કોરોના વાઇરસના કવરેજને લઈને ઓસ્ટ્રેલિયાના “ડેઇલી ટેલિગ્રાફ” સમાચારપત્રને, ઓસ્ટ્રેલિયામાં ચીનના કોન્સુલેટ જનરલનો ગુસ્સાવાળો એક પત્ર મળ્યો. ટેલિગ્રાફે તેના મુદ્દાસર જવાબો આપ્યા છે. વાંચવા જેવું છે :
બચાવ : તાજેતરમાં “ધ ડેઈલી ટેલિગ્રાફે” કોવિડ-19 સામે ચીનના રિસ્પોન્સને લઈને ઘણા રિપોર્ટ પ્રકાશિત કર્યા છે, જે અજ્ઞાનતા, પૂર્વગ્રહ અને અહંકારથી ભરપૂર છે.
જવાબ : ચીનમાં સરકારના દાબવાળા કોઈ સમાચારપત્રને જો આવો પત્ર મળ્યો હોત, તો તેના પત્રકારોને તેમનાં અંગો કાપીને જેલમાં નાખવામાં આવ્યા હોત.
બચાવ : વાઇરસનું મૂળ શોધવું એ વૈજ્ઞાનિક બાબત છે, જેના માટે પ્રોફેશનલ અને વિજ્ઞાન આધારિત મૂલ્યાંકન જરૂરી હોય.
જવાબ : ચોક્કસ જરૂરી હોય. 12મી માર્ચે ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઝાઓ લિજિયનનો એક દાવો પ્રગટ થયો હતો કે "અમેરિકન આર્મી આ મહામારીનો વુહાનમાં લાવ્યું હોય તે શક્ય છે." આમાં કેટલું પ્રોફેશનાલિઝમ અને વિજ્ઞાન છે?
બચાવ : વાઇરસનું મૂળ હજુ અનિશ્ચિત છે, અને વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠને નોવેલ કોરોના વાઇરસને 'કોવિડ-19' નામ આપ્યું છે.
જવાબ : વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠને તો તેના ગુડવિલ એમ્બેસેડર તરીકે ઝિમ્બાબ્વેના હત્યારા રોબર્ટ મુગાબેની પણ નિમણૂક કરી છે અને 2 માર્ચે જાહેર કર્યું હતું કે કોરોના વાઇરસનું 'લાંછન' વાઇરસ કરતાં ય વધુ જોખમી છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન મૂરખ જેવું ઘણું કરે છે.
બચાવ : એટલે વાઇરસને સતત ચીન સાથે જોડવા પાછળ અને નોવેલ કોરોના વાઇરસ 'મેડ ઇન ચાઇના' છે, તેવું કહેવા પાછળ તમારો અસલી ઉદેશ્ય શું છે?
જવાબ : અમારો ઉદેશ્ય સત્યતાનો છે. એટલે તો અમે વાઇરસને બોગ્નોર રેગીસ કે 'મેડ ઇન પનામા'ના દેશો સાથે નથી જોડતા.
બચાવ : મહામારીનો ફેલાતી રોકવા માટે વુહાનની પ્રજાએ બહુ મોટા પ્રયાસો કર્યા છે અને અંગત કુરબાની આપી છે.
જવાબ : વુહાનના ડો. લી વેનલિંગે કોરોનાના ફેલાવા સામે લોકોને જાગૃત કરવા સાચે જ બહુ પ્રયાસ કર્યો હતો. એ પછી, જાન્યુઆરીની શરૂઆતમાં મેડિકલ ઓફિસર અને પોલીસ બંનેએ તેમને બોલાવ્યા હતા, અને કાગળ પર લેખિતમાં લખાવડાવ્યું હતું કે તેની ચેતવણી બે-બુનિયાદ અને ગેરકાનૂની અફવા છે. એટલે આ પણ 'અંગત કુરબાની'માં ગણાય.
