પહેલી નજરે બાળવાર્તા લાગે તેવો આ લેખ માનવ સ્વભાવનાં ત્રણ પાસાંઓને ઉજાગર કરતું રૂપક છે –
• ગુરુતા ગ્રન્થિ
• લઘુતા ગ્રન્થિ
• સમતાભાવ
એ છેલ્લા પાસામાં માનવ ચેતનામાં કયો વળાંક અને ઉત્ક્રાન્તિ શક્ય છે – એ તરફ અંગૂલિનિર્દેશ છે.
ફરીથી…. “ઓપિનિયન”ના વાચકોને આ કલ્પના પહોંચાડવા માટે ખૂબ ખૂબ આભાર.
કોઇથી ના બીઉં, વાઘથી ના બીઉં, વાઘના બાપથી બી ન બીઉં – પણ ટાઢા ટબૂકલા(લોકાયુક્ત)થી બીઉં
કેવું રૂડું થાય જો ગુજરાત સરકારને (એટલે કે આ કિસ્સામાં સવિશેષ તો મુખ્યમંત્રી અને સાથીઓને) એવો સાદો પણ વિવેક સૂઝી રહે કે તે ન્યાયમૂર્તિ આર. એ. મહેતાને લોકાયુક્તનો હવાલો સંભાળી લેવા વિધિવત્ નિમંત્રે એમાં થોડી, મન વગરની ઔપચારિકતા હશે, પણ છેવટે એ છાસિયું અને છાંછિયું નથી એટલી પાતળી પણ પતીજ પડે તો લાંબા સમયથી જેની જરૂર છે એ દોષદુરસ્તી ઉર્ફે 'ર્કોસ કરેક્શ’ની કંઇકે ગરજ સરે. આ ભાષામાં શેરબજાર સોડાતું લાગે તો અલબત્ત વાંધો નથી, કેમ કે વાસ્તવથી નિરપેક્ષપણે ઊંચકાતા શેરો જેવી જ શૈલી ગુજરાતના વર્તમાન નેતૃત્વની છે તે જાણનારા જાણે જ છે. બાકી, ગુરુવારે નવી દિલ્હીમાં ભાજપ સંસદીય ર્બોડ મળી રહ્યું હોય, અડવાણી અને નમો જોડાજોડ બેઠા હોય (વળી વન ટુ વન મળવામાં હોય) અને સર્વોચ્ચ અદાલત રાજ્ય સરકારની (એટલે કે મુખ્યમંત્રીની) ક્યુઅરટિવ પિટિશન યાને – શું કહીશું, રોગહર યાચિકા – કાઢી નાખે એ જોગાનુજોગ ભરફુગ્ગે ટાંકણીદાવથી ઓછો તો નથી જ.
હમણાં રોગહર અરજીનો ઉલ્લેખ કીધો, પણ આ આખી દાસ્તાંમાં રોગ ગુજરાત હાઇર્કોટ અને સર્વોચ્ચ અદાલતના કોઇ ચુકાદામાં નથી કે તમારે ક્યુઅરટિવ અરજ ગુજારવી પડે. રોગ તો ભૈ એ વાતમાં છે કે રાજકીય સંકલ્પશક્તિના અભાવમાં (વિવેક છાંડીને કહીએ તો અવળ સંકલ્પશક્તિના પ્રભાવમાં) ૨૦૦૩થી ગુજરાતમાં લોકાયુક્તની નિમણૂક ટલ્લે ચઢતી એટલે કે ચઢાવાતી રહી છે. વચલી લાંબી ગાથામાં નહીં જતાં અહીં એટલું જ કહેવું બસ થશે કે રાજ્યપાલે છેવટે ગુજરાત હાઇર્કોટના વડા ન્યાયમૂર્તિની ભલામણને ધોરણે લોકાયુક્તની નિયુક્તિ જાહેર કરી તે પછી સર્વોચ્ચ અદાલતે ગુરુવારે રોગહર યાચિકા કાઢી નાખી એ આખો, લગભગ એ વરસ જેટલો ગાળો, ગુજરાતમાં કોઇ સ્વતંત્ર પ્રતિભા ધરાવતા લોકાયુક્તને કેવી રીતે ટાળી શકાય એના સત્તાવાર સરકારી વ્યાયામનો રહ્યો છે.
