એવું તે કંઈ હોય?
તારા રાતના વરઘોડામાં 
પેટ્રોમેક્ષ તો અમારે જ પકડીને ચાલવાનું હોય ને!
જો કે તારું મુખારવિંદ
એટલું તો તેજસ્વી છે કે
એના તેજથી જ વરઘોડો ઝળાંહળાં ‌થઈ જાય એમ છે!
અને તારાં વરઘોડિયાં ય પાછાં ચાંદના ટુકડા !
તારા ફેંટામાં ‌ગુલોપડી ના લગાવી હોત તો ચાલત !
અમે જાણીએ છીએ કે તારા શૂટબૂટ, ટાઈબાઈ તું
ભાડે લાવ્યો નહીં હોય,
અને કદાચ તું લેવા ગયો હોત તોયે તને તો
મફતમાં મળી ગયાં હોત, બજારમાં તારી શાખ જ
બહુ મોટી છે !
પણ, મારા સાહેબ,
અમારું ‌મહેનતાણું ચૂકવવામાં કંજૂસાઈ ના કરતો !
પેટ્રોમેક્ષની ઝાળે
અમારી ઝૂંપડીમાં ચૂલા નથી સળગતા અને
ભેંકડા તાણતાં અમારાં છોકરાઉં
પતરાવળની એંઠ ચાટવાનું ભૂલી ગયાં છે!
બક્ષિસ તો અમારે ના જોઈએ,
દસની નોટથી
હથેળીમાં ‌પડેલા છાલા મટે એવો મલમ પણ
નથી મળતો !
અમારે તો પેટ્રોમેક્ષ ઊંચકી ઊંચકીને
ચાલતાં ચાલતાં તારો વૈભવ જોવો છે.
તારા મોઢા પર બાજેલાં ચાંદીની ઘુઘરીઓ જેવાં
પરસેવાનાં બુંદોને પ્લેટિનમના લચીલા રૂમાલથી
લૂછતી તારી વહાલકૂડી બહેનને ઘણી ખમ્મા !
તારા વરઘોડામાં અમે ગધેડામજૂરી કરીએ એ જ ઠીક  !
વૈભવી ‌પાર્ટીપ્લોટમાં તારા ભોજન સમારંભમાં
વહેંચાનારી વાનગીઓની યાદી વાળી
નાની ચોપડીમાં છાપેલી રંગીન વાનગીઓની
છબિઓ જોઈને જ અમારાં પેટ ભરાઈ ગયાં છે,
અમે ધરાઈ ગયા છીએ.

૮૩, સુવિધા નગર, ભુરાવાવ, ગોધરા,પંચમહાલ ૩૮૯ ૦૦૧

2010 જૂનથી 2020 જૂન – ‘ભૂમિપુત્ર’ના છેલ્લા પાનાની વાર્તાની લેખિકા તરીકે આ પખવાડિક સાથે જોડાયાને એક દસકો થઈ ગયો. સાત દાયકાના પ્રલંબ પટ પર વિસ્તરેલા જીવનમાંથી એક દશકનો ગાળો ઓછો તો ન જ કહેવાય અને એ પણ મારા જેવી કોઈ એક કામને લાંબો સમય વળગીને ન રહી શકનારી વ્યક્તિ માટે. દિવંગત હરવિલાસબહેન અને કાંતિભાઈના પ્રેમાગ્રહ આગળ નમતું જોખીને આ કામ સ્વીકાર્યું તો ખરું પણ બહુ ગંભીરતાથી લીધેલું નહીં. જોઉં, થાય ત્યાં સુધી કરીશ, નહીં થાય ત્યારે ના કહી દેવામાં ક્યાં વાર લાગવાની છે? – એવી બેફિકરાઈ પણ ખરી ! એમાં વળી કાંતિભાઈએ એવી વાત કરી કે આપણે આ કામ માટે ત્રણ મહિનાનો પ્રોબેશન પિરિયડ રાખીએ – ત્યાં સુધીમાં તમને ન ફાવે તો તમે ના કહી શકો અને અમને એવું લાગે કે વાર્તાઓ જોઈએ એવી નથી લખાતી તો અમે ના કહેવા અથવા બીજા કોઈને આમંત્રણ આપવા છુટ્ટા. મને એમની આ વાત ગમી ગઈ. થયું કે એક-બે વાર્તાઓ લખી જોઈએ, પછી ના કહી જ શકાશે ને?

