આ છાશ છે કે ઘેંસ, મને કૈં ખબર નથી,
ખાતો રહું છું ઠેસ, મને કૈં ખબર નથી.
ચેપી છું હું કે રોગ તે જોવા ફર્યો બધે,
તેથી વધ્યા છે કેસ, મને કૈં ખબર નથી.
માવા ને પાન ખાઈને ટેબલ ઉપર થૂંકે,
કોણે કર્યું આ મેસ, મને કૈં ખબર નથી.
દુખ્યા કરે છે પેટ તો માથું કૂટું છું હું,
તેથી હશે આ ગેસ, મને કૈં ખબર નથી.
ચૂંટીને મોકલ્યા પછી ચૂંટી ખણે મને?
તું મોર છે કે લેસ, મને કૈં ખબર નથી.
અક્કલની વાત હોય તો પાછળ પડું જ છું,
આ ચેસ છે કે રેસ, મને કૈં ખબર નથી.
ભોળોભટાક થૈને વિજય તો કરું છતાં,
અક્કલ બડી કે ભેંસ, મને કૈં ખબર નથી.
0
e.mail : ravindra21111946@gmail.com
મજૂર વર્ગનો ઇતિહાસ તપાસીએ તો સમજાય કે વર્તમાન સમયે તેમના ભાગે આવેલી બદહાલી તેમની કાયમી સ્થિતિ રહી છે. કામના નિયત કરતાં વધુ કલાકો, ન્યૂનતમ દર, સ્થાયી લાભ અને સુરક્ષાનો અભાવ, કાળી મજૂરી અને આકરાં જોખમો મજૂર વર્ગને સતત પીડતાં રહ્યાં છે. શોષણનો ભોગ બનવું એ તેમનું સ્થાયી દુર્ભાગ્ય બની ચૂક્યું છે. એમાં ય વર્તમાન સમયે સર્જાઈ છે તેવી કટોકટી સર્જાય ત્યારે તો તેઓની બદહાલીમાં ઓર વધારો થાય છે. લાખોની સંખ્યામાં હોવા છતાં અને સમાજ તથા અર્થવ્યવસ્થાનો પાયો હોવા છતાં તેઓને આવા કપરા કાળમાં કારમી રઝળપાટ કરવી પડે છે. પૂરા બે મહિનાના લાંબા લોકડાઉનમાં પહેલાં તેમની પાસેથી મજૂરી-કામ છીનવાયું, પછી માઈલો દૂર ઘર-વતન તરફ પગપાળા કૂચ શરૂ થઈ, ભૂખ-તરસ, ગરમી સામે જીવલેણ સંઘર્ષ શરૂ થયો. હજુ આ સંઘર્ષનો અંત નથી આવ્યો. કોરોના વાઇરસની સામાજિક અસરો વિશે જ્યારે પણ લખાશે, ત્યારે મજૂરોનો આ સંઘર્ષ તેમના તરફ સદીઓથી સેવાતી આપણી અસંવેદનશીલતાના પુરાવા તરીકે રજૂ થશે.