આ પ્રક્રિયામાં પ્રજાના પિસ્તાળીસ કરોડ રૂપિયા કાનૂની પેચપવિત્રાવશ વહી ગયા એનો તો માનો કે દોરીથી બાંધેલા ચશ્માં અને પતરાની પેટી પાછળ મૂકી જનારને નામે બે હજાર કરોડના બાવલાચાળાની સામે કોઇ હિસાબ નથી, પણ ભ્રષ્ટાચાર સામેની એક કુમક દસ દસ વરસથી લકવાયેલી રહી, એનુ શું. અવળમતિલો અવધિ તો જુઓ કે હાઇર્કોટના તત્કાલીન વડા ન્યાયમૂર્તિ મુખોપાધ્યાય ફેરતપાસને ધોરણે ન્યાયમૂર્તિ મહેતાનું નામ પુનરપિ મૂકતા હોય અને રાજ્ય સરકાર લોકાયુક્ત કાયદાને સુધારવા વટહુકમનો ખેલ ધરાર પાડતી હોય બલકે, મુખ્યમંત્રીને સુવાંગ સત્તા બક્ષતો નવો લોકઆયુક્ત ખરડો પણ ગૃહમાં બેધડક દાખલ કરી શકે – બિલકુલ ઇન્દિરાવાળી, કે કાયદો ઉલટાવી બાજી પોતાની તરફેણમાં સુલટાવવી ગુજરાતના લોકાયુક્ત કાયદામાં મુખ્યમંત્રીની ભૂમિકા, જે અર્થમાં અન્ય રાજ્યોમાં આવા કાયદાની હશે તે અર્થમાં નિર્ણાયક નથી. લોકાયુક્તની નિયુક્તિ જેને આધીન હોય તેની સામેની તપાસમાં માનવસહજ કારણે તે ઓછો અને પાછોયે પડી શકે. આ સંભાવના વિચારીને ગુજરાતમાં અમરસિંહ ચૌધરીના કોંગ્રેસકાળમાં હાલનો કાનૂન બન્યો ત્યારે વિપક્ષને નાતે ભાજપને એ બેલાશક ગમ્યો હતો. પણ એની તે વેળાની સંમતિ (બલકે, સહમતિ) હવે પોતે સત્તાપક્ષ છે ત્યારે સમજી શકાય એવાં કારણોસર બાષ્પીભૂત થઇ ગઇ છે.
મુખ્યમંત્રીથી સ્વતંત્ર હોઇ શકતા અર્થાત્ સ્વાયત્તપણે કામ કરતા લોકાયુક્ત સામેના આ વાંધાને વળી વ્યક્તિગત પરિમાણ પણ છે. આ સરકારને ન્યાયમૂર્તિ આર. એ. મહેતા નથી ગમતા, કેમ કે ૨૦૦૬માં સુરત રેલ હોનારત બાબતે પ્રજાકીય સુનાવણીને ધોરણે એમણે જે અભિપ્રાય આપ્યો એમાં આ પૂરને માનવસર્જિત ગણાવી સિંચાઇમંત્રી નરોત્તમ પટેલની સીધી જવાબદારી ઠરાવી હતી. ભંગીકષ્ટમુક્તિથી માંડીને શેરીમાંના ફેરિયાઓની સહુલિયત તેમ જ નાતજાતકોમના ધોરણે હિંસાના બનાવોમાં સરકાર અને પોલિસ માટેની ગોલાણા ગાઇડલાઇન્સ સહિતની કાનૂન કારવાઇઓ એમને નામે જમે બોલે છે. ખરું જોતાં, આવું પ્રજાપરક કર્મશીલપણું તેમ જ એસ્ટાબ્લિશમેન્ટથી નહીં ઓજવાતું વ્યક્તિત્વ તો લોકાયુક્તપદ સારુ વિશેષ લાયકાત ગણાવી જોઇએ પણ એ સ્તો પેલી અવળ રાજકીય સંકલ્પશક્તિની પૂંઠે રહેલો મુદ્દો છે આવતે પખવાડિયે ન્યાયમૂર્તિ આર.એ. મહેતા વિદેશ ખાતેનું કૌટુંબિક રોકાણ પતાવી વતન પરત થશે ત્યારે તેઓ લોકાયુક્તનો પદાધિકાર સ્વીકારવા માગે છે કે નહીં એ સ્પષ્ટ થશે. સરકારે લોકાયુક્ત પ્રશ્ને કેટલેક અંશે તો ન્યાયમૂર્તિ આર. એ. મહેતાને ખુદને નિશાન બનાવીને જે ટાળંટાળી કરી છે એ જોતાં એક કુલીન માણસને શોભીતી રીતે તેમ જ ન્યાયિક વિવેકવશ એમણે હમણાં સુધી તો પદારૂઢ થવા બાબતે સલામત અંતરની ભૂમિકા લીધી છે.
