એક તરફ છે લીલી કૂંપળ એક તરફ લોઢાના ખીલા,
કાળી સડકોને ચીરીને ચાલે છે માટીના ચીલા.

હળને કાંધે લઈ દોડતા વૃષભની ખરીઓમાં ખખડી,
ધૂળ થવાનાં બધાં ય ઢેફાં, અને ધૂંસરાં ઢાલાંઢીલાં.

પથરાળી પ્રથમીના જાયા, પરસેવાના પુણ્યે નાહ્યા,
હસતા, ખીલતા મકાઈડોડા રહે નહિ કંઈ મોઢે વીલા.

મણમાંથી મુઠ્ઠીમાં આવે ને મુઠ્ઠીથી મણમાં મ્હાલે,
બીજ સ્વયમ શતરૂપા જેવાં, એનાં તો હર રૂપ રસીલાં.

મેઘાડંબર જોઈ મલપતા મયૂરનો ઘન કલાપ થરકે,
ફેંટામાં અંગડાઈ મરડતાં શ્યામ સલોના ઝુલ્ફ હઠીલાં.

6/2/2021

Picture courtesy : "The Hindu", 04 February 2021

સંપત્તિનું સર્જન અર્થાત્ ક્રિએશન ઓફ વેલ્થ, એ વાક્યપ્રયોગ એ જમાનામાં ફેશનમાં હતો. જે લોકો મૂડીવાદનો વિરોધ કરે તેને કહેવામાં આવતું હતું કે કૂવામાં હશે તો હવાડામાં આવશે ને! પહેલાં કૂવામાં આવવા દો, હવાડામાં તો એ એની મેળે જશે. પાણી છલકાય છે ત્યારે એ ફેલાય છે. પાણીનો એ સ્વભાવ છે. ગાંધીજીએ કહ્યું હતું કે પાણીનો એવો સ્વભાવ હશે, મૂડીનો નથી. વધારાની મૂડી બીજાની સંપત્તિ ઉપર નજર દોડાવશે અને મૂડીના કૂવાને તો તળિયું જ નથી અને ઉપર આરો ધારો એટલો ઊંચો કરી શકાય છે. પણ દુનિયાએ સંપત્તિના સર્જન તરફ દોટ મૂકી હતી એટલે ભારત તેની વિરુદ્ધ તેનો આગવો રસ્તો કંડારે એ શક્ય નહોતું. આર્થિક બાબતો વિશેના ગાંધીજીના વિચારો અપ્રાસંગિક જ નહીં, અવ્યવહારુ છે, એમ જવાહરલાલ નેહરુ સહિત લગભગ બધા જ કૉનગ્રેસીઓ માનતા હતા.

તો સંપત્તિનું સર્જન કરવાનું હતું અને એ પણ બને એટલી ઝડપથી. એનું આયોજન એવું હતું કે ભૂખનો મોરચો ખેડૂતો સંભાળે અને ખેડૂતોએ એ સંભાળ્યો પણ હતો. ગયા અઠવાડિયે કહ્યું હતું એમ દેશપ્રેમના નામે ધૂણાવ્યા વિના સમજી-વિચારીને રાષ્ટ્રવેદીમાં સમિધા બનાવીને. એની ઝાંખી જોઈતી હોય તો નાથાલાલ દવે અને બીજા કવિઓનાં ગીતો જોઈ જાઓ. અહીં નાથાલાલ દવેનું એ જમાનામાં ઘરે ઘરે ગવાતું ગીત ટાંકુ છું:

સોનાવરણી સીમ બની, મેહુલિયે કીધી મ્હેર રે ભાઈ! મોસમ આવી મહેનતની.
નદિયુંના જળ નીતર્યાં, લોકોમાં લીલા લ્હેર રે ભાઈ! મોસમ આવી મહેનતની.
લીલો કંચન બાજરો ને ઉજળો દૂધ કપાસ રે ભાઈ! મોસમ આવી મહેનતની.
જુવાર લોથે લૂમેઝૂમે, ને હૈયામાં હુલ્લાસ રે ભાઈ! મોસમ આવી મહેનતની. 
ઉપર ઊજળા આભમાં, કુંજડિયુંના કિલ્લોલ રે ભાઈ! મોસમ આવી મહેનતની.
વાતા મીઠા વાયરા, ને લેતા મોલ હિલોળ રે ભાઈ! મોસમ આવી મહેનતની.
લિયો પછેડી દાતરડાં, આજ સીમ કરે છે સાદ રે ભાઈ! મોસમ આવી મહેનતની.
રંગેસંગે કામ કરીએ, થાય મલક આબાદ રે ભાઈ! મોસમ આવી મહેનતની.
લીંપીગૂંપી ખળાં કરો, લાવો ઢગલે ઢગલા ધાન રે ભાઈ! મોસમ આવી મહેનતની.
રળનારો તે માનવી, ને દેનારો ભગવાન રે ભાઈ! મોસમ આવી મહેનતની.