આજે પાછું ફરીને જોઉં છું ત્યારે સમજાય છે કે મારી એ આનાકાની પાછળ અસ્વીકારનો ભય હતો. જે બંને બહેનોને ખુદ વિનોબાજીએ ‘હરિશ્ચંદ્ર’ નામ પ્રદાન કરેલું એમની કલમથી 45-45 વર્ષોથી ટેવાયેલા વાચકો મારા જેવી શિખાઉને સ્વીકારશે? જો શરૂઆતથી જ કદાચ વાચકોના નકારાત્મક પ્રતિભાવો આવશે તો? આવી બધી મથામણ સાથે કામની શરૂઆત તો કરી પણ 2010ના 1લી જૂનના અંકમાં જ્યારે પહેલવહેલી વાર્તા છપાઈ ત્યારે તો દિલ એવું ધડક ધડક થતું હતું કે એવું તો અત્યાર સુધીમાં આપેલી કોઈપણ પરીક્ષા વખતે ય નહોતું ધડક્યું. મારે કેટકેટલી તાવણીમાંથી પસાર થવાનું હતું ! મારા સૌથી પહેલા અને કડક પરીક્ષક હતા કાંતિભાઈ, એ પછી ભૂલ દેખાય ત્યાં હંમેશાં કાન આમળતા રહેલા મુરબ્બી નારાયણકાકા, ત્યાર બાદ નિશાનચૂક માફ, નહીં માફ નીચું નિશાન – એવું માનનારા મારા અંતરંગ મિત્રો, આલોચકો અને આ પરીક્ષાના પરિણામનો જેમના પર સૌથી વધુ મદાર હતો એવો વાચકગણ. જો કે ત્યારે અવર્ણીય આનંદ થયો હતો જ્યારે બધાએ ભેગા મળીને પાસ થયેલી જાહેર કરીને વધાવી હતી.

એવું તો નહોતું કે, મેં આ વાર્તાઓથી જ લેખનકાર્યની શરૂઆત કરી હતી. એમ તો લગભગ 15-20 વર્ષોથી જુદાં જુદાં સામયિકોમાં, અખબારોમાં કે પત્રિકાઓમાં મારી વાર્તાઓ, હાસ્ય લેખો, પ્રવાસ વર્ણન કે નિબંધ છપાતાં રહેતાં. પણ આ કામ સાવ જુદા પ્રકારનું હતું. પોતાના બાળકનો ઉછેર કોઈ માને અઘરો ન લાગે પણ અન્યના બાળકની સંભાળ રાખવાની, એની માવજત કરવાની આવે ત્યારે ગભરાટ થવો સ્વાભાવિક છે. અત્યાર સુધી મેં મૌલિક જ લખ્યું હતું પણ ‘ભૂમિપુત્ર’ની વાર્તાઓ ભારતની અથવા વિશ્વની કોઈપણ ભાષાના લેખકની વાર્તાનો આધાર લઈને લખવાની હતી. એમ કહી શકાય કે મારે જશોદામૈયાની ભૂમિકા ભજવવાની હતી. કહેવાય છે કે, ‘કામ કામને શીખવે’ એ પ્રમાણે જેમ જેમ વાર્તાઓ લખાતી ગઈ એમ એ અંગેની સમજ સ્પષ્ટ થતી ગઈ. આઠ કે દસ પાનાંની વાર્તાનો ‘ભૂમિપુત્ર'ના છેલ્લા એક જ પાનામાં એ રીતે સમાવેશ કરવો કે વાંચનારને ક્યાં ય રસક્ષતિ થતી ન લાગે અને એને આખી વાર્તા વાંચ્યાનો સંતોષ પણ મળે. એ માટે કયો મુદ્દો બાદ કરવો અથવા કઈ અગત્યની ઘટનાનો વિસ્તાર કરવો એ બાબતની ફાવટ આવતી ગઈ. પૂર્વસૂરિઓને આપેલું વચન નિભાવવા ખાતર જ જે કામ હાથમાં લીધેલું એમાં ધીરે ધીરે એટલો રસ પડવા લાગ્યો કે જાણે એનું વ્યસન થઈ ગયું.