એ જોડાવું પસંદ કરે તો આપણે અલબત્ત રાજી થઇશું. પણ એમનો પથ સરળ નથી હોવાનો : એક તો, ઓછી સત્તાથી કામ લેવાનું છે, અને વળી સત્તાપક્ષની તાસીર બંધારણીય તેમ જ કાનૂની સંસ્થાઓને ધરાર વિપક્ષરૂપ લેખવાની છે … દરમિયાન, એ વાતે રાજીપો કે રાજ્ય સરકારને માપમાં રહેવાનો એક ફરજિયાત મોકો મળ્યો છે, અને વ્યાપક ભારતને 'થાઉં થાઉં’ની પ્રતિભાને સમજવાનો !
(સૌજન્ય : “દિવ્ય ભાસ્કર”, 20 જુલાઈ 2013)
નાઈટ્રોજન
ઘનઘોર કાળાં વાદળ ઘેરાયેલાં હતાં. આભ જાણે હમણાં જ ટૂટી પડશે તેવો માહોલ સર્જાયો હતો. કાંઈક અવનવું આજે બનવાનું છે, તેવો ભયજનક ઓથાર વાતાવરણમાં ઝળુંબી રહ્યો હતો.
નાઈટ્રોજન મહાશય પાણીની થયેલી દુર્દશા જોઈ મુખમાં મલકાતા હતા. કેવું એ ક્ષુદ્ર ! સહેજ તાપ અડ્યો અને બાષ્પીભવન થઈ જાય. વાયરો તેને ક્યાંયથી ક્યાંય ખેંચી જાય. બિચારું પાણી! જો ને, પૃથ્વીના ચુંબકત્વની પણ તેની ઉપર અસર થઈ જાય અને સાથે કાળઝાળ વિજભાર વેંઢારવો પડે. ધૂળના રજકણ પણ તેને ચોંટીને મલીન બનાવી દે. બીજા વાયુઓ ય પાણીમાં ભાડવાત તરીકે રહી જાય. શું વસવાયાં જેવી પાણીની જિંદગી?
વાતાવરણમાં નાઈટ્રોજનની તો બહુમતિ હતી. બીજા બધા તો દસ પંદર ટકામાં! કોઈ તેમને અવિચળ કરી શકે તેમ ન હતું. એ તો બધાથી અળગા અને અતડા રહેતા. કોઈ વિજભાર તેમની નજીક ફરકી શકે તેમ ન હતું. કોઈની પણ સાથે તેમના જેવા ઉચ્ચ ખાનદાનવાળાથી કાંઈ ભળાય? ‘અમે તો જો આ કોલર ઊંચા રાખીને ફરીએ!’ નાઈટ્રોજન મહાશય આમ પોતાની મગરૂરીમાં મહાલી રહ્યા હતા.