બચાવ : તેમ છતાં, લોકોનું ધ્યાન ખેંચવા અને વધુ ઇન્ટરનેટ હિટ મેળવવા તમે વુહાનને 'ઝોમ્બીલેન્ડ' અને વુહાનના સી-ફૂડ માર્કેટને 'બેટ માર્કેટ' (ચામાચીડિયા માર્કેટ) કહો છો. તમે કેટલા નીચે જશો?
જવાબ : સભ્ય સમાજમાં, એક જાણીતા સમાચારપત્રનું નામ 'બ્રેડમેન બેટ્સ એન્ડ બેટ્સ એન્ડ બેટ્સ' છે. વુહાનમાં એ નામ એક રેસ્ટોરન્ટનું છે.
બચાવ : મહામારીને અસરકારક રીતે રોકવાના ચીનના પ્રયાસમાં કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીના પ્રજાભિમુખ અભિગમ અને ચીનની સખ્ત વ્યવસ્થાની મહત્ત્વની ભૂમિકા છે. જવાબ : 2018માં, ‘ઍમ્નિસ્ટિ ઇન્ટરનેશનલે’ કહ્યું હતું કે આખી દુનિયા કરતાં ય વધુ નાગરિકોને ચીને મૃત્યુદંડ આપ્યો હતો. અમને તમારી 'પ્રજાભિમુખ નીતિ' જરા સમજાવો અને એ પણ કહો કે એમાં કેટલી બુલેટની જરૂર પડે.
બચાવ : તથ્યોનો સ્વીકાર કરવાને બદલે, તમારા સમાચારપત્રના લેખો બેહૂદી રીતે કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી અને ચાઈનીઝ સરકારને ઝેરીલી ભાષામાં નિશાન બનાવીને બદનામ કરે છે.
જવાબ : અને તો ય અમને નથી જેલમાં નાખવામાં આવ્યા કે નથી ગોળી મારવામાં આવી! આવો ન્યાય થોડો હોય!
બચાવ : તમારી ધારણાઓ પ્રજાના કલ્યાણ માટે છે કે પછી તમને વૈચારિક પૂર્વગ્રહો છે?
જવાબ : ઘાતકી શાસનની સામે વૈચારિક પૂર્વગ્રહો હોવાનો અમે સ્વીકાર કરીએ છે. અમારા પક્ષે એ બહુ મોટી નબળાઈ છે.
બચાવ : 3 જાન્યુઆરીથી, ચીન WHO અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને સમયસર અને પારદર્શક રીતે અપડેટ કરતું રહ્યું છે.
જવાબ : 11 દિવસના 'સમયસર અને પારદર્શક' અપડેટ પછી, 14 જાન્યુઆરીએ WHOએ ચીનનું આ હાસ્યાસ્પદ અપડેટ આપ્યું હતું : ચીનના પ્રાથમિક અભ્યાસમાં, નોવેલ કોરોના વાઇરસનો માણસથી માણસને ચેપ થતો હોય, તેવું માલુમ પડ્યું નથી.
બચાવ : મહામારી ઝડપથી દુનિયામાં ફેલાઈ રહી છે અને ચીન અન્ય અસરગ્રસ્ત દેશોને મદદ કરવા બનતું કરી રહ્યું છે.
જવાબ : સ્પેન, તુર્કી અને નેધરલેન્ડને મોકલવામાં આવેલી ચીનની હજારો મેડિકલ માસ્ક અને ટેસ્ટિંગ કિટ્સ નકામી નીકળી છે. ઓસ્ટ્રેલિયન સરહદી પોલીસે 800,000 નકલી માસ્ક પકડ્યા છે. તમારી મદદ માટે આભાર.
બચાવ : વાઇરસ સરહદોનું માન રાખતો નથી.
જવાબ : તો પછી ચીને કોરોનાના ફેલાવા પર વિજય ઘોષિત કરીને 28 માર્ચે તેની સરહદો કેમ બંધ કરી હતી?
