ઘરનું ખાઈને કંટાળ્યા હોઇએ ને હોટેલવાળો કહે કે અહીં ઘર જેવું ખાવાનું મળે છે, તો મગજ જાય કે નહીં? આમ તો હોતું જ નથી, પણ ઘણાંને ગુમાવવા જેટલું મગજ તો મળી જ રહે છે. પતિ મગજ ગુમાવી શકે એટલે જ એને પત્ની આપી હોય છે ને પત્ની ફૂટેલાં નસીબનું રડી શકે એટલે પતિ કરમે ચોંટેલો હોય છે. પત્નીઓ ઘણી વાર જમે છે ખરી, પણ રાંધે છે પાર્ટ ટાઈમ જ ! હવે તે રસોડામાં બફાતી નથી. બધું જ સ્માર્ટ થઈ ગયું છે, તો તે પણ પાછળ શું કામ રહે? તે ય રોજનાં ઠોબલાં ઉતારીને કંટાળતી હોય છે, એટલે હવે આખું ખાનદાન લઈને તે ખાનપાન બહાર જ પતાવતી હોય છે. તેને પણ હવે હોટેલનું ખાવાનું ભાવતું થયું છે. એક જમાનામાં ઘરડાં ઘરનું ખાવાનો આગ્રહ રાખતાં, પણ હવે ઘરડાં જ ઘરડાં ઘરમાં પાર્સલ થયાં હોવાને લીધે એમની દખલ રહી નથી. એક જમાનામાં ઘરડાં ગાડાં વાળતાં, હવે ગાંડા વાળતાં હોય તો નવાઈ નહીં

હોટેલનું સુખ એ છે કે હવે જોઈતું ખાવાનું મેનુમાં જ દેખાઈ જતું હોય છે, એટલે પતિને ખર્ચે ને પત્નીને જોખમે કુટુંબ મનફાવે તેમ હોજરી ભરી લે છે. અત્યારે તો શનિ-રવિ જ બહાર ખાવાનું ચાલે છે, પણ બહાર જમવામાં હવે ફાઇવ ડેઝ વીક થાય એમ બને. શું છે કે હોસ્પિટલો બહાર છે તો ખાવાનું પણ બહાર થાય તેમાં કશું ખોટું નથી. હોટેલવાળાઓને એને લીધે જવાબદારીઓ વધી છે. ઘણાંનું અને ઘણું બધું રાંધવાનું એને થાય છે, એટલે હોસ્પિટલોની જેમ જ હોટેલો પણ ચોવીસ કલાક ચાલવી જોઈએ એવી માંગણીઓ ઊઠી છે. હવે સ્વાદ અને જથ્થો મુખ્ય છે અને ચોખ્ખાઈ ગૌણ છે. ચોખ્ખું કોઈને જ પરવડતું નથી, એટલે તેમાં બીજું ત્રીજું કૈં નાખવું જ પડે છે. એમ થાય તો ફૂડ ઈન્સ્પેકટરો તેને ભેળસેળ કહીને વગોવે છે એ બરાબર નથી.

ચોખ્ખું દૂધ તો હવે ગાય જ નથી આપતી, તો ડેરી ક્યાંથી આપવાની હતી? વારુ, ગાય ચોખ્ખી હોય તો પણ, દૂધ ચોખ્ખું હોતું નથી. દેશી ઘી દેશમાં મળે એટલે દેશી ગણાય, બાકી પામોલિન મેળવ્યા વગર ઘી ‘શુદ્ધ’ થતું નથી. ‘‘શુદ્ધ’ દેશી ઘીની દુકાન’માં શું શુદ્ધ હોય તે કલ્પી શકાય એમ છે. આજકાલ પનીરનો ઉપાડ વધુ છે, એને લીધે સ્ટાર્ચનો ઉપાડ પણ વધ્યો છે. તે એટલે કે એ ઉમેરવાથી પનીર ‘શુદ્ધ’ થાય છે. માખણમાં જ ‘માખ’ છે, તો એ કાઢી લઈએ તો સિલકમાં ‘ણ’ ફેણનો જ રહે કે બીજું કૈં? ઢોસા કે ભાજી બટરમાં કરાવીએ એટલે બટર જ આવે એની ગેરંટી નથી. એ તો લેબોરેટરીમાં ચેક થાય તો ખબર પડે કે બટર છે કે મટર ને એટલી રાહ જોઈએ તો ઢોસો, ડોસો જ થઈ જાય એમાં શંકા નહીં !