ત્યાં જ કાન ફાડી નાંખે તેવો કડાકો અને ભડાકો થયો. બે વાદળાં ટકરાઈ ગયાં હતાં અને વિદ્યુતનો પ્રચંડ કડાકો ક્ષણાર્ધમાં પ્રગટી ગયો હતો. પાણીની બધી નિર્માલ્યતાઓમાંથી તડિતની તાતી તલવાર વિંઝાઈ ચુકી હતી. ઘડીના છઠ્ઠા ભાગમાં એની પાતળી રેખામાં સપડાયેલા બધા વાયુઓ લાખો અંશ આગમાં શેકાવા માંડ્યા હતા.
નાઈટ્રોજન મહાશયે પણ આ બળબળતા અગ્નિ સામે ઝૂકી જવું પડ્યું. ઓરમાયા ઓક્સિજન સાથે ભળી જવું પડ્યું. અને એ જ ક્ષુદ્ર પાણીનાં ટીપાંઓમાં ઓગળી જવું પડ્યું. બળબળતા નાઈટ્રિક એસિડનો હવે તે એક અંશ માત્ર બની ગયા હતા.
ઉત્તુંગ ગગનમાંથી તે તો સીધા ભોંય પર પટકાયા. ચુના અને માટી જેવા બીજા ક્ષુદ્ર જીવો સાથે સંયોજાયા. બેક્ટેરિયા, અમિબા, લીલ, શેવાળ, કદરૂપા જીવજંતુના કોશે કોશમાં બિચારા ભરાઈ ગયા; અને એક જીવમાંથી બીજા જીવમાં ભક્ષાતા રહ્યા. નાઈટ્રોજન મહાશયની આ દુર્ગતિનો કોઈ અંત ન હતો. એક પ્રોટીનમાંથી બીજા પ્રોટીનમાં બદલાતા રહેવાનું. એક જીવમાંથી બીજા જીવમાં. કોઈ છુટકારો જ નહીં. અનંત જેલ. બધી ગગનયાત્રાઓ ભૂતકાળની ઘટના બની ચૂકી હતી. હવે તે કદી પાછી આવવાની ન હતી.
આ જ તો હવે તેનું જીવન બની ગયું હતું. પહેલાં તો અક્કડ બનીને ઊડતા હતા. પણ જે ક્ષુદ્ર જીવોનો પહેલાં તિરસ્કાર કરતાં હતા, તેમનો જ તે આધાર બની બેઠા હતા. જે જીવન(પાણી)ની હાંસી ઉડાવતા હતા તે જ જીવનનું પાયાનું તત્ત્વ બનવાનું મહાત્મ્ય તેમને સાંપડ્યું હતું. મોક્ષની દશામાંથી હવે તે અનેકાનેક જન્મોની ભરમાળમાં ફસાયા હતા.
હવે નાઈટ્રોજનને મોક્ષની કોઈ ખેવના રહી ન હતી. હવે જ તો નાઈટ્રોજનનું જીવન સાર્થક બન્યું હતું.
હાઈડ્રોજન
લાખો અંશ ઉષ્ણતામાનવાળો, સૂર્યમાંથી છુટો પડેલો ગોળો ધીરે ધીરે ઠંડો પડી રહ્યો હતો. ઉજ્વળ સફેદમાંથી પીળો, પછી નારંગી, પછી તપ્ત લાલ અને હવે એ ધીમે ધીમે આછા રતુમડા રંગનો ગોળો બની ગયો હતો. બધા ભારે પદાર્થો ધીમે ધીમે તેના મધ્યભાગમાં ઉતરી ગયા હતા. તેના બહારના ભાગમાં માત્ર વાયુઓ જ રહ્યા હતા. નાઈટ્રોજન, કાર્બન ડાયોક્સાઈડ, હિલિયમ, હાઈડ્રોજન અને બીજા ઘણા બધા વાયરાઓ હેઠા બેસવાનું નામ જ ન લેતા હતા. વાયરા જેનું નામ! બીજા બધા તરવરિયા વાયરા – ક્લોરિન, ફ્લોરિન વિ. તો ક્યારના ય મસ મોટી વજનવાળી ધાતુઓ સાથે ઘર માંડીને બેસી ગયા હતા! ઓક્સિજનભાઈ પણ આમ તો આવા જ તરવરિયા હતા. તેમણે ય ઘણા સાથે સહચાર કરી લીધો હતો. પણ તેમની વસ્તી ઝાઝી એટલે હજુ વાતાવરણ જોડે ય પોતાનો સંબંધ થોડો ઘણો જાળવી રાખ્યો હતો.
