાઈને સ્થિર થઈ ગયો. આવી તો એણે કલ્પના પણ નહોતી કરી. અરે કદી દુઃસ્વપ્ન પણ નહોતું આવ્યું. રિદ્ધિના શબ્દોએ સટ્ દઈ એની અંદરથી કશુંક ભૂંસી નાખ્યું.  શ્વાસ લેવો ભૂલી જવાયો, દુઃખ કે પીડાથી નહિ, પણ ભીતર જે કંઈ હતું એને ક્યાં ય મૂકવાની જગા સુદ્ધાં રહી નહોતી.

રિદ્ધિ સ્થિર, અપલક એને જોઈ રહી હતી. એની કથ્થઈ આંખોમાં એણે પોતાનો ચહેરો જોયો. ઊંડો શ્વાસ લઈ બોલ્યો, “હા, જતો રહીશ.”

“ના, એમ નહીં. મારા સોગંદ ખાઓ.”  રિદ્ધિ અવિશ્વાસ અને અવઢવથી એને તાકી રહી હતી. 

‘તમારા સોગંદ લઈ તમને જોખમમાં નહિ મૂકી શકું રિદ્ધિ..’ કહેવાનું મન થયું પણ પ્રગટપણે એક જ શબ્દ બોલી શકાયો, “તથાસ્તુ.”

પછી, ધબકતી છાતીએ પૂછ્યું, “હું તમને સ્પર્શી શકું?”

“હા… પણ.. ”

એ, ‘હા’ અને ‘પણ’ વચ્ચેના અંતરાલમાં ઈશાને રિદ્ધિને પોતાની નજીક ખેંચી, છાતી સરખી ભીડી લીધી. એની ભીંસ એવી પ્રબળ હતી કે શ્વાસોચ્છ્વાસની જગા પણ ન બચી. ઈશાનનો ચહેરો એના ચહેરાને સ્પર્શ્યો. એ એના કાનમાં ગણગણ્યો,

“હું તમને બહુ પ્રેમ કરું છું, રિદ્ધિ.. બહુ જ ચાહું છું…. બહુ જ. રિદ્ધિ….. રિદ્ધિ….. રિદ્ધિ….. રિદ્ધિ…..એ અવાજ સતત પડઘાતો, કાનમાં રવરવતો હતો. ઈશાનના હોઠ એની કાનની બુટ્ટી, કાનની બૂટને અડતા હતા. પાંસળીઓ ચૂરચૂર થઈ જાય એવું દબાણ અનુભવતી હતી. એ પારાવાર ક્રોધથી છટપટાઈ, અમળાઈ. એણે જોરથી ઈશાનને હડસેલ્યો. એ માંડ માંડ પડતા બચી. ઈશાનનો હાથ હજી એની કમરે હતો…આવી પશુવૃત્તિ? આ પ્રેમ હતો જ નહીં!

રિદ્ધિ હાથ ધકેલી, સ્હેજ નજીક આવી. ઈશાનના ગાલે જોરથી તમાચો મારી દીધો. પછી બીજો ગાલ. એટલેથી શાતા ન વળતાં એ બંને હથેળીઓથી એના ગાલે મારતી રહી. છેવટે ઈશાને એના હાથ પકડી લીધા, એની હથેળીઓ પોતાના ગળા પર ગોઠવી બોલ્યો,

“મને મારીને શું મળશે તમને? બસ, મને મારી નાખો. કિલ મી, જેથી હું આ પીડામાંથી મુક્ત થઈ જાઉં. મને મુક્ત કરી દો, રિદ્ધિ… દાબી દો મારું ગળું”

રિદ્ધિએ આગઝરતી નજરે એની સામે જોયું, ઈશાનની પકડથી ઢીલા પડી એના હાથ લબડી પડ્યા. રિદ્ધિ ઈશાનને ખભેથી ધકેલતાં બરાડી, “હલકટ, નીકળ અહીંથી, બહાર નીકળ મારા ઘરમાંથી!”

