જેન ઝીએ ઝંકૃત અને પરિષ્કૃત બિનભા.જ.પ.વાદ અને કરવટ લેતી રાજનીતિ વિકલ્પને વાસ્તે આશા જન્માવે છે … થોભો અને રાહ જુઓ!
પ્રકાશ ન. શાહ
બુધવારે નમતી બપોરે આ ટિપ્પણી લખી રહ્યો છું ત્યારે જોઉં છું કે વિપક્ષી સાંસદો સાગમટે જંતરમંતરના જેન ઝી ઝંકૃત જનસૈલાબમાં જોડાઈ ચૂક્યા છે. પ્રાતિનિધિક રીતે કહીએ તો અધઝાઝેરું હિંદ અહીં હાજરાહજૂર છે અને ખગોળશાસ્ત્રીય આંકડાઓમાં આ દેશમાં મતવંચિત સમુદાય બાબતે હિસાબ માંગી રહેલ છે. હિસાબ માંગવો એ તો કદાચ નરમ પ્રયોગ છે. હકાલપટ્ટીથી ઓછું કશું નહીં, એવો મત ઉછાળો લઇ રહેલ છે.
બંધારણીય મૂલ્યોની રક્ષાની લાયમાં ભોળી ભટાક જનતાને હાલના હાકેમો અને હુક્મરાનોએ કથિત સ્વર્ગને બદલે કિયા નરકમાં હડસેલેલ છે, એ સમજાય છે ? 2023માં ચૂંટણી કમિશનરોને સાર્વત્રિક અભયકવચ (ઇમ્યુનિટી) આપતો કાયદો બનેલ છે. સામાન્યપણે આ પ્રકારનાં અભયકવચનો લોકશાહી આશય એ હોય છે કે લોકલક્ષી કામગીરીમાં સત્તા તરફથી ખોટી હરકત ન થાય એ રીતે આપણાં સંસ્થાનો પોતાનું બંધારણીય કર્તવ્ય બેરોકટોક પાર પાડી શકે. સરકાર સાથે મળીને મતાધિકારપાત્ર લોકોને કૈંક સત્તાલક્ષી વ્યૂહરચનાવશ અગર તો નકરી લાપરવાહીના માર્યા મતવંચિત કરવાનો કારસો ચૂંટણીપંચે ધમધોકાર ચલાવ્યો છે. રાહુલ ગાંધીએ પુરાવા સાથે રજૂઆતનો દોર ચલાવ્યો તો પંચે શરૂમાં નોંધ ન લીધી. પછી બગાસુ ખાતે ખાતે તબિયતથી સોગંદનામાં માંગ્યાં. વીરા મોરા, તમારી અક્ષૌહિણી ફોજ શી મેથી મારે છે, કોઈ તો પૂછો આપણા આ ઊંચી પાયરીના પગારદારને.
અને નામદાર અદાલત? સદ્ભાગ્યે હવે એ સક્રિય થઇ છે,અને હમણેના દિવસોમાં તો એના થકી જ દેશજનતાને સ્પષ્ટ જાણવા મળ્યું છે કે ચૂંટણીપંચે કરેલ ફોર્મ-સુધાર માટે અદાલતી સંમતિ લીધાનો પંચનો દાવો બિલકુલ ધુપ્પલ છે. એ હદે ગઈ છે વાત કે અદાલતે સામેથી વકીલમશાયને પૂછ્યું છે કે ધારો કે વડા કમિશનરને દૂર કરીએ તો પછી શું. વકીલોએ અલબત્ત સહજ ક્રમે કહ્યું તો ખરું કે બાકી બે કમિશનરો તો છે જ ને. પણ અદાલત અને વકીલમંડળી બેઉ જાણે જ છે કે કમિશનર અભયકવચે સજ્જ છે. મુદ્દે, અજબગજબની મીલી ભગતવશ એમના અભયકવચ સરકારને પણ શતધા ફળે છે.
વાતની ગંભીરતા પકડતાં સંબંધિત સૌને આટલી વાર કેમ થઇ હશે ? બિહાર અને બંગાળની હાર સુધી રાહ જોવાની જરૂર હતી? વડા ન્યાયમૂર્તિની અધ્યક્ષતામાં આ મુદ્દે કાર્યરત બેન્ચ સમક્ષ ધારાશાસ્ત્રી મેનકા ગુરુસ્વામીએ કહ્યું કે પંચે એસ.આઇ.આર.ને નામે ખાસ 13 કરોડ મતદારોના નામ કમી કરી નાખ્યાં, અને પેટનું પાણીય ન હાલે એવું કેમ. નાની સંખ્યા તો નથી આ : દુનિયાના કેટલા ય દેશોની વસ્તી પણ એનાથી ઓછી હશે. એક તબક્કે અદાલતે ટાઢે કોઠે એમ પણ કહી નાખ્યું કે ચૂંટણી ચાલવા દો. તે દરમ્યાન ફેરતપાસથી સુધર્યું તો ઠીક. બાકીનું ચૂંટણી પછી પણ ક્યાં નથી થતું? જય રામજીકી … ભવભૂતિથીયે ચઢિયાતી ભૂમિકાએ ભાળું ને કંઈ! કાળ નિરવધિ છે, ને પૃથ્વી વિશાળ – ક્યારેક તો કોઈ કદરદાન મળશે ને.
પૂર્વે ‘ઇન્ડિયા’ની બેઠકમાં રાહુલ ગાંધીએ સચોટ કહ્યું હતું તેમ હાલની કેન્દ્ર સરકાર અને દેશનો વડો સત્તાપક્ષ સાદી રજૂઆતને કાને ધરવાના લોકશાહી વિવેક સારુ જાણીતો નથી. કાઁગ્રેસે અને એકંદર વિપક્ષે સંઘર્ષ અને પ્રતિરોધની રાજનીતિથી કામ લેવું રહેશે. સ્વરાજની વડી પાર્ટી તરીકે અચ્છી કામગીરી પછી સત્તાના મેદ અને કાટના એક દુર્નિવાર દોર બાદ એ આળસ મરડી રહેલ છે. દુ:સાધ્ય અવશ્ય પણ અસાધ્ય મુદ્દલ નહીં એવી આશા સંપડાવતી મથામણ નેતા પ્રતિપક્ષ તરફથી તેમ એક અજબ જેવી જેન ઝી કેમિસ્ટ્રી સાથે દેશજનતા હિલોળે ચઢી રહી છે.
2027ની વિધાન સભા ચૂંટણીઓમાં વિપક્ષ અસરકારક દેખાવ સાથે 2029ની લોક સભાને લાયક કાઠું કાઢી શકશે? ક્યારેક બિનકૉંગ્રેસવાદનું હતું તેમ અત્યારે બિનભા.જ.પ.વાદનુંયે એક લૉજિક હોઈ તો શકે જ છે … અને હા. જેન ઝી સંમિલન વિના ચાલવાનું તો નથી સ્તો.
07 ઑક્ટોબર 2026
e.mail : prakash.nireekshak@gmail.com