આ ગીતમાં તમે જોયું હશે કે ખેડૂતના ઓવારણા લેવામાં આવ્યા છે. તેને પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યો છે. મહેનતનો મહિમા કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં સામાજિકતા અને સામૂહિકતાનો સંદેશ આપવામાં આવ્યો છે. મલકને આબાદ કરવાના ધ્યેયની વાત કરવામાં આવી છે. આવાં આપણી ભાષામાં બીજાં અનેક ગીતો રચાયાં હતાં. ભારતની તમામ ભાષાઓમાં આવાં ગીતો રચાયાં હતાં અને ઘરે ઘરે ગવાતા હતાં. આને કહેવાય રચનાત્મકતા. આ સિવાય ‘ખેડૂતમિત્ર’ અને એવાં અનેક ચોપાનિયાં નીકળતાં હતાં, જેમાં ખેડૂતોને માર્ગદર્શન આપવામાં આવતું હતું. આકાશવાણી ઉપર ખેતીવાડી અંગે કાર્યક્રમ આવતા હતા. ઉદ્દેશ હતો; ખેડૂતને પ્રોત્સાહિત કરી, ટકાવી રાખી, ખેતીની ઉત્પાદકતા વધારી તાત્કાલિક ધોરણે ભૂખનો સામનો કરવાનો અને લાંબા ગાળે દેશને અન્નસ્વાવલંબી કરવાનો.

રાષ્ટ્રનિર્માણ રચનાત્મક માર્ગે જ થઈ શકે. રચનાત્મક માર્ગે ચરોતર પ્રદેશમાં પોલસનની જગ્યા અમૂલે લીધી હતી. રચનાત્મક માર્ગે આણંદમાં ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ એગ્રીકલ્ચરની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. રચનાત્મક માર્ગે સણોસરામાં લોકભારતીની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી જેણે ગ્રામીણ ગુજરાતને શિક્ષકો, ખેડૂતોને સુગમ પડે એવાં ઓજારો અને વધારે ફાલ આપે એવાં બિયારણ આપ્યાં હતાં. આ તો માત્ર ગુજરાતનાં ઉદાહરણો છે, બાકી ભારતભરમાં રાષ્ટ્રઘડતરનું રચનાત્મક કામ થયું હતું. કહેવાની જરૂર નથી કે આવાં રચનાત્મક કામ કરનારા બધા ગાંધીવાદીઓ હતા, કોઈ સંઘીએ આવો રચનાત્મકયજ્ઞ કર્યો હોય એવું જાણમાં નથી. બાકી લોકોને ઉશ્કેરવાથી, નશામાં રાખવાથી, ધૂણાવવાથી વિધ્વંસક કામો થઈ શકે, રચનાત્મક કામ ન થઈ શકે. જો રાષ્ટ્રનિર્માણ કરવું હોય તો પ્રજાને ભાગીદાર બનાવવી પડે અને જો રાષ્ટ્રના ગજવામાંથી કાંઈક સરકાવીને કોઈકને આપી દેવું હોય તો લોકોને નશો કરાવીને અથવા ક્લૉરોફોમ આપીને સુવડાવી રાખવા પડે. દેશ આઝાદ થયો ત્યારે પહેલો માર્ગ અપનાવવામાં આવ્યો હતો અને આજે બીજો માર્ગ અપનાવાઈ રહ્યો છે. એજન્ડા અલગ છે.