જો કે, છાપાં, ટી.વી., બીવી આપણને સતત ચેતવતાં રહે છે ને આપણે ‘ચેતતાં’ પણ રહીએ છીએ, પણ સાદી વાત એટલી છે કે ઘરમાં કૈં શુદ્ધ કે ચોખ્ખું ન આવી જાય એની કાળજી રાખવાની રહે જ છે. હવે ચોખ્ખું ખાવાથી ઘણાંનું પેટ બગડે છે. ખેતરમાં જંતુનાશક દવાઓ એટલી છંટાય છે કે શાકભાજી ધોવાં છતાં ય આપણું ‘ધોવાણ’ અટકતું નથી. ઘણીવાર તો એવું થાય છે કે જંતુનાશકો આપણાં પર છાંટીને જ જમવા બેસવું જોઈએ જેથી હોજરી ચોખ્ખી રહે. ડોકટરો પણ વગર ફીએ એટલું તો કહે જ છે કે બધું ધોઈ-જોઈને ખાવ, પણ એમ બધું ચકાસવાનું હોય તો ઘરમાં રસોડાને બદલે લેબોરેટરી નાખવી પડે. આમ તો ફૂડ ઈન્સ્પેકટરો જે દુકાનોમાંથી કૈં નથી મળતું, ત્યાંથી નમૂનાઓ લઈને લેબોરેટરીઓમાં મોકલી આપે છે. એનો રિપોર્ટ આવે ત્યાં સુધીમાં તો ઘણા ગ્રાહકો એમની હોજરીનો રિપોર્ટ કઢાવવા હોસ્પિટલોમાં ગોઠવાઈ ગયા હોય છે. આજની ઘારીના નમૂનાઓની તપાસ થઈ રહે ત્યાં સુધીમાં કેટલી ય ઘારીઓ ખપી જાય છે ને સાહેબોને ‘ચંદની પડવો’ થતો રહે છે.

હવે હળદર પીળી એટલે પણ છે કે તે પીળી માટીમાંથી બને છે. ખરું તો એ છે કે ધાણાજીરુ હવે લાકડાના છોલ વગર સ્વાદ પકડતું નથી. આપણે એટલા સમજદાર છીએ કે તાંબામાં સોનું નથી ભેળવતાં, પણ સોનામાં તાંબું ઉમેરીએ છીએ. પામોલિનમાં ઘી નથી ઉમેરતાં, પણ ઘીમાં પામોલિન ભેળવીએ છીએ. ઈંટમાં મરચાંની ભૂકી નાખીએ તો ઘર તીખું થઈ જાય, એટલે મરચાંમાં ઈંટની ભૂકી ઉમેરીએ છીએ જેથી તીખાશ ઘટે. એ ન ઘટે તો પણ, માણસ ઘટે એની કાળજી તો રાખવી જ જોઈએ, કારણ કે હવે જીવને જીવાતથી પરિચિત કરવાની કોશિશો ચાલે છે. અત્યારે તો આ બધું પ્રાયોગિક ધોરણે ચાલે છે, પણ સમય જતાં યૌગિક ધોરણે ચાલે એમ બને. મૂળ હેતુ તો માણસની ઇમ્યુનિટી વધારવાનો છે. એ સાથે જ વેજ-નોનવેજ એવા ભેદ મટાડવાનો પણ છે. એક તરફ આપણે બધું સમાન કરવામાં માનતા હોઈએ, ત્યાં વેજ-નોનવેજ, મરચું-ઈંટ, ઘી-પામોલિન, હળદર-માટી એવા ભેદ રાખવાનો અર્થ નથી, એટલે જ કદાચ વેફરમાંથી મરેલો દેડકો નીકળે છે. એ તો સારું છે કે મરેલો નીકળે છે, કાલ ઊઠીને જીવતો નીકળે તો તેની પણ તૈયારી રાખવાની રહે.