આ દસ વર્ષના ગાળામાં 40-40 વાર્તાઓનો એક એવા બે સંગ્રહ તર્પણ – 1 (2013) અને તર્પણ – 2 (2014) પ્રગટ થયા. તર્પણ ભાગ 3, 4 અને 5 ની 120 વાર્તાઓ પોતે ક્યારે પ્રકાશમાં આવે એની રાહ જોતી તૈયાર ઊભી છે. હરિશ્ચંદ્ર બહેનોની 45 વર્ષો દરમ્યાન લખાયેલી વાર્તાઓના 18 સંગ્રહો ‘વીણેલાં ફૂલ’ નામથી પ્રકાશિત થયેલા અને ખૂબ લોકપ્રિય થયા છે. મારી વાર્તાઓ એમને તર્પણરૂપે હોવાથી ‘તર્પણ’ નામ આપવાનું નક્કી કર્યું. દસકાના ગાળામાં અનેક સારા-માઠા પ્રસંગો આવ્યા, ઘર ગ્રૃહસ્થીની, વ્યાવહારિક એવી અનેક જવાબદારીઓ આવી પણ ગમે તેવા સંજોગો છતાં દર પંદર દિવસે ‘ભૂમિપુત્ર’ના કાર્યાલય પર વાર્તા પહોંચાડવાનું કામ અચૂકપણે નિભાવી શકાયું એનો ખૂબ સંતોષ છે. આટલા ગાળામાં લગભગ 250 વાર્તાઓ થઈ. એક એક વાર્તા પસંદ કરતા પહેલાં ઓછામાં ઓછી 10 વાર્તાઓ વાંચવી પડે છે. આ હિસાબે જોવા જઈએ તો અત્યાર સુધીમાં ભારતની અલગ અલગ ભાષાઓ જેવી કે, બંગાળી, તામીલ, તેલુગુ, કન્નડ, મરાઠી વગેરે અને કેટલીય વિદેશી ભાષાની એમ બધું મળીને 2,500 જેટલી વાર્તાઓમાંથી પસાર થવા મળ્યું.

કેટલા ય વાચકમિત્રો પૂછતા હોય છે કે, આટલી બધી નવી નવી વાર્તાઓ તમને મળે છે ક્યાંથી? ચાલો, આજે એ રહસ્ય પરથી પડદો ઊંચકી લઉં. વાર્તાઓ તૈયાર કરવા માટે મુખ્યત્વે જુદી જુદી ભાષાનાં સામયિકોનો આધાર લેવાનો રહે છે. દર મહિને મળતાં નવનીત (હિંદી), સમકાલીન સાહિત્ય, નયા જ્ઞાનોદય, મિળૂન સાર્યાજણી (મરાઠી), સ્ટેટ્સમેન (અંગ્રેજી) વગેરેમાંથી ઘણી વાર્તાઓ મળી રહે છે. વળી ઘણાં સામયિકોમાં દરેક અંકમાં એક ઈતર ભાષાની વાર્તાનો હિંદી અનુવાદ પણ મળે છે. આમ એક વખત વાર્તાનું ચયન થયા પછી એને 750 થી 800 શબ્દોમાં સમાવવાની ગડમથલ ચાલુ થાય. ધીમે ધીમે આ બધી મથામણ એટલી રસપ્રદ લાગવા માંડી કે, ઘણી વખત વાર્તાને આ ઘાટ આપવો કે પેલો, એવી દ્વિધામાં રાતની ઊંઘ પણ ઊડી જતી. વાર્તાનાં પાત્રો સાથે મારી સંવેદના એ હદે જોડાઈ જતી કે, ક્યારેક પાત્રની વેદના, એની તકલીફનો વિચાર કરતાં આંખોમાં આંસુ પણ આવી જાય.

આ દસ વર્ષોએ મને કેટકેટલું આપ્યું છે! આત્મ સંતોષ, આંતરિક સમૃદ્ધિ, ભાષાઓની સુંદરતાનો પરિચય, વાચકોનો પ્રેમ અને આદર – આ બધું કદાચ ક્યારે ય ન મેળવી શકત, જો આ દાયકો મારા જીવનમાં ન આવ્યો હોત તો ! હમણાના કોરોના કાળની વાત કરું તો રોજે રોજના આઘાતજનક આંકડાઓ, સમગ્ર દુનિયાની દયનીય પરિસ્થિતિ અને અમંગળની આશંકાને કારણે મન એવું તો ક્ષુબ્ધ રહે છે કે, કશું પણ સર્જનાત્મક લખવાની કે કંઈ નવું  કરવાની કે વિચારવાની ઇચ્છા જ નથી થતી. એક ઉદાસી ચારેકોરથી ઘેરી લેતી હોય એવી પળોમાં ‘ભૂમિપુત્ર’ માટે વાર્તા તૈયાર કરવાની ચાનકે મને ઉગારી લીધી છે એમ કહું તો ખોટું નથી. ગમે તેટલી નિરાશ પળોમાં પણ બીજું કંઈ નહીં તો વાર્તાઓ વાંચવાનું કામ તો થતું રહે છે અને એ રીતે મનને  સધિયારો રહે છે કે, સમયનો કંઈક તો સદુપયોગ કરી શકાય છે!