કોઈ એવો આરોપ કરી શકે કે ખેડૂતોને લૂટવા માટે, તેમને તેમના હકના ભાવથી વંચિત રાખવા માટે ઓવારણા લેવામાં આવતા હતા. કોઈને ઉશ્કેરીને નશામાં રાખવા અને ઓવારણા લેવા એ આમ તો એક જ સિક્કાની બે બાજુ છે. હકીકતમાં આવા આરોપ સામ્યવાદીઓ, સમાજવાદીઓ અને કેટલાક ખેડૂત નેતાઓ કરતા પણ હતા. એ જમાનમાં ‘કિસાન સભા’ અને બીજા ખેડૂત સંગઠનોએ ખેડૂતોનાં આંદોલન કરવાના પ્રયાસ પણ કર્યા હતા, પરંતુ ભારતના ખેડૂતોએ તેમને કાઠું આપ્યું નહોતું. ખેડૂતોને ત્યારે એટલી જાણ હતી કે તેમના જે ઓવારણા લેવામાં આવી રહ્યા છે એ ઉત્પાદકલક્ષી રચનાત્મક છે, લૂટવા માટેના નથી. જે વાત એ જમાનામાં ખેડૂતોને સમજાઈ હતી, એ અત્યારે ભક્તોને નથી સમજાતી.

હવે બીજા છેડાની વાત. એ છે ભારતના ઔદ્યોગીકરણની. સંપત્તિનું સર્જન ઉદ્યોગો દ્વારા જ થઈ શકે એવું માનવામાં આવતું હતું અને આજે પણ માનવામાં આવે છે. કૃષિઉદ્યોગ એક હદથી વધારે સંપત્તિનું સર્જન ન કરી શકે એવી પણ એક માન્યતા પ્રવર્તતી હતી અને હજુ આજે પણ પ્રવર્તે છે. જો કૃષિઉદ્યોગ એક હદથી વધારે સંપત્તિનું સર્જન ન કરી શકે તો તેના પરનું લોકોના જીવનનિર્વહનનું ભારણ ઘટાડવું જોઈએ એવી પણ માન્યતા હતી. આ જોતા એ સમયના શાસકોની વિકાસની નીતિ એવી હતી કે ખેડૂતો ભૂખનો અને સ્વાવલંબી બની શકાય એટલા અન્ન ઉત્પાદકતાનો મોરચો સંભાળી લે, તો ભારતનું ઝડપથી ઔદ્યોગીકરણ થઈ શકે. એને કારણે ખેતી પરનું ભારણ ઘટશે અને દેશ બે-ચાર દાયકામાં દેશ આબાદ થઈ જશે. ભારત સરકારની એ નીતિનું છેવાડેના જમણેરીઓ અને છેવાડેના ડાબેરીઓ સિવાય લગભગ બધા લોકોએ સ્વાગત કર્યું હતું અને એ નીતિ અમલમાં મૂકાઈ હતી.

હવે હું એમ કહું કે ભારતનું ઔદ્યોગીકરણ કૃષિની કોખમાંથી થયું છે તો એ કથન ખોટું છે? ભારતના કૃષિવિકાસને ખેડૂતે પોષ્યો છે તો એ વિધાન ખોટું છે? ભારતનો પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગપતિ સાવ અજાણ્યા ખેડૂતનો ઓશિંગણ છે એમ કહું તો એ વિધાન ખોટું છે? જ્યારે સોયની આયાત કરવી પડતી હતી ત્યારે ખેડૂત ભોજનની દરેક જરૂરિયાત પૂરી પાડતો હતો. પાછા અંકુશો અને નિયમનોનો આદર કરીને! કઈ ચીજની ખેતી કરવી, કેટલા વીઘામાં કરવી, કયા ભાવે ઉત્પાદન વેચવું, ખુલ્લા બજારમાં વેચવું કે માત્ર સરકારને જ વેચવું એવા અનેક પ્રકારના અંકુશો અને નિયમનો હતા. ભારતના ખેડૂતે તેનો સ્વીકાર કરીને દેશના ઔદ્યોગીકરણ માટેની અનુકૂળતા પેદા કરી આપી હતી. માટે હું કહું છું કે ભારતનું ઔદ્યોગીકરણ કૃષિઉદ્યોગની કોખમાંથી થયું છે અને ભારતના ઉદ્યોગપતિનું પોષણ ખેડૂતે કર્યું છે.

