કોરા રહેવાનું ગીત

ચારે કાંઠે સરવર છલકે

નભ વરસાવે ફોરાં,

ગાતી નદીઓ, નાચે દરિયો, 

સૌ બોલાવે ઓરા-

 ને તો ય જીવણજી કોરા.

વાદળ ક્‌હે, લે પ્હેર મને, 

ને ઝાકળ ક્‌હે કે પી,

ઝરણું ક્‌હેતું ધરી આંગળી,

રમવા ચાલોજી

ઘર પણ બોલે, નેહે નેવાં

નીતરે જો ને મોરા – 

ને તો ય જીવણજી કોરા.

વાત એમ છે, આંસુ દીઠું 

એક દિવસ કો’ આંખે,

બસ, તે દિ’થી ભીંજાવાનું 

આઘું આઘું રાખે –

પાણી મૂક્યું જીવણજીએ,

ધખધખ ભલે બપોરા –

 આ જીવણજી ર્‌હે કોરા.

**

મધ્યાહ્‌ને કોયલ

મારી બારીએ ઝૂકેલી ડાળી પર બેસીને 

બપ્પોરે કોયલનું બોલવું –

એ મધની મીઠાશ, અરે મદની મીઠાશનું 

મૂલ મારે કેમ કરી તોલવું

ધીખતા બપોરમાં સળગે સૂનકાર, 

ચૂપ થૈ બેઠી ધરતી આ આખી,

સૂરજની આણ બસ કોયલ-ગુલમ્હોર –

આ બન્ને બાગીએ નથી રાખી – 

કોયલ તો ગાતી કંઠ મોકળો મૂકીને, મૂંગા 

ગુલમ્હોરે રંગોનું બોલવું, 

એ મધની મીઠાશ, અરે મદની મીઠાશનું 

મૂલ મારે કેમ કરી તોલવું

મળે એક પીંછું કે પાંખડી, તો હું ય કરું 

સૂરજની સામે ધીંગાણું,

કહી દઉં કે તું તારે તપી લે તપાય એવું,

મારી પાસ ગુલમ્હોરી ગાણું

રંગ લૈ, સૂર લૈ, રાગ લૈ આગમાં 

મારે તો ફક્કડ કલ્લોલવું,

એ મધની મીઠાશ, અરે મદની મીઠાશનું 

મૂલ મારે કેમ કરી તોલવું

**

ઈચ્છામતી નદીનું ગીત

ના’જે તું ગંગામાં, ના’જે તું જમુનામાં,

ઈચ્છામતીમાં નહીં ના’તી.

નાનકડી નદી ભલે, નિતર્યાં છે નીર જેનાં,

નમણું છો ગીત એ ગાતી –

તું ઈચ્છામતીમાં નહીં ના’તી.

ઈચ્છામતીનાં નીર એવાં તો મીઠડાં

કે મધની મીઠાશ દે ભૂલાવી,

પણ પીધે જાણીએ કે ઠારવાને ઠેકાણે

એણે તો તરસ્યું ભડકાવી –

શીળાં પાણીમાં આગ સંતાતી, 

તું ઈચ્છામતીમાં નહીં ના’તી.

એનામાં ઊંડાણો અઢળક, ભલે 

લાગે એ સાવ નદી નાની,

મૃણાલિની ઘોષાલે^[1] એક દિ’ વિચાર્યું:

હું તળિયાનો તાગ લેવાની

પીળી ચાંદનીમાં ર્‌હે એ તણાતી

તું ઈચ્છામતીમાં નહીં ના’તી.

ઈચ્છામતિમાં ફૂલગુચ્છા લઈને

તર્યા કરતી ઓફિલિયા^[2] અકેલી

પથ્થર ફગાવી સપાટી પર આવી 

એને મળતી વર્જિનિયા^[3] સહેલી

એ ગોઠડી હજુ ત્યાં પડઘાતી

તું ઈચ્છામતીમાં નહીં ના’તી.

પ્રગટ : “નવનીત સમર્પણ”; ઑગસ્ટ 2023; પૃ. 17 

^[1]  જીવનાનંદ દાસના કાવ્ય ‘શબ’ની નાયિકા

^[2] શેકસ્પિયરના નાટક ‘હેમલેટ’નું પાત્ર

^[3] સાહિત્યકાર વર્જિનિયા વૂલ્ફ.