શું છે કે આપણને ઘરના ‘ડોસા’ ફાવતા નથી, એટલે ઢોસા બહારથી મંગાવીએ છીએ કે બહાર જઈને ખાઈએ છીએ. બહારનો લાભ એ છે કે વાસણો આપણે ધોવાં પડતાં નથી. બહાર તે ધોવાય કે ન ધોવાય એ આપણો વિષય નથી. બીજું, કે ઘરમાં ઉંદર ફરતાં હોય તો પણ તે સંભારમાં પડવાનું જોખમ ન લે. એ સાહસ તો બહારનાં ઉંદરો જ કરવાના ને એનો લાભ આપણને ગ્રાહકોને મળતો હોય છે. આપણને કૈં પણ ખાવાની છોછ ન રહે એટલે જુદાં જુદાં જીવજંતુઓ વડે સરપ્રાઈઝ આપવામાં આવે છે ને એની વધારાની કોઈ પ્રાઇસ લેવામાં આવતી નથી એ ઉપકાર જ છે કંપનીઓનો.

તમે ચવાણું લાવો ને પેકેટમાંથી ગરોળી નીકળે તો મોઢું મચકોડતાં પહેલાં એટલું જરૂર વિચારો કે કેટલી મહેનતે પેકેટમાં ગરોળી ઘૂસાડાઈ હશે ને એ ન ભૂલો કે એ લાભ કૈં બધા કસ્ટમરોને મળતો નથી. એવા વીરલા તો વિરલ જ ! આ વીરત્વ બદલ ગૌરવ અનુભવવાને બદલે તમે કંપનીને વીરગતિ અપાવવા નીકળો તો એનો માણસ સામેથી તમને જ ચોંટે કે એમ ગરોળી ઘૂસાડવાનું સસ્તું નથી, એ તો તમે જ કંપનીને બદનામ કરવા ખેલ પાડ્યો છે ને પછી કંપની તમારા પર દાવો ઠોકે તો ટાંટિયાં ભાર ઝીલે એમ છે? તમે ફૂડ વિભાગને કમ્પ્લેઇન કરો ને એ તપાસ પણ કરે ને એમાં ગરોળી નપાસ થઈ એવું શોધી પણ કાઢે કે કંપનીને સીલ મારી દેવાય તો પણ, એક ગરોળીએ શહીદી વહોરી એ અંગે તમારે કૈં કહેવાનું નથી?

એટલું સમજી લો કે બહારનું ખાવા-પીવાનું આ રીતે જ બને છે. ઉપકાર માનો કે આ બધું તમને એકસ્ટ્રા ચાર્જ વગર મળે છે. ખમણ સાથે ચટણી કોઈ મફત આપે, પણ કોઈ જીવાત ન આપે. એ નસીબ વગર ન મળે. જરા તો વિચારો કે ઓનલાઈન આઇસક્રીમ કોન મંગાવો ને એમાંથી કોઇની આંગળી નીકળી આવે તો એ નસીબ વગર શક્ય છે? બીજાને નહીં ને તમને જ કેમ આંગળી મળી? ને તમે આંગળી આપતાં પહોંચું પકડો તો આઇસક્રીમવાળો તમારી જ આંગળી મરડે કે એ આંગળી સાથે આખો એક કારીગર હતો, તે ક્યાં છે? તો, લોહીનું પાણી એનું નહીં, તમારું થશે. સમજો કે આ બધી સરપ્રાઈઝ ગિફ્ટ છે. કોઇની થાળીમાંથી સાપ નીકળે કે કોઈને જીવતો કોબ્રા પાર્સલ થાય તે ગમ્મત નથી. એ રિસ્કી છે, પણ સરપ્રાઈઝ છે એ ન ભૂલો. ચોકલેટ સિરપમાં ઉંદર ઉતારવાનું સહેલું નથી. હજારો ફૂટની ઊંચાઈએ ઊડતાં વિમાનમાં તમને ભોજન પીરસાય અને એ મોંમાં મૂકતાં બ્લેડ ચવાવા લાગે તો ઉપરવાળાનો ઉપકાર જ માનવાનો રહે કે બ્લેડ તૂટી, પણ ડાચું અકબંધ રહ્યું. એવી જ રીતે કોલ્ડ ડ્રિંકની બોટલ મોઢે માંડતાં ખબર પડે કે અંદર કાનખજૂરો છે કે માઝાની બોટલમાં મંકોડો હલે છે, તો એનો આનંદ લો કે આટઆટલું વીતવા છતાં સહીસલામત છો. કૈંક તો છે જે બહારનું આટલું ઝાપટવા છતાં ઘરમાં લાવે છે, તમને –