પણ ઉદ્યોગપતિઓનું વલણ કેવું હતું? તેમનું રાષ્ટ્રયજ્ઞમાં કેટલું યોગદાન હતું? આની વાત હવે પછી. દરમ્યાન ભક્તોને વિનંતી કે ગાળો આપવાનું હમણાં મુલતવી રાખે. પાછળથી બે મોઢે આપવાનો મોકો મળશે.

પ્રગટ : ‘વાત પાછળની વાત’, નામક લેખકની કટાર, “ગુજરાતમિત્ર”, 11 ફેબ્રુઆરી 2021

બિનગુજરાતી કલાકારોનાં ગુજરાતી ગીતો

હૈયાને દરબાર

મઢ આઈલેન્ડના દરિયાની ક્ષિતિજ પર સાંજ ઢળી રહી છે. આકાશના ગુલાબી-જાંબલી રંગો અદ્ભુત છે છતાં જાણે ઉદાસી ઘેરાઈ હોય એવું લાગે છે. આઈપોડમાં ગુજરાતી ગીત શરૂ થાય છે; ‘ધારો કે એક સાંજ આપણે મળ્યાં અને આપણે હળ્યાં, પણ આખા આ આયખાનું શું?’ એક અધૂરા પ્રેમસંબંધની વાત કવિ જગદીશ જોશીના આ કાવ્યમાં છલકાઈ ઊઠી છે. મિલનની સાથે વિસ્તરતો વિરહ ગીતમાં સબળ રીતે પ્રગટ થયો છે. મનુષ્યમાત્ર વિરહની મૂંગી વેદના સતત અનુભવે છે અને માંડેલી વારતા અધૂરી રહી જાય એ વિહ્વળતા ભૂપિજીએ ગાયેલા આ ગીતમાં સાંગોપાંગ પ્રગટી છે. કવિ રાવજીનું ગીત ‘આંખે કંકુના સૂરજ આથમ્યા…’ને ભૂપિન્દરજીએ અમર બનાવ્યું છે એમ કહેવામાં અતિશયોક્તિ નહીં ગણાય. કવિ નર્મદનાં ગીતો ભૂપિજીએ સુંદર ગાયાં છે તેમ જ કવિ કમલેશ સોનાવાલાનું ઉદય મઝુમદારે કમ્પોઝ કરેલું ગીત ‘જીવનનો મધ્યાહ્ન છતાં સાંજ શોધું છું શાને …’ પણ ભૂપિજીનું સુંદર ગીત છે. બંધ આંખે ઉજાગરાને ઓઢવા જેવી કમનીય અભિવ્યક્તિમાં વેદનાનું માધુર્ય છલકાવતું ગીત ‘મને આપો ઉછીનું સુખ થોડું …’માં કવિ જગદીશ જોશી સંસારમાં જે અધૂરપ રહી જાય છે એને પૂરી કરવા સુખની માગણી કરે છે. એ વ્યથા ભૂપિજીએ આબેહૂબ વ્યક્ત કરી છે.