દસ વર્ષની આ યાત્રામાં કેટકેટલાનો સાથ, સહકાર, પ્રેમ અને પ્રોત્સાહન મળ્યાં છે. એમાંથી કોઈનાં નામ ગણાવીને કોઈની ય ઓછી કે વધુ કિંમત આંકવાનો  આશય નથી પણ આ તબક્કે એટલું તો જરૂર કહીશ કે આપ સૌના પીઠબળ વિના અહીં સુધી પહોંચવું શક્ય નહોતું. દસ વર્ષના આ મહત્ત્વના મુકામ પછી આ સફર કેટલી આગળ ચાલશે એ તો આપણે કોઈ નથી જાણતા પણ મારી લાગણી વ્યક્ત કરવા નિરંજન ભગતની પેલી પંક્તિઓનો આધાર લેવાનું મને ગમશે કે,

‘કાળની કેડીએ ઘડીક સંગ રે ભાઈ, (બહેનો તો કેમ ભુલાય !)
આપણો ઘડીક સંગ  રે…
આતમને તોયે જન્મોજનમ લાગી જશે એનો રંગ … કાળની કેડીએ’

‘ભૂમિપુત્ર’ની કેડીએ આપણો સંગ કાયમ રહે એવી અભિલાષા.

https://bhoomiputra1953.com/2020/07/25/મારા-જીવનનો-અર્થસભર-દાયક/

સૌજન્ય : “ભૂમિપુત્ર”, 16 જુલાઈ 2020; પૃ. 10-11

આપણે એ સમજવાની જરૂર છે કે કોઇપણ ભારતીય મૂળવાળી વ્યક્તિ વિદેશમાં ટોચ પર પહોંચે ત્યારે તેની આખી સફર જાણીને ખુશ થવું અને ‘એ તો આપણાવાળા છે’ એમ કહી હરખપદુડા થઇને ફુલાઇ જવું એમાં બહુ ફેર છે.

કમલા હેરીસ. આ નામ તમે છેલ્લા થોડા દિવસોમાં ઘણી વાર સાંભળ્યું હશે અને યુ.એસ.એ.માં થનારી ચૂંટણીમાં આ નામ આવવાથી ભારતીયો જે પણ ખૂણે છે બહુ જ ઉત્સાહમાં આવી ગયા છે. યુ.એસ.એ.ના રાજકારણમાં કમલા હેરીસ હોવું એટલે શું એ સમજવાનો પ્રયત્ન કરવો રહ્યો. આમ તો કમલા હેરીસ માટે ભૂતકાળમાં ય અનેક વાર એ જ રીતે સંબોધનો થયા છે જેમાં તેમને ‘ફર્સ્ટ વુમન ઑફ કલર’નું ટૅગ મળ્યું હોય. જે વ્હાઇટ નથી, અમેરિકન નથી પણ છતાં ય આ પોસ્ટ પર પહોંચ્યા છે વગેરે. જ્યારે 1963માં માર્ટીન લ્યુથર કિંગ જે અમેરિકન સિવિલ રાઇટ્સ ચળવળના સૂકાની હતા તેમણે પોતાના એ જાહેર વક્તવ્યમાં એમ કહ્યું કે, “મારું સપનું છે કે મારા ચાર નાના સંતાનો એક એવા રાષ્ટ્રમાં જીવશે જ્યાં તેમની લાયકાત ત્વચાના રંગથી નહીં પણ તેમના ચારિત્ર્યમાં શું છે તેને આધારે નક્કી થશે.” જો બાઇડને કમલા હેરીસની પસંદગી પોતાના રનિંગ મેટ તરીકે કરી, એટલે જો બાઇડન પ્રેસિડન્ટ બનશે તો કમલા હેરીસ વાઇસ પ્રેસિડન્ટ નિમાશે.