000

e.mail : ravindra21111946@gmail.com

પ્રગટ : ‘આજકાલ’ નામક લેખકની કટાર, “ધબકાર”, 01 જુલાઈ 2024

हमारी नई लोकसभा अभी बनी ही है लेकिन चल नहीं पा रही है. चल पाएगी, इसमें शक है. चल कर भी क्या कर पाएगी, कह नहीं सकते. कहावत बहुत पुरानी है जो हर अनुभव के साथ नई होती रहती है कि “पूत के पांव पालने में ही दीख जाते हैं.” जो पांव दीख रहा है, वह शुभ नहीं है. यदि मैं भूलता नहीं हूं तो कवि विजयदेव नारायण साही ने इस कहावत में एक दूसरी मार्मिक पंक्ति जोड़ दी थी : “पूत के पांव पालने में मत देखो/ वह पिता के फटे जूते पहनने आया है.” इस लोकसभा के बारे में यही पंक्ति बार-बार मन में गूंज रही है. 

जिस पार्टी ने, जिन पार्टियों के साथ जोड़ बिठा कर सरकार बनाई है, उन सबको मालूम है कि यह वक्ती व्यवस्था है. कौन, पहले, किसे और कब लंगड़ी मारता है, इसी पर इस लोकसभा का भविष्य टिका है; और यह तो सारे संविधानतज्ञ जानते हैं कि लोकसभा के भविष्य पर ही सांसद नाम के निरीह प्राणियों का भविष्य टिका होता है. निरीह इसलिए कह रहा हूं कि पिछले कम-से-कम 10 सालों से हमारे सांसदों का एक ही काम रहा है, जिसे वे बड़ी शिद्दत से निभाते हैं : सरकार ही दी हुई सामने की मेज बजाना या भगवान की दी हुई हथेलियों से तालियां बजाना. प्रधानमंत्री जब, जहां कहें, वे अपना काम ईमानदारी से करते हैं. विपक्ष भी ऐसा ही करता है. फर्क है तो बस इतना कि उसके पास कोई प्रधानमंत्री नहीं होता है. इस बार उसके पास एक ‘छाया प्रधानमंत्री’ जरूर है जिसकी छाया कब तक, कहां तक रहती है, देखना बाकी है. हम दुआ करते हैं कि अंग्रेजी के ‘शैडो प्राइमिनिस्टर’ का मक्खीमार अनुवाद भले उसे ‘छाया प्रधानमंत्री’ कहे, नेता प्रतिपक्ष कभी इस प्रधानमंत्री की छाया न बनें. न उनकी छाया में रहें, न उनको छाया दें. 

लोकसभा के अध्यक्ष का चुनाव हुआ ही नहीं, संख्या बल से उसे लोकसभा पर थोप दिया गया. विपक्ष ने अपनी तरफ से भी एक उम्मीदवार का नाम आगे बढ़ाया जरूर था जिसे ऐन वक्त पर पीछे  खींच लिया गया. जब ऐसा ही करना था तब उसकी घोषणा करने की जरूरत ही क्या थी ? कांग्रेस ने बाद में तर्क दिया कि हम सहयोग व सद्भावना का माहौल बनाना चाहते थे, इसलिए चुनाव टाल गए. भाई, जो आपके बीच कहीं है ही नहीं, वह आप बनाना ही क्यों चाहते थे; और जो है ही नहीं, वही बनाना था तो अपना उम्मीदवार आगे ही क्यों करना था ? प्रतिबद्धताविहीन ऐसे निर्णय दूसरों को मजबूत बनाते हैं और आपकी किरकिरी करवाते हैं. 