ઈશાન હજી એને જોઈ રહ્યો હતો. ઉપસી રહેલાં આંસુઓ એની આંખમાં ઊભરાયાં. એના જલાવરણમાં રિદ્ધિ સાવ ઝાંખી પડતી ગઈ….એ ભાંગેલા પગલે ખસ્યો. રિદ્ધિએ એને બારણા સુધી હડસેલી સ્ટોપર ભીડી. એનો એકે એક કોષ ધ્રૂજતો રહ્યો હતો. એનું હૃદય ધબકતું નહોતું લાગતું. એ રડવા ઇચ્છતી હતી, પણ કંઈક એની છાતીમાં, ગળામાં ઠંસાઈને બેઠું હતું. આખા શરીરે કરોળિયાના જાળાં ચીપકી ગયાં હોય એમ અનુભવાતું હતું. ઝાપો બંધ થવાના અવાજ સાથે જ એ સોફામાં ઢળી પડી. બહાર ફેલાતો અંધકાર સમગ્ર ઘરને ઘેરી વળ્યો.

કેટલીયવારે એ સ્વસ્થ થઈ. સુમનને ફોન કરીને કહ્યું —“મને  બહુ જ માથું બહુ દુ:ખે છે, મારાથી નહીં અવાય.”

*       *      *

અઠવાડિયા પછી એ વરંડામાં કપડાં સૂકવતી હતી, ત્યાં વંદના મળી. વાત વાતમાં એ બોલી ગઈ “ઈશાનભાઈ બેંગલોર ઓફિસમાં ટ્રાન્સફર થઈ ગયા. મમ્મીની જરા ય ઇચ્છા નહોતી, પણ એ કહે, એકાદ વર્ષ તો ત્યાં કાઢવું જ પડશે. સિવાય કે કોઈ બીજી કંપની શોધું. 

“એ ક્યારે બેંગલોર જવાના છે?” રિદ્ધિએ સહજભાવે પૂછ્યું

“એ તો પહોંચી ગયા, પરમ દિવસે. ફ્લેટ પણ મળી ગયો.”

સાંભંળી રિદ્ધિને કંપ જેવું અનુભવાયું. માન્યામાં ન આવતું હોય એમ એ વંદના સામે જોઇ રહી. ઈશાને જ્યારે ‘તથાસ્તુ’ કહ્યું હતું ત્યારે લાગતું હતું કે જૂઠું બોલે છે. એ ક્યાંય નથી જવાનો. એણે સાચે જ શહેર છોડી દીધું! દૂર જવા કહ્યું, એટલે આટલે દૂર?….. વંદના ક્યારે અંદર ગઈ એની રિદ્ધિને સરત ન રહી. એક માણસ, લગભગ વરસથી પાડોશમાં રહેતો માણસ, પોતાનો પરિવાર, સુખ-સગવડ અને હક જતો કરી, એને આપેલું વચન પાળવા ઘર છોડી ચાલ્યો ગયો? જતા જતાં આવજો કહ્યું હોત! 

ઈશાન મળ્યા વિના જતો રહ્યો એનો વસવસો એની પાછળ છેક ઘરમાં કેમ વહી આવ્યો એ સમજાયું નહીં. હવે, આગળ શું વિચારે?  એનું જોવું કઠતું હતું એમ જવું ય ખટકતું હતું?

‘ના રે, ના. મારે શું?  આવા છદ્મવેશી વામણા પુરુષોને તો આવા બધા ખેલ આવડે, રિદ્ધિ. તું તારે હવે પહેલાની જેમ મજાથી નિરાંતે જીવ.’

 *         *          *

રોજિંદા કામો અને ક્રિશ અને સુરતાને ભણાવવાની જવાબદારી વચ્ચે હવે એ બરાબર ગોઠવાઈ ગઈ હતી. છૂટથી ફરતી, ખુલ્લા આવાજે ગીતો ગણગણતી. તૈયાર થઈ શોપિંગમાં જ હતી કે સુમન સાથે સગેવ્હાલે કે ક્યાંક ફરવા. જે નિશ્ચિતતા અનુભવાતી હતી, એ અમૂલ્ય હતી.