આ હંધાય વાયરાઓમાં સૌથી નાના બચોળિયા જેવો હાઈડ્રોજન હતો, પણ એનું ઠેકાણું કોઈની ય જોડે પડતું ન હતું. આવા હલકા ફૂલ જેવાની હારે કોણ ઘર માંડે? બચાડો આ નાનકડો જીવ હિજરાતો રહ્યો. ખૂણે બેસીને આંસુડાં સારતો રહ્યો. એવામાં પ્રાણથી ભરેલા ઓક્સિજનને થોડી દયા આવી. એમાંના થોડાક આ નાનકાની પાસે ગયા. અને બાપુ! જો પ્રીતડી બંધાણી છે. જેવી ગરમી ઓછી થઈ કે તરત ફટાફટ આમની જોડીઓ બંધાવા લાગી. હાઈડ્રોજન અને ઓક્સિજનની જોડી બની અને પાણીમાં ફેરવાઈ ગઈ. અને લો! બધી ગરમી શોષાવા લાગી. પેલો ગોળો થવા માંડ્યો ઠંડોગાર. પ્રેમમાંથી પ્રગટેલા પાણીનો આ તે કેવો નવીનતમ સ્વભાવ કે જ્યાં જાય ત્યાં સૌની ગરમી શોષી લે, અને ઠંડક જ ઠંડક ફેલાવે.
અને બાપુ, એ ગરમાગરમ ધરતીના ગોળા પર પહેલવહેલો વરસાદ ટૂટી પડ્યો. મૂશળધાર કે સાંબેલાધાર શબ્દ તો એને માટે ઓછો પડે. આ બેઉની જોડીઓએ તો વરસવા જ માંડ્યું. વરસ્યા વરસ્યા તે એટલું વરસ્યાં, કે ન ગણાય એટલાં વરહ વરસ્યાં. ધરતીમાતા હાથ જોડીને વિનવે, ‘બાપુ! હવે ખમૈયા કરો.’ પણ આ નાનકો તો જબરો લોંઠકો નીકળ્યો. પેલી બધી ય ભારેખમ ધાતુઓના બધાં જ ઘર ડુબડુબાં! આખી ધરતી ડુબાણી, એટલી આ નાનકાની જોડીઓ બંધાણી. લાલચોળ ધરતી હવે પાણીની નીલા રંગની ચાદર ઓઢી, ઠંડીગાર બનીને મલપતી રહી. અવકાશમાં મોટો મસ ભૂરા રંગનો જાણે લખોટો.
દશે દિશાયું પાણીના આ તાંડવથી નહાતી રહી. નાનો નાનો પણ હાઈડ્રોજનનો દાણો ! બધાંય વાયુનાં વાદળાં વિખેરાયાં અને સૂરજદાદા પોતાના આ બચોળિયાના નવા નવલા, નીલવર્ણા રૂપને ભાળી હરખાણા. એમના હરખનો તાપ જેવો પાણીને અડક્યો; તીં એ તો ચંચળ જીવ – પાછો પોતાના પિયર, ગગન તરફ હેંડવા માંડ્યો. પાછાં વાદળ બંધાણાં, ને વાયરે ખેંચાણા, ને પહાડ પર ભટકાણા, ને બન્ને ધ્રુવ પર વિંઝાણા.