ओम बिरला को दोबारा लोकसभा का अध्यक्ष बनाने के पीछे प्रधानमंत्री का एक ही मकसद था, व है : विपक्ष को अंतिम हद तक अपमानित करना ! बिरला कभी इस पद के योग्य नहीं थे; आज भी नहीं हैं. विद्वता, कार्यकुशलता, व्यवहार कुशलता, वाकपटुता तथा सदन में गरिमामय माहौल बनाए रखने जैसे किसी भी गुण से उनका नाता नहीं रहा है, यह हमने पिछले पांच सालों में देखा है. पता नहीं विपक्ष ने उनका इतना स्वागत व गुणगान क्यों किया ! वह सब जो किया गया वह बहुत खोखला था और जो खोखला होता है वह जल्दी ही टूट व बिखर जाता है. वही अब हो रहा है. 

बिरलाजी का यह गुण जरूर हम जानते हैं कि वे प्रधानमंत्री की धुन पर सतत नाचते रह सकते हैं. लेकिन यह गुण तो सारे सरकारी सांसदों में है. आप ‘प्रसाद’ से ‘त्रिवेदी’ तक किसी की भी परीक्षा ले कर देख सकते हैं. लेकिन अोम बिरला ने पिछली संसद में जिस तरह विपक्ष को तिरस्कृत व अपमानित किया था, उसे ही दोहराने के लिए इस बार भी उन्हें ही प्रधानमंत्री ने आगे किया है ताकि विपक्ष व देश समझे कि कहीं, कुछ भी बदला नहीं है. इसलिए नई लोकसभा के पहले ही दिन वे अपने पुराने अवतार में दिखाई दिए. जिस असभ्यता से उन्होंने दीपेंद्र हुड्डा को अपमानित किया; शशि थरूर के ‘जय संविधान’ कहने से तिलमिलाए, विपक्ष के सांसदों को कब उठना-कब बैठना सिखाने की फब्ती कसी वह सब यह समझने के लिए पर्याप्त है कि उन्हें क्या करने का निर्देश हुआ है. 

राहुल गांधी ने जब यह कहा कि उनका माइक बंद क्यों किया गया है, तो अध्यक्ष का जवाब आया कि मैंने पहले भी यह व्यवस्था दी है, और आपको फिर से कहता हूं कि मेरे पास माइक का कोई बटन नहीं है. अध्यक्ष का बटन कहां है, यह तो सभी जानते हैं  लेकिन अभी जवाब तो यह आना था न कि माइक बंद कैसे हुआ और किसने किया ?  क्या अध्यक्ष की जानकारी व अनुमति के बगैर ही कोई, कहीं से बैठ कर लोकसभा की काररवाई में दखल दे रहा है ? लोकसभा न हुई, ईवीएम मशीन हो गई ! अगर ऐसा है तो अध्यक्ष चाहिए ही क्यों ? जो अनदेखा- अनजाना आदमी बटन बंद कर सकता है, वही लोकसभा चला भी सकता है. इंडिया गठबंधन को तब तक न लोकसभा जाना चाहिए, न राज्यसभा जब तक कि यह बता न दिया जाए कि माइक बंद किसने किया था, किसकी अनुमति या निर्देश से किया था ? और यह भी व्यवस्था बना दी जाए कि सांसदों को बोलने से रोका तो जा सकता है, माइक बंद नहीं किया जा सकता है. यह सांसदों का अपमान व तिरस्कार है जिसे किसी भी हाल में परंपरा में बदलने नहीं देना चाहिए. 