કપડાં સૂકવતી વખતે કે વરંડામાંથી પસાર થતાં જ્યારે હીંચકે નજર જાય ત્યારે આછો કિચૂડાટ અને પવનમાં ફરફરતું છાપું આંખ સામે તરવરી જાય. તુલસી ક્યારે પાણી રેડીને પાલવથી હાથ લૂછતાં કેવી રાહત! કોઈ એને નહીં જુએ.

આરામ ખુરશીમાં બેઠી, પુસ્તક વાંચતી વખતે સામેની ખાલીખમ  અગાશી અને ઈશાનના રૂમની પરદે ઢંકાયેલી બારી જોઈ, એ ફરીથી પુસ્તકમાં આંખો પરોવી દેતી. હવે ઉપર ચડી જતી કુર્તી કે પેટની દેખાઈ જતી કોરની ચિંતા કોણ કરે? એ શેરીમાં બેધડક નીકળી પડે છે. શાકવાળા જોડે કચકચ કરવી કે ફેરિયાને બૂમ મારી બોલાવવામાં……ક્યાં ય કશી અડચણ નહિ. 

એ મંદિરે ગઈ ત્યારે પગથિયાં ઉતરતા ડાબી તરફના સ્તંભને અઢેલી, એને જોઈ રહેતા ઈશાનનું સ્મરણ થયું. તત્ક્ષણ સમજાયું કે દુરિતનું જીવનમાંથી દૂર થવું વરદાન લાગે છે. દર્શન કરતાં માતાજી સમક્ષ બોલી હતી. “સારું થયું મા… જય જગદંબા.” 

*          *          *

એકવાર કુમુદબહેન હિચકે બેઠાં મેથીની ભાજી ચૂંટતા હતાં એમણે રિદ્ધિને જોઈ એટલે બોલાવી, “આવને, નવરાશ હોય તો મેથી ચૂંટાવ.”

પગની ઠેસે હીંચકો ઝુલાવતાં કહે, “ઈશાનને મેથીના ગોટા બહુ ભાવે. કડવા લાગે એટલી ભારોભાર મેથી જોઈએ. કાલે એની ઓફિસના ભટ્ટ સાહેબ બેંગલોર જવાના છે, એટલે મોકલાવવા છે.” 

રિદ્ધિએ પૂછ્યું, “ત્યાં સુધી પહોંચતા ઠંડા નહીં થઈ જાય?”

“ના, રે! વિમાનને શું વાર? અને સાંભળ, અધકચરા જ તળવાના. ત્યાં કો‘ક બે’ન રસોઈ કરવા આવે છે, એની પાસે ફરી તળાવીને ટેસથી ખાશે.”

થોડી આડી અવળી વાતો પછી બોલી ગયાં, “હમણાં હમણાંથી એ બહુ બદલાઈ ગયો છે. પહેલાં છોકરી જોવા આવતો, પણ હવે તો જોવાની ય ના પાડે છે. કહે છે,  સંઘમાં જોડાયો છું, સંઘનો કાર્યકર, બ્રહ્મચારી જ સારો. બોલ શું કહેવું? આ ગાંડિયાને!”

“એ સાચે જ સંઘમાં જોડાયા છે?.” 

“મારે તો એ જેટલું બોલે એ સાંભળવાનું. કોણ જોવા ગયું, ત્યાં એ કેમ રહેતો હશે!” બોલતાં દીકરો દૂર હોવાની પીડા અવાજમાં ભળી ગઈ.

“એ સાચું”  સિવાય રિદ્ધિ કશું બોલી ન શકી, સંકોચથી એનું મન ભારે થઈ ગયું.

“હવે આ જુલાઈમાં એકત્રીસમું બેસેશે. નાનો થોડો છે? શૌર્યએ એના પપ્પા વિરુદ્ધ જઈ કોર્ટ મેરેજ કર્યાં હતાં. એટલે, ઈશાન હા પાડે તો મારે રંગે ચંગે પરણાવવો છે. પછી મોત આવે તો ય ભલે.”

“એવું શું બોલતા હશો, આંટી, હજી તમારી ઉંમર શું છે?”  રિદ્ધિએ એમની સામે જોયું, આંખમાં વિનંતી છે, અફસોસ કે લાચારી… એ પમાયું નહિ.