In the recent announcement of BJP’s new National executive, its President J.P.Nadda, included a prominent Pasmanda Muslim name, Tariq Mansoor, ex Vice-Chancellor of AMU, as one of the thirteen Vice Presidents of the National Executive. Another Muslim face from Kerala BJP, P Abdulkutty retained his place in the executive. The current focus on BJP at national level is to give prominence to pasmanda Muslims. Pasmanda are the most backward Muslims, mostly dalits and OBC, who are at the bottom of socio-economic rungs of society in general and among the Muslims in particular.

One recalls the forays of BJP into sections of Muslim community off and on. While it does not have a single Member of Parliament from among the Muslims currently, earlier it had Muslims adorning official positions of Governor (Sikander Bakht) and a couple of Ministers, Shah Nawaz Husain and Mukhtar Abbas Naqvi. Modi has also visited Bohra Mosque and announced that he is a part of their family and also keeps offering Chadar to Sufi Saint Khwaja Moinuddin Chishti of Ajmer.

Lately, a bigger focus is to woo the Pasmanda community among Muslims. In the 2023 UP elections for local bodies some Pasmanda Muslims were given tickets and some of them also succeeded. This trend has picked up more after the Hyderabad meeting of BJP in 2022 (July), where Modi called upon BJP workers to reach out to the Pasmanda section of Muslims. He pointed out that the Muslim community is not uniform and these Pasmanda Muslims are backward sections of Muslim community.

Following that, BJP has been trying to reach this community by pointing out that Modi’s policies don’t discriminate on the grounds of religion and that they (Pasmanda Muslims) are equal beneficiaries (Labharthi, in their lingo) of the ‘development schemes’ of the Modi Government. Following this prominent Muslims, like Lt Governor Nazeeb Jung, Ex Election Commissioner S Q Quraishi, Gen Zameeruddin Shah, Shahid Siddiqui and Saeed Sherwani wrote to the RSS chief Mohan Bhagawat, seeking appointment to meet him to aim for dialogue for reconciliation. After a month’s wait they were ushered into the durbar of RSS Supremo.

The prominent Muslims talked about the ‘Hate against Muslim’ community, Bulldozers’ justice and they being called Jihadi Pakistanis. Bhagwat shot back that Hindus feel offended by being called Kafirs and are hurt by Cow slaughter. The ‘dialogue’ was followed up by top leaders of RSS echelon like Indresh Kumar (Chief of Muslim Rashtriya Manch), Krishna Gopal, and Ram Lal had a meeting with the Chief Imam of the All-India Imam Organization (AIIO), Umer Ahmed Ilyasi on 22nd of September, 2022 where Ilyasi had expressed the hope that the talks would help create communal harmony.

How much the dialogue is affecting National politics, which affects the Muslim minority? Many prominent writers from within the Sangh like Ram Madhav and ex BJP leader Sudheendra Kulakarni are arguing that following the three lectures of Bhagawat in Vigyan Bhavan in September 2018, RSS is changing. Bhagawat had stated that Hindus and Muslim share the same DNA, Hindutva is not complete without Muslims etc.!

What is the truth? Truth of the claims of a political formation, even if it calls itself to be a cultural organization, lies in the issues and politics which it and its affiliates undertake in the society. Bhagwat himself had raised the issue of Cow-Beef. Cow-Beef has been raised into an emotive issue during the last few decades; it has also upset the applecart of Village economy apart from tormenting the Muslims in general. How can it be an issue in Cow belt and not in Kerala, North East and Goa? How can BJP leaders like Kiran Rijuju openly state that beef is a part of their plate. And how can the BJP leader of the stature of Vajpayee, consume the same?

As such Pasmandas are the biggest victims of the politics of Hate, Hate against minorities, Muslims in particular, which in turn is due to the misconceptions spread through the network of Shakhas, Shishu Mandirs, (run by RSS affiliates), social media and IT cell. The recent incident of Aurangzeb DB in some young Muslim boys was used to intensify the Hate. Sure Hate is the foundation of violence, polarization and in turn of ghettoisation of the Muslim community, going up by leaps and bounds. It is Pasmanda Muslims who are the biggest victim of the communal violence.