परंपरा की बात है तो यह समझना जरूरी है कि विपक्ष के नेता की भी परंपराएं हैं.  इस अध्यक्ष को न वे परंपराएं पता हैं, न विपक्ष के नेता का मतलब इसे मालूम है. जिस सांसदों का जन्म ही 10 साल पहले हुआ है, उनकी यह त्रासदी स्वाभाविक है. उनकी तो आंखें जब से खुली हैं तब से उन्होंने यही देखा-जाना है कि लोकसभा का मतलब एक ही आदमी होता है. भाई, यह एकदम सच नहीं है. जैसे यह परंपरा है कि अध्यक्ष जब खड़ा हो जाए तो सभी सांसदों को बैठ जाना चाहिए; प्रधानमंत्री जब बोल रहा हो तब सांसदों को शांति से उसे सुनना चाहिए; वैसी ही परंपरा यह भी है कि विपक्ष का नेता जब बोल रहा हो तब उसे अध्यक्ष द्वारा बार-बार टोकना, बार-बार समय का भान कराना, क्या बोलें, क्या न बोलें आदि का निर्देश देना गलत है, अशिष्टता है, लोकतांत्रिक परंपरा का उल्लंघन है. आखिर परंपराएं बनती कैसे हैं और उन्हें ताकत कहां से मिलती है ? परंपराएं कानूनी प्रावधानों से भी अधिक मान्य क्यों होती हैं ? सिर्फ इसलिए कि कोई भी उन्हें तोड़ता नहीं है. संविधान प्रदत्त शक्तिवान भी उनका शालीनता से पालन कर, उसे और अधिक मजबूत व काम्य बनाते हैं. राष्ट्रगान चल रहा हो तब राष्ट्रपति के सामने से धड़फड़ाते हुए निकल कर अपनी कुर्सी पकड़ने वाला लोकसभा अध्यक्ष हो कि राष्ट्रपति प्रवेश करें तब भी अपनी कुर्सी पर बैठा रहने वाला प्रधानमंत्री हो, ये सब परंपराओं को ठेस पहुंचाती हैं. निश्चित अवधि में समय निकाल कर प्रधानमंत्री का राष्ट्रपति से मिलना व उन्हें देश-दुनिया के बारे में सरकारी रवैये की जानकारी देना भी एक स्वस्थ परंपरा है जिसका पालन सिरे से बंद है. वैसे यह बात भी अपनी जगह है ही कि राष्ट्रपति जब व्यक्तित्वहीन कठपुतली की भूमिका से संतुष्ट कुर्सी पर बैठा हो तब ऐसी परंपरा कोई निभाए भी क्यों ?   

यह लंगड़ी व पतनशील गठबंधनों की संसद है जो जब तक रहेगी, राष्ट्र व लोकतंत्र को शर्मसार करती रहेगी. विपक्ष के नेता व संपूर्ण विपक्ष को लगातार यह दबाव बनाए रखना चाहिए कि यह संसद सुधरे या टूटे !  

अंधभक्त अपनी फिक्र आप करें लेकिन हम-आप तो सोचें कि ऐसा क्यों है कि सत्तापक्ष के सारे शब्द इतने खोखले लगते हैं ? शिक्षामंत्री ठीक ही तो कह रहे थे कि ‘नीट’ के बारे में हम विपक्ष के सारे सवालों का जवाब देने को तैयार हैं. वे कह तो रहे थे लेकिन उनके हाव-भाव व तेवर यह कहते सुनाई यह दे रहे थे कि कर लो जो करना हो, हम कोई चर्चा नहीं करेंगे. ऐसा इसलिए था कि इसी मंत्री ने, इसी ‘नीट’ के बारे में लगातार यही कहा था कि न कोई लीक हुआ है, न कोई घोटाला हुआ है, सब विपक्ष का कराया हुआ है. “न कोई घुसा था, न कोई घुसा है”, वाला प्रधानमंत्री का बयान इसी तरह चीन में कुछ दूसरा ही सुनाई दिया, और वे हमारी सीमा के भीतर ज्यादा खुल कर अपना काम करने लगे. यह वह संसद है जिसके शब्दों का कोई मोल ही नहीं रह गया है. शेरो-शायरी भी हो रही है, कहावतें भी दोहराई जा रही हैं, प्रधानमंत्री बड़े-बड़े विचारकों-दार्शनिकों के उद्धरण भी ला-ला कर पढ़ते हैं लेकिन सब-के-सब इतने प्रभावहीन क्यों हो जाते हैं ? इसलिए कि उनके पीछे विश्वसनीयता का बल नहीं है. आस्थाहीन प्रवचन आत्माहीन कंकाल की तरह होता है. 