ઘરમાં આવી. કારણ વગર વ્યથા અનુભવાય. કામમાં ડૂબીને એ ઓગાળવા મથી, પણ બેચેની ઘટતી નહોતી. સમજાતું નહોતું…..એ કોઈના કુટુંબને  વિખેરી નાંખવામાં નિમિત્તે બની, એનું દુઃખ વધારે હતું કે ઈશાનના પ્રેમની પરીક્ષા કર્યાનું? ત્યાં સવાલ થયો, કે, પરીક્ષાને બહાને પોતાનો સ્વાર્થ સાધ્યાનું?

એ વખતે ખ્યાલ આવ્યો, ખાલી ખમ હિંચકો, અવર-જવર વગરની અગાશી જોઈ એણે ભલે નજર ફેરવી લીધી હોય, પણ જેની હાજરીથી તકલીફ થતી હતી, એની ગેરહાજરી પણ મન નોંધતું હશે?

એને પોતાનાથી દૂર રહેવાની સૂચના આપ્યા પછી, એકવાર એ સોસાયટી બહાર મળી ગયેલો. એને જોઈ કે તરત પૂંછડી પટપટાવતા કુરકુરિયાની જેમ નજીક આવી ઊભો. “શું કહેવું?”  વિચારી ઝડપથી પગ ઉપાડ્યો ત્યાં એ બોલ્યો, “એક વાત પૂછું?”

આંખથી સૂચવાયું ‘ના.’ પણ એ માને એમ ક્યાં હતો? કહે, “હું તમને જોવું, તમારા શબ્દોમાં સ્ટેર  કરું એટલા માત્રથી આપણો સંબંધ કસોટીએ ચડે?”

“હા, કોઈને ન ગમતું સતત કર્યા કરીએ, એ સંબંધ પર કરવત ચલાવવું જેવું છે.” સ્હેજ અટકી બોલી, “વેઇટ અ મિનિટ, મને એ સમજાવો કે આપણી વચ્ચે વળી શેનો સંબંધ?  કયો સંબંધ?”

“ભગવાન અને ભક્તનો.”

રિદ્ધિનો ચહેરો લાલ થઈ ગયો હતો. ”કશાએ મેળ વિનાની વાતો બંધ કરી દો. હું તમારો બકવાસ સાંભળવા નવરી નથી.” એવું કહી, એણે ઝડપથી ચાલવા માંડ્યું હતું.

*          *          *

સુરતા સમાચાર લાવી, “ઈશાન અંકલ આવ્યા છે.”

રિદ્ધિથી સ્વભાવિક પૂછાઈ ગયું, “રોકાવાના છે.”

 “ના, કાલે રાતની ફ્લાઈટ છે, કેમ મમ્મી?”

“અમસ્તું જ.” કહી. એ સુરતાનું ગૃહકાર્ય તપાસવા લાગી. રાત્રે આંખ મીંચાય એ પહેલાં કુમુદબહેનની પેલી આંખો યાદ આવી ગઈ.

બીજે દિવસે વંદનાને પૂછી ઈશાનનો કાર્યક્રમ જાણી લીધો. બપોરે ઓફિસે જવાનો છે, એ જાણી, એના નીકળવાની રાહ જોતી રહી. ઈશાનની કાર નીકળી કે તરત સ્કૂટી લઇ, એને અનુસરી.

ઓફિસ પાર્કિંગમાંથી બહાર આવતા ઈશાન નજીક સ્કૂટી લાવતા બોલી, “મારે તમારી સાથે વાત કરવી છે.”

ઈશાને મૂંગા, મૂંગા, આમ તેમ જોયા કર્યુ. પછી ધીમેથી કહે, “વાંધો ના હોય તો કોફી પીતા પીતા વાત કરી શકાય?”

“સામેના રેસ્ટોરન્ટમાં બેસીએ.” રિદ્ધિએ સ્કૂટી પાર્ક કર્યું. બેઠાં પછી પાણીનો ઘૂંટડો ભરી, તર્જનીથી ગ્લાસની કિનારને ઘસતા બોલી:

“કેવું લાગે છે, બેંગલોરમાં?”

“ખાલી ખમ.“

“કેમ, નોકરી નથી જતા?”