આજે વાત કરવી છે બિનગુજરાતી કલાકારોએ ગાયેલાં લાજવાબ ગીતોની. મંગેશકર બહેનો ઉપરાંત મોહમ્મદ રફી, કિશોર કુમાર, મુકેશ, મન્ના ડે, ગીતા દત્ત, સુમન કલ્યાણપુર, હરિહરન, જગજિત સિંહ, ભૂપિન્દરજી, કવિતા કૃષ્ણમૂર્તિ, સાધના સરગમથી લઈને શ્રેયા ઘોષાલ, શાન, મહાલક્ષ્મી ઐયર અને અરિજિત સિંહ સુધી અનેક બિનગુજરાતી કલાકારોએ ગુજરાતી ગીતો માત્ર ગાયાં જ નથી, અદ્ભુત નિભાવ્યાં છે. અજિત શેઠ અને પુરુષોત્તમ ઉપાધ્યાયના સંગીત નિર્દેશનમાં ભૂપિજીએ ગુજરાતી ગીતો ગાવાની શરૂઆત કરી હતી. છઠ્ઠી ફેબ્રુઆરીએ જન્મદિવસ ઉજવનાર ભૂપિન્દરજી આ સંદર્ભે કહે છે, "જીવવાની હામ …’ સૌ પ્રથમ પુરુષોત્તમ ઉપાધ્યાયે સ્વરબદ્ધ કર્યું હતું, પરંતુ સંગીતકાર અજિત શેઠના આલબમ ‘આંખે કંકુના સૂરજ આથમ્યા’થી શ્રોતાઓએ મારાં ગુજરાતી ગીતોને ખૂબ વખાણ્યાં. અવિનાશ વ્યાસ તથા ગૌરાંગ વ્યાસના સંગીત નિર્દેશનમાં કેટલીક ગુજરાતી ફિલ્મોમાં મેં ગાયું છે. દિલીપ ધોળકિયાના સ્વર નિયોજનમાં ગાયેલા ગુજરાતી ગીત ‘એકલા જ આવ્યા મનવા એકલા જવાના…’ને તો ગુજરાત સરકાર તરફથી શ્રેષ્ઠ ગીતનું પારિતોષિક પણ મળ્યું હતું. ગુજરાતી ગીતોમાં ગુજરાતની સંસ્કૃતિનો સ્પર્શ બરાબર અનુભવાય છે. ભાષા જુદી હોય એટલે ગાતી વખતે અનુભૂતિ પણ જુદી થાય. હિન્દી સ્વરકારોની તુલનાએ ગુજરાતી સ્વરકારો જુદા કોર્ડ્સ પ્રયોજે છે. એમની સિમ્ફની અલગ હોય છે. જો કે, હવે તો ગુજરાતી સંગીત ઘણું મોડર્ન થઈ રહ્યું છે.’

ભૂપિન્દરજીનાં જીવન અને સ્વરસંગિની મિતાલી મુખરજીએ ગાયેલાં અવિનાશ વ્યાસનાં બે ગીત ‘કોયલ ઊડી રે ગઈ’ તથા ‘ચૂડી ને ચાંદલો’ ઘણાં લોકપ્રિય થયાં હતાં. હરિહરને ગાયેલાં ગુજરાતી ગીતોમાં કવિ રાવજીનું ‘તમે રે તિલક રાજા રામના’ અને મણિલાલ દેસાઈનું ‘સરકી જાયે પલ’ ઉત્કૃષ્ટ છે. હરિહરનજીએ ગાયેલાં કવિ રાજેન્દ્ર શાહનાં ગીતો ‘નિરુદ્દેશે સંસારે’ તથા ‘ભાઈ રે આપણા દુ:ખનું કેટલું જોર …’ કેવાં ભાવવાહી ગીતો છે! મહાલક્ષ્મી ઐયરે ઉત્તંક વોરાનાં કેટલાંક ગીતો ગાયાં છે. કવિતા કૃષ્ણમૂર્તિએ સૌમિલ મુનશી, અજિત શેઠ, મોહન બલસારાનાં ગીતો ગાયાં છે. સુધા મલ્હોત્રાએ ‘રાધાની લટની લહેરાતી કાળાશે’ ગાયું છે તો સુમન કલ્યાણપુરનું ‘આભને ઘડૂલે’ બેમિસાલ છે. તમે માનશો, સુરેશ વાડકરે સોથી વધારે ગુજરાતી ગીતો ગાયાં છે! લતાજીનું ‘એક રજકણ’, આશા ભોસલેનું ‘માડી તારું કંકુ’, ઉષા મંગેશકરનું ‘આભમાં ઝીણી ઝબૂકે’, રફીસા’બનું ‘દિવસો જુદાઈના’, મુકેશનું ‘સજન મારી પ્રીતડી’, મન્ના ડેનું ‘હુતૂતૂતૂ’ તો કોઈ ગુજરાતી ભૂલી જ ન શકે!

અર્બન ગુજરાતી ફિલ્મો શરૂ થયા પછી સચિન-જિગર, નિશીથ મહેતા સહિત અનેક સ્વરકારોએ નવી પેઢીના કલાકારો પાસે ગુજરાતી ગીતો ગવડાવ્યાં. અરિજિતનું ‘સતરંગી’ ગીત ફેમસ થયું તો શાનનું ‘નૈનોથી જ્યાં મેં જોયાં’ તથા ‘મને કોણ આ સ્પર્શી ગયું’ શ્રોતાઓએ પસંદ કર્યું. શ્રેયા ઘોષાલે ‘રોમેન્સ કોમ્પ્લીકેટેડ’ માટે ‘માહી ગુજરાતી’ ગાયું. સોનુ નિગમે ફિલ્મ ‘પિયુ પરદેશી’ માટે ‘દેશને કદી ભૂલી ન જવાય’ ગાયું તથા એમનું ‘ઈશ્ક રંગ’ પણ ફેમસ થયું.