આજે અમેરિકામાં જે સંજોગો છે તેમાં તમારી ઓળખ, તમારું મૂળ પહેલાં કરતાં વધારે અગત્યનાં બન્યાં છે. જે પણ વ્હાઇટ નથી, તથા પુરુષ નથી તે આપમેળે જ વિક્ટિમનાં લિસ્ટમાં આવી જાય છે. આ જોતાં તો સ્ત્રીઓ, બ્લેક્સ, લાટિનો, નેટિવ અમેરિકન અને એલ.જી.બી.ટી.ક્યુ. પ્લસ કોમ્યુનિટીનું દાયાકાઓથી વ્હાઇટ મેન – શ્વેત વર્ણી પુરુષો સતત દમન કર્યું છે, અને એ પણ ખાસ કરીને સત્તા પર હોય તેવા પુરુષોએ પછી તે પદ સરકારી હોય કે ખાનગી.

કમલા હેરીસનાં માતા ભારતીય છે અને પિતા જમૈકન છે, તે એક મહિલા છે તથા ‘પર્સન ઑફ કલર’, તેમની નસલ શુદ્ધ – અમેરિકન ધોળી પ્રજાની નથી. કમલા હેરીસને અગત્યની પદવીઓ પર કામ કર્યું છે અને કેલિફોર્નિયના એટર્ની જનરલ, ચિફ લૉ એન્ફોર્સમેન્ટ ઑફિસરની પદવી બે વાર સંભાળ્યા બાદ તે ત્રીજી વાર રાજ્યની ચૂંટણીમાં જીતીને કેલિફોર્નિયાનાં સેનેટર તરીકે કૅપિટલ હિલ પહોંચ્યાં. કમલા હેરીસે ઓબામાને રસ્તે રાજકીય સફળતાની કડીઓ શોધી અને તેમાં તે સફળ પણ રહ્યાં. બાઇડનની કામગીરીની ટીકા પણ તેણે બિંધાસ્ત કરી છે. કમલા હેરીસનાં માતા-પિતા બર્કલી અને સ્ટેનફર્ડનાં એકડેમિશ્યન્સ છે અને તે એક સાધન સંપન્ન પરિવારનું સંતાન છે, તેમને માટે વ્હાઇટ પ્રિવિલેજ્ડની સ્કૂલ્સમાં ભણવા જવાનું ય જરૂરી નહોતું. હેરીસનાં વિરોધીઓ તેને તકવાદી ગણાવી ચૂક્યા છે અને બીજી નોન વ્હાઇટ મહિલા તુલસી ગબ્બાર્ડે હેરીસની કામગીરી પર સવાલો પણ ઉઠાવ્યા કે તેણે નાના ગુનાઓમાં બ્લેક અને બ્રાઉન લોકોને છોડ્યા નહીં. હેરીસને લોકોએ પોલ્સમાં નીચે ધકેલ્યાં. આ તરફ બાઇડને એક કેલ્ક્યુલેટેડ રિસ્ક લીધું, જેમાં તેણે પોતે વાઇસ પ્રેસિડન્ટ તરીકે મહિલાની પસંદગી કરશે તેવું કહ્યું અને બાઇડન માટે આઇડેન્ટિટી પૉલિટીક્સ અગત્યનું ટૂલ બન્યું. કમલા હેરીસ પહેલાં પણ ઇમિગ્રન્ટ્સના બચાવમાં બોલી ચૂક્યાં છે અને ભારત માટે હેરીસનું નોમિનેશન પણ અગત્યનું છે. કમલા હેરીસ એ યુ.એસ.એ.ના પ્રબળ બનેલા આઇડેન્ટિટી પૉલિટીક્સમાં ત્યાં રહેતા ભારતીયો, બ્લેક વિમન અને મહિલા અધિકારો માટે સામાન્યતઃ અવાજ ઉઠાવનારા દરેક પાસા માટે ચાવી રૂપ છે.