“હા, એથી પેલો ખાલીપો પુરાવાનો ભ્રમ ટકે છે. તમે કહો, શું કામ? તકલીફ લીધી? હજી કંઈ માંગવું બાકી રહી ગયું છે? “

“હા, સાચે જ, કશુક માંગવા આવી છું.”

ઈશાન એને જોઈ રહ્યો. પછી કહે, “આ તો તમે સપનામાં આવીને બોલતા હો એવું લાગે છે.”

“ના, સપનું નથી. તમારી સામે બેઠી છું.”

ઈશાન મલકાયો. હમણાં જ મુકાયેલા ચાના કપમાંથી વરાળ નીકળતી હતી. એ બોલ્યો, 

“સાથે ચા પીવાનું  આ સુખદ સ્મરણ અકબંધ રાખો, એટલી વિનંતી છે.”

રિદ્ધિ હસી પડી. ઈશાન સાથે સામે, પહેલીવાર, એ આટલી મુક્તપણે હસી. ઈશાન સહેજ આશ્ચર્ય અને અહોભાવથી એને જોઈ રહ્યો.

થોડીવાર કોઈ કંઈ બોલ્યું નહીં. એ શાંતપણે રિદ્ધિને જોઈ રહ્યો, એક અવર્ણનીય સૌંદર્ય આંખ સામે ધબકી રહ્યું હતું. એને આમ જોઈ રહેતા સંકોચ થયો. રિદ્ધિ જોશે તો લાગશે કે ફરીથી… વાતાવરણમાં ઘૂંટ ભરવા સિવાયના કોઈ અવાજો નહોતા. ચાના કપ લેવાના ખખડાટથી બંને વચ્ચે છવાયેલું મૌન તૂટ્યું.

“હું તમારી પાસે ફરી એક વરદાન માંગવા આવી છું.”

“તમે પાત્ર બદલો છો, આ ન ચાલે.”

રિદ્ધિને કશું સમજાયું નહીં. “શું ન ચાલે? પૂછતાં એ સ્હેજ ટટ્ટાર થઇ.” 

“ કંઈ નહિ. બોલો, શું માંગશો?  આ વખતે સોગંદ કે પ્રેમનો વાસ્તો ન આપતા, પ્લીઝ. હું આમે ય તમારું વચન પાળું છું.”

“ ખબર છે. એટલે જ કશુંક વધારે જોઈએ છે.”

ઈશાન ચૂપ રહ્યો, પાણીનો ગ્લાસ સહેજ ખસેડી, બંને કોણી ટેબલે ટેકવી. 

“મારું માનશો? તમે લગ્ન કરી લો.” 

“કોની સાથે?”

“તમને ગમે, એ છોકરી સાથે.” 

“મને તો તમે ગમો છો.”

રિદ્ધિ અકળાઈ ગઈ, “ પણ મને તમે નથી ગમતા. નો, વાત ન બગાડો પ્લીઝ. તમને જે છોકરી ગમે એની સાથે પરણી જાવ. કોઈ પણ…. છોકરી ન ગમે, તો છોકરો! પણ પરણી જાઓ, બસ.”

ઈશાનથી હસ્યા વિના રહેવાયું નહીં, પણ રિદ્ધિની આંખોમાં એક મક્કમતા હતી. એ થોડી વાર, ટેબલ ક્લોથ પર આંગળીઓ ફેરવી, કશીક આકૃતિ રચતો રહ્યો. પછી બોલ્યો:

“સાચો જવાબ આપજો, મારા લગ્ન કરવાથી તમે હ્રદયથી ખુશ થશો કે મારાથી લાઇફ ટાઈમ સિક્યુરિટી જોઈએ છે?”

“જે માનવું હોય, એ પણ વચને બંધાવ છો? હા કે ના.”

“તમે સ્વાર્થી છો, રિદ્ધિ, બહુ જ સ્વાર્થી.”

રિદ્ધિએ હકારમાં મસ્તક હલાવતા કહ્યું, “ છું. તમે વચન આપો કે ત્રણ મહિનામાં પરણી જશો.”