આમ, ગુજરાતી ગીતોને બિનગુજરાતી કલાકારોએ પણ સુંદર રીતે પ્રસ્તુત કર્યાં છે એ હકીકતની નોંધ ગુજરાતી ગીતોના ઇતિહાસમાં લેવી જ પડે.

થોડાંક વર્ષો પહેલાં સંગીતકાર અજિત શેઠ સાથેની મુલાકાતમાં મેં એક પ્રશ્ન પૂછ્યો હતો કે, ‘તમારી મોટા ભાગની કેસેટ્સમાં બિનગુજરાતી કલાકારોએ જ ગાયું છે એનું કારણ શું?’ના જવાબમાં એમણે જે વાત કરી એ અવગણી શકાય એમ નથી. અજિત શેઠે કહ્યું કે, ‘ગીતો ભલે બિનગુજરાતીઓએ ગાયાં છે પણ એનું પરિણામ જોયું? કેટલું સુંદર ગાયું છે! ગુજરાતીઓને ઊંડાણમાં જવાની, મહેનત કરવાની આદત નથી. હરિહરન, કવિતા કૃષ્ણમૂર્તિ ગીત સમજવા સામેથી ફોન કરે. એમને કોઈ ઈગો નડે નહીં. ગીત બરાબર ન ગવાય તો નમ્રપણે બારીક મુરકીઓ શીખવાનો આગ્રહ રાખે. ચોવીસ કલાક મહેનત કરે. આવી નિષ્ઠા ગુજરાતી કલાકારોમાં ઓછી જોવા મળે છે.’

કલા સિદ્ધ કરવા સાધના કરવી પડે. આજકાલના નવાસવા ગાયકોને રાતોરાત ફેમસ થઈ જવું છે. નવા ગુજરાતી કલાકારોમાં તો એટલો બધો ઉચ્ચારદોષ અને ભાષાની અશુદ્ધિઓ જોવા મળે છે કે પૂછો નહીં. એની સામે આ બિનગુજરાતી કલાકારો મિસાલરૂપ છે. સુંદર ગુજરાતી ગીતો સર્જવાની અને યોગ્ય રીતે પ્રસ્તુત કરવાની જવાબદારી આપણી છે. માતૃભાષાને સમજો, જાણો અને પછી ગાઓ. સાચી વાત છેને?

————-

ધારો કે એક સાંજ આપણે મળ્યાં અને આપણે હળ્યાં
પણ આખા આ આયખાનું શું?
ખુલ્લી આ આંખ અને કોરી કિતાબ
એને ફરીફરી કેમ કરી વાંચશું?
માનો કે હોઠ સ્હેજ મ્હોરી ઊઠ્યા
ને છાતીમાં મેઘધનુષ ફોરી ઊઠ્યાં
પણ બળબળતી રેખાનું શું?
આકાશે આમ ક્યાંક ઝૂકી લીધું
ને ફૂલોને ‘કેમ છો?’ પૂછી લીધું
પણ મૂંગી આ વેદનાનું શું?
માનો કે આપણે ખાધું-પીધું
અને માનો કે રાજ! થોડું કીધુંયે રાજ,
પણ ઝૂરતા આ ઓરતાનું શું?
ધારો કે રાણી! તમે જીતી ગયાં
અને ધારો કે વાયરા વીતી ગયા
પણ આ માંડેલી વારતાનું શું?

•   કવિ : જગદીશ જોષી    •   સંગીતકાર: અજિત શેઠ    •   સ્વર : ભૂપિન્દર

http://gujaratigazal.com/2829/

સૌજન્ય : ‘લાડકી’ પૂર્તિ, “મુંબઈ સમાચાર”, 11 ફેબ્રુઆરી 2021

http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShowA.aspx?sNo=684746