અને લે કર વાત! કદી ય નો’તું બન્યું એવું બન્યું. મારો વ્હાલો, ઠંડોગાર પાણીડો ઝગમગવા લાગ્યો. ઈનાં નાનાં નાનાં ફોરાં ઠરીને રૂપાળાં ધોળાં ફૂલ બની ગ્યાં. જાતજાતનાં ફૂલડાં. ઝરતાં જ જાય ને ઠરતાં જ જાય. ને ઈ ફૂલડાં બન્ને ધ્રુવ પર જે વરસ્યાં, જે વરસ્યાં તે ધરતીમાને બન્ને કોર ધોળીબખ્ખ ટોપિયું ઓઢાડી દીધી. અને ઈ ટોપિયું કાંઈ નાની અમથી નહીં હોં! જોજનોના જોજન ફેલાયેલી મોટી મસ અને આભને અડે એવડી ઊંચી જ તો.
અને નીલા સાગરના નીર ઓસર્યાં. થોડી થોડી ધરતી ખુલ્લી થઈ. અને લો! પાણીનું નવું જીવન શરૂ થયું. સૂરજ તાપે તપી આભે ચડવાનું; ધરતી પર ઠંડા પડી વરસવાનું; અને સૂરજ તાપે તપેલી ધરતીને ભિંજવતા, શાતા આપતા રહેવાનું. પાણી જેનું નામ. એ તો વહેતું જ રહે. ધરતીનો બધો કચરો પોતાનામાં ભેળવી પાછા એ તો પોતાના સ્વસ્થાન ભણી વહેતાં જ રહ્યાં. રસ્તામાં તેમની જાતરાની નદિયું ને નદિયું વહેવા લાગી. ક્યાંક ધરતીના ખાડાઓમાં ય પાણી ભેરવાણાં અને મસ મોટાં, નાના નીલ સાગર જેવાં સરોવરો ય સરજાણાં. નદિયુંનાં બધાં નીર પાછા સાગરમાં સમાઈ ગયાં. અને બસ આ જ ચક્કર. દિન રાત ધરતીને પખાળતા રહેવાનું. તેની લાખો વરસથી તપી તપીને ભેગી થયેલી પ્યાસને બુઝાવતા રહેવાનું. અને ફરી પાછા સાગરમાં સમાઈ જવાનું.
અને લો! ધીમે ધીમે સાગર તો ખારો થવા માંડ્યો. ધરતીમાંથી લાવેલા અને વીજળીની ચાબૂકે સર્જાયેલા જાતજાતના પદાર્થો એમાં સમ્મેલનો ભરવા લાગ્યા, સંયોજાવા લાગ્યા! અને કો’ક પળે આ બધાયથી અળગા રહેતા ચૈત્ય તત્ત્વને ય મન થઈ ગયું – આમની સાથે દોસ્તી કરવાનું. ચપટિક ખારની ચીકાશ, અને આ નવા આગંતુક. અને માળું કૌતુક તો જુઓ! એ જીવ તો હાલવા ચાલવા મંડ્યો; મોટો થવા માંડ્યો. એટલો મોટો થયો, એટલો મોટો થયો કે, પોતાની મોટાઈ ન જીરવાણી અને એકમાંથી બે અને બેમાંથી ચાર, અને આઠ અને એમ એ તો વધવા જ માંડ્યા. પાણીના ઘરમાં નવા ભાડવાત આવી પૂગ્યા. પાણી જેનું નામ. આમને ય વ્હાલ જ વ્હાલ. આ નવા મહેમાનને પાણી તો જાતજાતના પકવાન જમાડે. એ તો બાપુ! વકર્યા. અવનવાં રૂપ ધારણ કરવા માંડ્યા. અને પાણીના ઘરમાં અવનવી સજીવ સૃષ્ટિ સરજાવા લાગી.
અને બાપુ, આમ પાણીનું જીવન, નવા અને નવા જીવોને પોશતું રહ્યું, પાળતું રહ્યું. માટે તો તે પોતે જીવન કહેવાયું! અને એનો બાપ કોણ? હાઈડ્રોજન જ ને?
ઓક્સિજન
ઓક્સિજન, આમ તો તું બહુમતિ ધરાવતો જણ નથી. એ બહુમાનના અધિકારી તો નાઈટ્રોજન મહાશય છે. એમનો વ્યાપ વાતાવરણના ૭૮% જેટલો ફેલાયેલો; એમના વજનની કની જ તો! પણ એમનો કોઈને સીધો ખપ ન પડે. એ તો ભારેખમ જણ.