ઈશાનનો હાથ ઊંચકાયો, સહેજ ખચકાતો હોય, એમ હવામાં તોળાયેલો રહ્યો. પછી રિદ્ધિના માથે પ્રેમથી હાથ મુકતાં બોલ્યો:

“યોર વીશ ઇઝ માય કમાન્ડ. આપ્યું વચન.” રિદ્ધિ ઈશાન સાથે નજર મેળવી શકતી નહોતી. કશીક અવઢવ, ડર, સંકોચથી એનું હૃદય ફફડતું હતું.

ઈશાન હાથ પાછો લેતાં ઊભો થયો. 

રિદ્ધિએ કહ્યું, “મને ખબર છે હવે તમારી પાસે કશું ન મગાય. માગવા જેવું બધું મેં માગી લીધું, ઈશાન.” બોલતા, એનો અવાજ પલળી ગયો. એને લાગ્યું કે હવે એનાથી ઊભા નહીં થવાય. ઈશાનના લંબાયેલો હાથનો ટેકો લઈ એ ઊભી થઈ.

બહાર આવી જોયું, ક્ષણ પહેલાં ઈશાનની આંખોમાં જોયેલા પેલા ગાંભીર્ય ને બદલે સમજણ હતી. એ ભારે ડગલે સ્કુટી તરફ ચાલી, આગળ જઈ એણે પાછળ વળીને જોયું. ઈશાન એને જોઈ રહ્યો હતો…..રિદ્ધિનું આમ વાંકી ડોકે જોવું, ઊંચકાયેલો હાથ અને આંખના ખૂણે ટપકતો ભાવ… શું કરે? એ અવળો ફરી દોડતો ઓફિસના પગથિયાં ચડી ગયો. ઉપર આવી રિદ્ધિને જોવા ફર્યો પણ એ જે તરફ ગઈ હતી, એ રસ્તો ગ્રેનાઇટની દીવાલ પાછળ અદૃશ્ય થઈ ગયો હતો.

*      *      *

કુમુદબહેન રિદ્ધિ સામે મનનો ઉકળાટ ઠાલવતાં હતાં, 

“આ છોકરો મારું લોહી પીવા જન્મ્યો છે.”

‘ કેમ, આંટી?”

“જો ને, મેં ગઈ સાલ મારા સગામાંથી એને એક છોકરી બતાવેલી, તન્વી, મુંબઈ, સેન્ટ ઝેવિયર્સમાં બાયોકેમિસ્ટનું ભણેલી. ત્યારે ‘બસ નથી પસંદ.’ કહીને ના પાડી દીધેલી. મુંબઈનો ધરમ ધક્કો પડેલો. આ વખતે બારોબાર તન્વીને મળી, એના ઘેર જઈ બધું પાકું કરી આવ્યો.  શૌર્ય જોડે વાત કરીને કે‘ છે, મમ્મી આવા સાદા લગ્ન માટે નહિ માને…., ત્યાં મુંબઈમાં કોઈ આશ્રમમાં લગ્ન કરવાનાં છે. અમારી ટિકિટો બુક કરાવી મોકલી દીધી…. મારું શોધેલું, મારા સગાંમાંથી મેં પસંદ કરેલી છોકરી અને હું જ બાકાત ….  એ નાલાયકને મારું કાળજું બાળતાં જ આવડે છે …. તું સમજે છે ને?” રિદ્ધિએ નજર ઊંચી કરી કુમુદબહેન સામે સમભાવથી જોયું. 

“આ વંદુડી ને શૌર્ય સંમત થઈ મને સમજાવવા બેઠાં પણ એમના વાલેશરીને બે શબ્દ બોલવાનો ય ટાઈમ નથી.” રડી ન પડાય એવી સાવચેતી રાખતાં એ હીચકેથી ઊભા થઈ ગયાં.

 રિદ્ધિ ત્યાં ઊભા રહેવું  કે  કશું બોલવું એ નકકી ન થતાં શૂન્યમનસ્ક  હીંચકે બેસી રહી.