Similarly use of Bulldozers has been the add-on phenomenon of recent times. While RSS-BJP spokespersons claim all this is as per law, they are away from truth to say the least. The funny part of the whole thing is the rampant propaganda coming right from the top of RSS echelon hinting at Muslims will become a majority. One recalls that S.Y.Quraishi had gifted his book, ‘Population Myth’, to Mohan Bhagwat, which effectively burst this myth in a very rational manner. A few days later Bhagwat himself hinted that Muslim population is rising disproportionately.

Then, no occasion is left unused as far spreading Hate is concerned, be it the Corona Jihad or rising prices of tomatoes being attributed to Miyas (Muslims)! What to mention of the recent threat of implementing ‘undrafted UCC’, as a matter of giving justice to the Muslim women? We do recall the NRC and then CAA which threatened to disenfranchise the Muslims, in response to which Muslim women came out in one of the most remarkable protests of independent India, Shaheen Bagh.

The recent spate of films, aimed at driving a deep wedge between the Hindu and Muslim, like Kashmir Files, Kerala Story and 72 Hoorain, many of which, are actively promoted from the Sarsanghchalak to Prime minister to the BJP supporters who ensure full hoses at times by buying bulk tickets to ensure that the message of Hate goes far and wide.

In sum and substance, a tiger does not change its stripes. Newer language is formulated at a constant pace, the content of the Hindu Rashtra agenda is the same. For electoral purposes now wooing Pasmanda Muslim is one of the latest steps on one hand and to drive a wedge within Muslim community, in tune with the ‘divide and rule’ policy of sectarian nationalism on the other. Pasmanda or Ashrafs, both are targeted by this politics irrespective of their caste divide, is more than true. Creating one more delusion of sympathy for Pasmanda Muslims!

https://rampuniyani.com/majoritarian-political-agenda-and-indian-muslims/

નાથાલાલ અમથાલાલ શાહનો મોટો દીકરો અશોક નાનપણથી સખત મહેનતુ અને હોશિયાર. લગભગ બહુ જ નાની વયે તેમણે ઉત્તમ ગુણાંક સાથે એમ.બી.બી.એસ.નો અભ્યાસ અમદાવાદની વિખ્યાત બી.જે. મેડિકલ કૉલેજમાંથી ઝળહળતી તેજસ્વિતા  સાથે પૂર્ણ કર્યો.

અશોકભાઈને એમ.એસ.ના ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે સ્કૉલરશિપ તો મળી જ હતી. તેમને આ બાબતની ચિંતા હતી નહીં, પરંતુ  જ્ઞાનપિપાસુ વિઘાર્થી હોવાને લીઘે તેમની એક તીવ્ર ઈચ્છા હતી કે જે પુસ્તકો દ્વારા અમેરિકા અને જર્મનીમાં એમ.એસ.નો અભ્યાસ કરતા વિઘાર્થીઓ જ્ઞાન મેળવે છે, તે પુસ્તકો જો તેમને ભારતમાં અને ખાસ કરીને અમદાવાદની મેડિકલ લાઇબ્રેરીમાં મળી જાય તો તેઓ વિદેશના વિઘાર્થી જેટલી જ સરળતાથી ભવિષ્યમાં પોતાના ક્ષેત્રમાં સફળતા પ્રાપ્ત કરી શકે.

ઘણા લાંબા સમયના પ્રયાસો બાદ, અમુક લાઈબ્રેરીમાંથી તેમને માહિતી મળી કે અમેરિકાનાં તેમ જ જર્મન પુસ્તકોનાં વેપારીને ભારતની કોઈક બૅંક દ્વારા જો તે બે હજાર રૂપિયા મોક્લી આપે તો તે વેપારીઓ વિઘાર્થીના હિતને લક્ષમાં રાખીને, બજારભાવ કરતાં પણ ઓછા દરે તે પુસ્તકો ભારતમાં અમદાવાદની મેડિકલ લાઈબ્રેરીમાં મોક્લી આપે.