હવે રહી વાત કમલા હેરીસનાં મૂળિયાં ભારતીય હોવાથી આપણે ત્યાં ઓચ્છવનો માહોલ ખડો થઇ જવાની વાત. વાંધો નહીં, આ મામલે ખુશ થઇ જ શકાય કે તેમનાં માતા મૂળ ચેન્નઇનાં છે. 19મે વર્ષે અમેરિકા ભણવા ગયાં હતાં અને ત્યાં જે તે પોતાના ભાવિ પતિને મળ્યા. કમલા હેરીસની વાતોમાં તેમની માતા, તેમનાં ભારતીય રૂટ્સ અને તેમની મમ્મીએ જમૈકન પુરુષ સાથે લગ્ન કરવાનું લીધેલું ડિસિઝન સાંભળવા મળ્યું જ છે. હેરીસે 2019માં જે મેમોઇર લખ્યું છે તેમાં તેણે ભીંડાના શાકની ય વાત કરી છે અને પ્રેસિડન્ટ કેમ્પેઇન પૂરું થયું ત્યારે તેણે મિંડિ કેલિંગ નામની મિક્સ રેસ ધરાવતી જાણીતી અભિનેત્રી સાથે મસાલા ઢોસા બનાવ્યાં. પણ આપણે અહીં રહેતા લોકોએ આટલા બધા ઉત્સાહિત થવાની જરૂર છે ખરી? હા ભારતીયો જે ત્યાં વસે છે, ભારતીય જે ત્યાં જવા માગે છે, ભારતીય મહિલાઓ જે તેમના પતિનું ત્યાં પોસ્ટિંગ થવાથી ત્યાં છે પણ કામ નથી કરી શકતી કારણ કે પરમિશન નથી તેમને કમલા હેરીસને લઇને હરખ કરવાનો અધિકાર છે જ. પણ આપણે બધા અહીંયા માસ્ક પહેરવામાં કચકચ કરનારાઓ, પાનને ગલ્લે ઊભા રહીને દુનિયા બદલવાની વાતો કરનારાઓ જ્યારે કમલા હેરીસ તો ‘આપણા ઇન્ડિયન જે છે, યાર’ એમ કહીને હરખપદુડા થઇ જઇએ છે ત્યારે એ બહુ જ મૂર્ખતાભર્યું લાગે છે. કમલા હેરીસનો ઉછેર મોટે ભાગે અમેરિકન અશ્વેતો, અશ્વેત નેતાઓ અને અશ્વેતોનાં કલ્ચરની આસપાસ જ થયો છે. તેમનું ભણતર પણ એવા જ માહોલમાં થયું છે. હા તે ભારતીય છે, તેમને ખ્યાલ છે કે રાજકીય સ્તરે આ ભારતીય આઇડેન્ટિટી તેમને માટે ક્યાં કેટલી મેટર કરે છે પણ સાચું કહું તો એમની સફળતાની ખોટી ક્રેડિટ આપણે અહીં ઘર આંગણે ગૌરવવંતા થઇને લેવાની જરૂર નથી. એ ત્યાં જ જન્મ્યાં છે, ત્યાં જ ઉછર્યા છે અને એ એટલા જ ત્યાંનાં છે જેટલા તમે અને હું અને આપણે બધા અહીંના છીએ.

બાય ધી વેઃ

એશિયન અમેરિક્ન્સ ઇલેક્ટોરેટના 5 ટકા છે અને બ્લેક વોટર્સનો હિસ્સો તેમાં 13 ટકા છે. અમેરિકામાં રંગભેદ કે રેસનો મુદ્દો હંમેશાંથી શ્વેત અને અશ્વેત વચ્ચે જ રહ્યો છે, એશિયન-અમેરિકન્સ તો હમણાં હમણાંથી વર્તાવા માંડ્યા છે. બાઇડનનું કમલા હેરીસની પસંદગી એક સલામત નિર્ણય છે કારણ કે તે એક બ્લેક, ભારતીય અમેરિકન મહિલા છે અને હેરીસ  ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના મુખ્યપ્રવાહમાં મજબૂત પકડ ધરાવે છે. તેમને ન તો ડાબેરી અંતિવાદી તરીકે જોવાય છે કે ન તો સેન્ટ્રિસ્ટ તરીકે જોવાય છે. કમલા હેરીસ અને બાઇડેન રાજકારણીઓ છે, તેમને તેમના આઇડેન્ટિટી રાજકારણના દાવ-પેચ બહુ સારી રીતે ખબર છે. બસ આપણે એ સમજવાની જરૂર છે કે કોઇ પણ ભારતીય મૂળવાળી વ્યક્તિ વિદેશમાં ટોચ પર પહોંચે ત્યારે તેની આખી સફર જાણીને ખુશ થવું અને ‘એ તો આપણાવાળા છે ’ એમ કહી હરખપદુડા થઇને ફુલાઇ જવું એમાં બહુ ફેર છે.

પ્રગટ : ‘બહુશ્રૃત’ નામક લેખિકાની સાપ્તાહિક કટાર, ’રવિવારીય પૂર્તિ’, “ગુજરાતમિત્ર”, 15 ઑગસ્ટ 2020