*    *    *

શિયાળો ઉતરતાં, રિદ્ધિની બહેન પાવનીના લગ્ન ગોઠવાયાં. સુમન અને છોકરાઓ નાના-નાનીને ત્યાં રોકાયા હતાં. રિદ્ધિ થોડી વહેલી ઘેર આવી. પોતીકાં લગ્નમાં રિદ્ધિ બ્યૂટી પાર્લરમાં જઇ સુંદર તૈયાર થઈ હતી. ઘર ખોલી, બેડરૂમમાં આવી પલંગ પર બેઠી. સામે અરીસામાં એક અનુપમ લાગતી સ્ત્રીને જોઈ રહી. સ્વયંને જોઈ મનોમન એક ગર્વ અનુભવાયો. એ સાચે જ રૂપાળી છે. પોતાને થોડી વાર મુગ્ધતાથી જોઈ રહી. છેલ્લે, પાંચેક વર્ષ પહેલાં એના દિયરના લગ્નમાં એ આવી સરસ તૈયાર થઈ હતી. કમાનદાર ભ્રમર સહેજ ઊંચકી નિહાળતા થયું એ પોતાના જ  પ્રેમમાં પડી જશે!

એ ક્ષણે જ એકાએક શાંત પાણીમાં કશુંક પડે એમ વિચાર ઝબક્યો…..ઈશાને મને આમ જોઈ હોત તો? એના રક્તસંચારમાં હિલ્લોળ છવાયો. હૃદયનો લય બદલાયો… સાથે જ એક અનિચ્છનીય, ભયાનક કલ્પના, ભયનું એક લખલખું પસાર થઈ ગયું. ઈશાને જે રીતે એને જાત સાથે જોડી રાખી હતી, એ સ્મરણથી કરોડરજ્જુ તંગ થઈ ગઈ! સંમતિ વગરના એ આલિંગનની ભીંસ એને પુન: વીંટળાઈ વળી. શ્વાસ અટકી ગયો. આંગળીઓ ધ્રુજતી હતી.

વળતી જ ક્ષણે કોઈ છાતીમાં સોયો ભોંકતું  હોય એમ અનુભવાયું … સંઘરાયેલો અણગમો અને પેલી નજરથી અનુભવાયેલી વેદના ઊભરી આવી. કોઈ મોટી ભૂલ કરી બેઠાની ગ્લાનિએ તન-મનને એવું પાશમાં લઈ લીધું કે ભીતરથી લાગણીઓનો પ્રવાહ ઉમટ્યો અને અશ્રુ બની વહેવા લાગ્યો. 

એનાથી રહેવાનું નહોતું. સાવ અંગત, કોઈ સાવ અંગત મરી ગયું હોય એમ, એનું રુદન રોકાયું નહીં. એ મોટા અવાજે ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડી પડી, ઊંડું કર્કશ રુદન!

કેટલી ય પીડાદાયક ક્ષણો પછી, રિદ્ધિ શાંત થઈ. એનો શ્વાસ નરમ પડ્યો. ધ્રુજતું શરીર અટક્યું. એ  ક્યારે ભોંય પર બેસી ગઈ હશે?  સાવ નજીક, અરીસામાં દેખાતા ચહેરા પર નજર ગઈ. એના કાજલની ઝીણી ઝીણી રેખાઓ આંખો નીચે વહેતી હતી. મસ્કારા ફેલાઈ, ભ્રમરોને આવરી બેઠું હતું. વહેતાં આંસુની આડી અવળી ધારાઓ ગાલ પર સુકાઈ ગઈ હતી. ધૂંધળા પોપચાં નીચે, કાળા તેલ યુક્ત ચંદ્રાકાર લીટાઓ અને ભૂંસાયેલા, રહી ગયેલા મેકઅપના લિસોટાથી ચહેરો ખરડાયેલો હતો. 

થોડીક ક્ષણો પહેલાં અનુપમ લાગતો ચહેરો સાવ વિરૂપ લાગતો હતો. એને ફરી ડૂમો ભરાયો, એની આંખો પાણીમાં ડૂબાડૂબ…. એ ભીનાશની ઝાંખપમાં, એ ચહેરો સાવ ધૂંધળો બની ગયો.

*       *      *

8, Carlyon close, Wembley, Middlesex- Greater London HA0 1HR UK

e.mail : anilvyas34@gmail.com