પણ તારા વિના તો કોઈને ક્ષણ ભર પણ ના ચાલે. નજરે ન દેખાય તેવા બેક્ટેિરયાથી માંડીને મદમસ્ત પહાડ જેવા હાથી અને ગંદી ગોબરી શેવાળથી માંડીને એની ઉપર મલપતા અમે મ્હાલતાં કમળનાં ફૂલ કે એ જળાશયને કાંઠે આસમાનને આંબતા નાળિયેરીના મહાકાય પાન – સૌને તારી પનાહ લેવી જ પડે. એટલે જ તો ભલે ને, તારું વિલાયતી નામ ભલે ને ઓક્સિજન હોય; અમે તો તને પ્રાણવાયુ જ કહેવાના!
અને ઘરની રસોઈ પકાવવાના ચૂલા પણ તારા વિના તો ઠંડા જ પડી જાય. કોઈક ગર્વ લઈને ઈલેક્ટ્રિક સ્ટવ વાપરતા હોય; તો પણ શું? એમનો વીજ પૂરવઠો પૂરો પાડનાર પાવર સ્ટેશનનાં બોઈલરો પણ તારા વિના શેં ભખભખ કરવાના? અને કારો, સ્ટીમરો, પ્લેનો, ટ્રેનોમાં મ્હાલવાના ધખારા પણ તારા વિના ઠંડાગાર જ ને?
વીજળીનો ચાબખો વાગે અને ઓલ્યા ભારેખમ જનાબ નાઈટ્રોજનને પણ તારી હારે જોડાવું જ પડે. અને પછી તો એ ભાઈ વાઈરસ, બેક્ટેિરયા, અને બધા જીવ માત્રની સેવામાં લાગી પડે – બધું માન બાજુએ મેલીને!
બધા જીવતરની પાયાની ઈંટ જેવા કાર્બનલાલા પણ તારા વિના તો ગ્રેફાઈટની ખાણમાં જ સડતા રહેવાના ને? ભાઈલા! તું તો ખરો બળૂકો નીકળ્યો હોં!
પણ એમ બહુ અભિમાનમાં ના રાચીએ હોં. લીલીછમ વનરાઈ ના હોત ને; તો તારો વસ્તાર ક્યાંથી એમનો એમ રહેવાનો? એ તો શેરને માથે સવાશેર હોય, હોય ને હોય જ! એમને તારા વિના ના હાલે અને તારે એમના વિના નો હાલે!
હેં ભાઈલા? મને એક વાત ખાનગીમાં કહી દે ને – ઓલ્યો હજાર હાથવાળો, આખી દુનિયા ચલાવનારો અને બધી માતાઓ અને યમરાજા – એ બધાંને તારા વિના ચાલે છે ખરું કે, એમને ય તું સપાટામાં લઈ નાંખ છ?! એ કાઠિયાવાડી બાપુના હુક્કા પણ તારા વિના ગુડ ગુડ ક્યાંથી કરવાના?
લે! તારી આટલી બધી ખુશામત કરી; હવે થોડોક પોરો ખાઈ લઉં; અને બે ચાર ઊંડા શ્વાસ લઈ લઉં.
પણ આ શું? એ શ્વાસ/ ઉચ્છ્વાસની સાથે જ આ શેનો નાદ ચાલુ થઈ ગયો?
सोsहम्……. सोsहम्……. सोsहम्……. सोsहम्…….
રોમે રોમમાં આ શેની ઝણઝણાટી? શરીરનો એકે એક કોશ રૂમઝુમ નાચતો શીદ ભાળું? હા! હવે ગેડ બેસી. તારો વાયરો બધે ય ફરી વળ્યો. કોશે કોશને તેં તો ભઈલા નવપલ્લવિત કરી દીધો. મારો હજાર હાથવાળો બેલી તો ભાઈલા તું જ. તું જ આ ઘડીનો મારો પરમેશ્વર.
મેન્સફિલ્ડ, યુ.એસ. e.mail : sbjani2006@gmail.com