બે હજાર રૂપિયા લાવવા કયાંથી? કોઈ સગાંસંબંઘી કે મિત્રો પાસે હાથ લંબાવવો એ તો અશોકભાઈના લોહીમાં જ ન હતું. આમ ભારે સ્વાભિમાની. એટલે પુસ્તકો મેળવવા તેમણે અમદાવાદની ઘણી સેવાભાવી સંસ્થાઓ સાથે પત્રવ્યવહાર કરી પુસ્તકો મેળવી આપવા નમ્ર વિનંતી કરી જોઈ. ઘણા મેડિકલ ડૉકટર પ્રાઘ્યાપકો સાથે પણ તેમણે ઘણી માથાફોડ કરી, કિંતુ તેઓ કયાં ય કોઈ પણ રીતે સફળ ન થયા. હિંમત ન હારતાં પુસ્તકો મેળવવા એક વઘારે પ્રયાસ કરવાનું તેમણે વિચારી લીઘું.

અશોક શાહે મૅટ્રિકથી એમ.બી.બી.એસ. સુઘીની તમામ માર્કશીટ્સની નકલો કરી. તેની સાથે એક વિગતવાર પત્ર તે વેળાના કેન્દ્રીય નાણાં પ્રઘાન મોરારજી દેસાઈને લખ્યો કે જો તમે મારા અભ્યાસ માટેનાં આ પુસ્તકો માટે બે હજાર રૂપિયાની સગવડ કરી આપો, તો હું મારી સંપૂર્ણ મહેનત સાથે એ પુસ્તકોનો અભ્યાસ કરી જે જ્ઞાન અમેરિકા તેમ જ જર્મન મેડિકલ વિઘાર્થીઓને મળે છે તે જ્ઞાન મેળવવાની સફળતા હું ભારતીય મેડિકલ વિઘાર્થીઓને આપવા ઈચ્છું છું.

મોરારજીભાઈને અશોકભાઈનો આ સંદર્ભે કાગળ મળ્યા પછી અશોકભાઈને બે હજાર રૂપિયા આપવાની ઈચ્છા થઈ. પણ મોરારજીભાઈ સામે બહુ જ વિકટ પશ્ન હતો. રૂપિયા બે હજાર કઈ રીતે આ તેજસ્વી વિઘાર્થીને મદદરૂપે આપવા? પોતે કેન્દ્રના નાણાં પ્રઘાન હોદ્દાની રુએ તેઓ કોઈને ય આમ સરકારી ભંડોળમાંથી કારણ વિના એક રાતી પાઈ પણ ન આપી શકે. તેમને જે કંઈ કરવાનું તે બઘું કાયદાની મર્યાદામાં રહીને જ કરવાનું હતું.

ભારતના નાણાં પ્રઘાન માટે બે હજારની રકમ બહુ મોટી વિસાત હતી નહીં. મોરારજીભાઈ ધારત તો પોતાની સત્તાની રુએ બે હજાર શું બે લાખ રૂપિયા પણ અશોકભાઈને આપી શક્યા હોત, પરંતુ એમને મન સિદ્ઘાંત અને નીતિનિયમ પોતાના પ્રાણથી ય વિશેષ મહત્ત્વના હતા. મોરારજીભાઈ દેસાઈ ઈચ્છત તો નીતિનિયમ અને સિદ્ઘાંતનું બહાનું કાઢીને અશોકભાઈને ‘દિલગીર” છું કહીને છટકી શક્યા હોત, પરંતુ બે હજાર જેવડી નાનકડી રકમને લીઘે કોઈ તેજસ્વી વિઘાર્થીનો અભ્યાસ બગડશે તે વિચારને ઘ્યાનમાં રાખીને કશી માથાઝીંક કે ચિંતા કર્યા વગર, પોતાના અંગત બૅંક બૅલેન્સમાંથી બે હજાર રૂપિયાનો ચેક ડૉ. અશોક શાહને તેમણે તાત્કાલિક મોકલી આપ્યો. સાથે એમણે પત્રથી જણાવ્યું કે બે હજાર રૂપિયા તમને લોન તરીકે મારા અંગત ખાતામાંથી મોકલું છું. તમે તમારો અભ્યાસ પૂર્ણ કરી તમારી સગવડે મને પરત કરશો. અને જીવનમાં તમને તમામ શિખરો પર સફળતા વરો એવી આશિષ છે.