બચાવ : ચીન અને WHOએ આપેલી અધિકૃત અને પ્રોફેશનલ માહિતીઓની ઉપેક્ષા કરીને તમે 'વ્યૂહાત્મક વિશ્લેષકો'ના નામે બધું ચઢાવો છો. તમને ખબર છે આ લોકો જ્યાં કામ કરે છે તે સંસ્થાઓ અમેરિકન પૈસા પર નભે છે?
જવાબ : અમેરિકાએ ગયા વર્ષે WHOને 900 મિલિયન ડોલરની સહાય કરી હતી. એમાં કઈ કહેવા જેવું લાગે છે?
બચાવ : ચીનમાં મહામારીનું તમારું તાજેતરનું કવરેજ અતિશયોક્તિપૂર્ણ, બેજવાબદાર અફવાઓથી ભરપૂર અને ખાસ્સું રાજકીય હતું .
જવાબ : એ તો અમને જરા તોફાન સુજ્યું હતું. મહેરબાની કરીને, ડો. લી વેનલિંગ પાસે ‘બે-બુનિયાદ અને ગેરકાનૂની અફવા'નું જે સ્ટેટમેન્ટ તમે લખાવ્યું હતું, તે અમને મોકલી આપજો. અમે એના પર સાઈન કરીને પાછું મોકલી આપીશું.
અપડેટ –
ટિમ નામનો વાચક કહે છે :
આ જવાબ સાચે જ તેમને મોકલવામાં આવ્યો છે કે નહીં, તે મને જણાવજો.
(એના કરતાં વધુ ઉત્તમ કર્યું છે : શનિવારના “ડેઈલી ટેલિગ્રાફ”માં ડબલ પેઈજ 6-7 સ્પ્રેડમાં આ જવાબ છાપવામાં આવ્યો છે. )
સૌજન્ય : “નિરીક્ષક” – ડિજિટલ આવૃત્તિ; 10 ઍપ્રિલ 2020
કોરોનાની રસી અંગે રોજેરોજ ન્યૂઝ આવી રહ્યાં છે, પણ તેનું કામ ક્યાં સુધી પહોંચ્યું છે અને વિશ્વમાં ક્યાં રસી અંગે સંશોધન થઈ રહ્યું છે, તેનું ચિત્ર સ્પષ્ટ થતું નથી. રસી નિર્માણની પ્રક્રિયા લાંબી અને અનિશ્ચતતાભરી છે; અને તેમાં અલગ-અલગ સ્ટેજ પર રસીનું પરીક્ષણ થાય છે. આ અટપટી પ્રક્રિયામાં દાવા સાથે કોઈ વાત કરી શકતું નથી. બસ, અનુમાનથી કામ આગળ ચાલે છે અને જ્યારે રસી તમામ માપદંડ પર ખરી ઊતરે પછી તે વિશે કશું ઠોસ કહી શકાય. રસી નિર્માણનો ઇતિહાસ-વર્તમાન વિશ્વ કેવું છે અને તેમાં કેવી રીતે કામ થાય છે તે વિશે થોડું જાણીએ.
રસી નિર્માણ મોટી કંપનીઓને રોકાણ કરવા માટે યોગ્ય ક્ષેત્ર લાગ્યું નથી. આ કંપનીઓ દવાના માર્કેટમાં અબજો રૂપિયા રળી લે છે, પણ માનવહિત માટે તેઓ નફાનો અમુક હિસ્સો રોકાણ કરવા તૈયાર થતા નથી. આ કારણે કોરોનાની રસીને લઈને અત્યારે જે શોધ આરંભાઈ છે, તેમાં મોટા ભાગની કંપનીઓ પાસે મૂળભૂત સુવિધાઓ નથી. હાલમાં વિશ્વભરમાં 35 જેટલી સરકારી સંસ્થાઓ અને કંપનીઓ કોરોના રસીની શોધ કરી રહ્યાં છે. આ શોધમાં કોણ કયા સ્ટેજ સુધી પહોંચ્યું છે તે અંગે પણ જાતભાતની ખબરો આવી રહી છે. આ બધામાંથી જે ‘ન્યૂઝ’માં કશું તથ્ય મળ્યા છે તે અંગે વાત કરીએ.