राहुल गांधी चाहें न चाहें, वे कसौटी पर हैं. कभी रहा होगा लेकिन आज नेता विपक्ष शोभा का पद नहीं है. अाज यह पद विकल्प खड़ा करने की चुनौती का पद है. विपक्ष को वक्त की सीधी चुनौती यह है कि क्या पंडित जवाहरलाल के दौर वाली संसद वापस लाने की कूवत उसमें है ? नेहरू वाली संसद इसलिए कह रहा हूं कि हमने वहीं से अपना सफर शुरू किया था और लगातार फिसलते हुए यहां आ पहुंचे हैं. तो कैसे कहूं कि उस दौर से भी बेहतर संसद बनानी चाहिए ! पहले  वहां तक तो पहुंचो, जहां से गिरे थे; फिर उससे ऊपर उठने की बात करेंगे.  

राहुल गांधी व इंडिया गठबंधन ने संविधान की किताब दिखा-दिखा कर प्रधानमंत्री को जिस तरह चुनाव में पीटा, उसकी काट उन्होंने यह निकाली कि लोकसभा अध्यक्ष को मोहरा बना कर आपातकाल की निंदा का प्रस्ताव पारित करवाया. यह उस घटिया विज्ञापन की तरह था कि “ उसकी कमीज मुझसे सफेद कैसे ?” लेकिन मैं समझ नहीं पाया कि कांग्रेस को इससे बौखलाने की क्या जरूरत थी ? कोई 50 साल पहले हुई चूक, जिसे इंदिरा गांधी ने, कांग्रेस अध्यक्ष ने कई बार सार्वजनिक रूप स्वीकार किया है, उसे ले कर कांग्रेस अब क्यों बिलबिलाती है ? वह इतिहास की बात हो गई. उसके बाद से कांग्रेस ने संविधान से वैसा कोई खेल खेलने की कोशिश तो की नहीं है. यह भी याद रखना चाहिए कि जनता पार्टी की अल्पजीवी सरकार ने 1977 में ऐसी संवैधानिक व्यवस्था खड़ी भी कर दी है कि किसी सरकार के लिए आपातकाल लगाना असंभव-सा है. फिर आपातकाल का जिक्र आने पर इतना मुंह छिपाने की जरूरत नहीं है. एक गलती हुई जिससे हम दूर निकल आए हैं, कांग्रेस यह क्यों नहीं कहती है ? 

.1.

માણસનો પક્ષી પ્રેમ પક્ષપાત ભર્યો છે!

કાગડો અને કાબરને જોઈને,

મોઢું બગાડીને ..,

હાટ્! બોલીને ઉડાડી મુકશે!

એ બેઉને તો, 

બાપે માર્યા વેર છે,

લે, આજે બપોરે,

બેઉ બહાર ગેલેરીમાં,

એંઠવાડ ખાવા,

પડાપડી કરતાં,

ભુરાંટા થઈને,

આવીને લડ્યા,

એમાં કાબરબે’ન,

રોટલીનો,

મોટો ટુકડો લઈને,

છુમંતર થવામાં,

સફળ થયા અને,

પછી તો,

ભાઈ કાગડાભાઈએ,

.કા..કા..કરીને,

ગેલેરી ગજવી મુકી..!!!

.2.

રસ્તા પર ભીડ,

જ્યાં જુઓ,

ત્યાં,

માણસો જોઈને

એમ થાય,

ઓહો..હો..,

માણસોનું,

કિડિયારું,

ઉભરાયું છે ને કંઈ..!

કિડિયારામાં,

જાણીતો ચહેરો,

ક્યારેક તો મળશે,

એવી આશા,

નઠારી સાબિત, 

થાય ત્યારે,

ભીડભાડમાંથી, 

ભાગી છૂટવાનું,

મન થાય છે,

કારણ કે,

આખા જગતમાં,

આપણું,

પોતીકું કોઈ નથી..!!!

e.mail : addave68@gmail.com