૧૯૬૭માં અશોકભાઈ એમ.એસ.થયા. તે સમયે મોરારજીભાઈ દેસાઈ કોઈક કારણસર અમદાવાદ પઘારેલા. અશોક્ભાઈ તેમને મળવા ગયા બે હજાર રૂપિયાનો ચેક પરત કર્યો. મોરારજીભાઈ સખત કામમાં ગૂંથાયેલા હોવા છતાં તેમણે અશોક્ભાઈ સાથે બેચાર મિનિટ વાતચીત કરી અને ભાવિ અભ્યાસ વિશે પૂછપરછ કરી. અશોક્ભાઈએ મોરારજીભાઈને જણાવ્યું કે હું ટૂંક સમયમાં વઘારે અભ્યાસ અર્થે અમેરિકા જવાની ઈચ્છા રાખું છું. તેમના આ જવાબથી મોરારજીભાઈ ખુશ થયા. તેમની પાસે પૂરતો સમય ન હોવાથી તેમણે અશોક્ભાઈને કહ્યું કે તમે તમારો વિદેશનો અભ્યાસ ખુશીથી પૂર્ણ કરો. તમને મારા આશીવાર્દ છે. તમને સંતોષ થાય કે મેં જીવનમાં જેટલી ઈચ્છા રાખી હતી તેટલો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો છે ત્યારે મને મારી લોનના રૂપિયા પરત કરજો. હમણાં તમે આવી ખોટીં ચિંતા ન કરો, ફકત તમારા અભ્યાસમાં ઘ્યાન રાખો. આ પ્રમાણે કહીને તેઓ પાછા પોતાના કામમાં ગૂંથાઈ ગયા.

૧૯૮૨ના અરસામાં અશોક શાહ મોરારજીભાઈને મુંબઈ ખાતે તેમના નિવાસસ્થાને મળવા ગયા. મોરારજીભાઈ રોજિંદા નિયમ મુજબ રેંટિયો કાંતી રહ્યા હતા. અશોક્ભાઈએ મોરારજીભાઈના હસ્તાક્ષરવાળો પત્ર અને ચેકની નકલ સાથે બે હજાર રૂપિયાનો ચેક સાભાર તેમના હાથમાં મૂકયો. મોરારજીભાઈ બહુ જ ખુશ થયા.

પરત કરેલા ચેકનો આભારસહ અસ્વીકાર કરીને, અશોક્ભાઈને આશીર્વાદ આપતાં તેમણે કહ્યું કે તમારા જેવા ઈમાનદાર, પ્રામાણિક અને જ્ઞાની ભારતીય પર હું ગૌરવ અનુભવું છું. લગભગ પંદરવીસ વરસ પછી પણ કોઈકે જીવનમાં કરેલી મદદનું ઋણ તમે ભૂલ્યા નથી તે મારા માટે આનંદની વાત છે. કોઈને ય મદદ કરું છું તે હંમેશ માટે ભૂલી જવામાં હું માનું છું. તમને ભૂતકાળમાં કયારે ય કોઈ મદદ કરી હોય એ મને યાદ પણ નથી. પણ આ મારા હસ્તાક્ષરવાળો કાગળ અને ચેકની ઝેરોકસ નકલ જોઈને મને તમને એક વડીલ તરીકે બે શબ્દો કહેવાનું મન થાય છેઃ ‘તમે જ્યારે પણ કોઈને કંઈ પણ મદદ કરો ત્યારે મદદ કર્યાની વાતને તમારે હંમેશ ભૂલી જવી. થાય એટલી લોકોને જીવનમાં મદદ કરવી પણ ફળની આશા કયારે ય ન રાખવી.”

વિદાય લેતા ડૉ. અશોક શાહને મોરારજીભાઈએ જરા રમૂજ સાથે કહ્યું, ‘મેં તો મારી નાનકડી મૂડીને ભારતની સેવા માટે રોકી હતી. પણ તેનો લાભ અમેરિકા જેવા સગવડવાળા દેશને મળ્યો! પરંતુ અમેરિકામાં તમે જ્યારે જીવનનો પૂરેપૂરો સંતોષ અનુભવી લ્યો ત્યારે થોડીક સેવા ભારતને પણ આપજો. હજી ભારતનાં લાખો ગામડાઓને સેવાભાવી ડોકટરોની જરૂર છે.”

e.mail : preetam.lakhlani@gmail.com