Ram Puniyani
BJP has a strong electoral machine, well backed up by its parent organization, RSS. The core module of RSS-BJP is based on demonization of Muslims through distortions of the medieval period of history in particular and glorification of the past where caste and gender hierarchy prevailed. When it comes to elections, RSS progeny has resorted to various themes from time to time. The first major theme was destruction of Hindu temples by Muslim kings which was the hidden message of the Ram Temple campaign. In due course security (Pakistan as the enemy) was also brought in. Prior to the demolition of Babri, they used to talk of Indianization of Muslims among other anti Muslim themes.
In recent times, in 2014 it was Acche Din (Good Days) to take advantage of the anti Incumbency and the Jumlas (Mere phrases) like women’s security, 15 Lakhs per person, 2 Crore jobs every year along with the projection of Congress as a corrupt party. Thanks to the Anna movement promoted and supported by RSS wings, Congress is a corrupt party that was made to stick in people’s minds for a long time. In 2019, National security, Pulwama-Balakot became the major propaganda for winning the elections. All through, anti-Muslim rhetoric formed the backdrop. Truth has been a major casualty in most of its propaganda.
This time euphoria around Ram Temple was anticipated to be the major fulcrum of its propaganda. Gyanwapi issue has also been racked up but with marginal effect. Its seems now there is sort of ‘fatigue’ around this issue and due to the dwindling social-economic conditions of the people, the grand Ram Temple-Gyanwapi may not give the results which they were expecting. That leaves it to fall back on its time tested divisive communal issue, the anti Muslim propaganda. This time around Mr. Modi has set the tone around anti Muslim dog whistles and linked it up with the Congress manifesto centered around Justice for weaker sections of society,( adivasis, dalits and religious minorities), women’s empowerment, and justice for youth (employment- internship) and students (Paper leaks).
So far justice for weaker sections of society has been the major point of opposition for RSS and its progeny. Its very foundation in 1925 was in the backdrop of dalits asserting their rights and women beginning to articulate their social presence. To dilute the caste based reservations they brought in reservations for economically backwards. In practice wherever possible they have been undermining affirmative action for dalit and OBC. Faced with the great appeal of Rahul Gandhi’s emphasis on reservation and affirmative action, BJP had to counter it without sounding that it is inherently opposed to reservations. In this direction the first step was falsehood from BJP patriarch Mohan Bhagwat that RSS has never been against reservations!
Modi in a clever and fake concoction has been saying that, “…they [Congress] wanted to grant reservation to one section of the society (i.e. Muslims, added) by cutting into the quotas meant for Dalits and backward classes, which is completely against the Constitution. The reservation rights that Dr Babasaheb gave to Dalits, backward classes, and tribals, the Congress and the INDI Alliance wanted to give them to specific minorities based on religion,”
Congress manifesto’s emphasis on caste census and giving the analogy of X Ray was picked up by Mr. Modi and linked with his anti Muslim narrative. Connecting the two, he peaked in the falsehood that Congress will do the X-Ray to find gold, money etc. and give it to those who have more children or who are infiltrators (Meaning Muslims as usual in their fake narrative). And to frighten the Hindus, Hindu women in particular, he stated “My mothers and sisters, they won’t even leave your mangalsutras(Sacred necklace worn by married Hindu women) . The Congress manifesto says that if they form a government, then a survey of property belonging to every person will be done. It will be checked how much gold our sisters own and how much money government employees have…They also said that gold owned by our sisters would be equally distributed. Does the government have the right to take your property? ‘ He cited Mangalsutra’ as something which will be taken away and given to Muslims.
This is like killing many birds in one stone. One is, to criticize Congress Manifesto, two to target Muslims and three to frighten Hindu women. The limit of falsehood concocted by him is so obvious here. The arrogance that such falsehoods can be believed by a large number of people comes from the solid understanding that the committed volunteers of ‘RSS combine’ the IT cell and the corporate controlled TV channels and media will ensure that this falsehood will be taken seriously by large sections of people. The peak point of this exercise was to bring in poor buffalo, which had been left out so far in the ‘Cow as mother’ elaborations. ‘If you have two buffaloes one will be taken away by Congress!’ Post truth lies at its best!
How can Pakistan not be made part of the campaign by BJP-Modi? Modi brought in the P factor by stating that Pakistan wants a weak Government in India. One Fawad Chaudhary, an ex-minister of Pakistan, had stated that Rahul Gandhi has Socialism within him. Modi’s claim is that Pakistan is scared of Balakot type reaction so they want Rahul as PM. Modi must have forgotten that it was Congress-Indira Gandhi, which took the bold decision to help in liberation of BanglaDesh, and divide Pakistan into two countries, against the wishes of mighty Western powers!
To bring in Mughals, Modi used the tweet from Tejasvi Yadav, when he was having fish a day before Navratra (Hindu sacred period, when many Hindu do not consume non vegetarian food). Modi propagated that Tejeswai Yadav is consuming ‘non vegetarian’ food in Holy Navratra to insult the feelings of Hindus, the way Mughal kings used to humiliate Hindus by destroying Hindu temples. Connecting the opposition leader’s innocuous act with Mughals thereby reflecting on to present Muslims, showed that the BJP’s current ‘propaganda in chief’ can stretch any simple and harmless thing into a tool to demonize the Muslims and along with the political opposition to his power.
Remarkable is the prowess of Mr. Modi to concoct things to generate ‘Hate for Muslims’ and opposition parties for his electoral gains and social hegemony.
એક ટ્રેન-સ્ટેશને એક માણસ ત્યાંના બારમાં દાખલ થાય છે, બાર બહુ નાનો છે એટલે ત્યાં બેઠેલું દરેક જન અવળું ફરીને એને જુએ છે. કથક (narrator) જણાવે છે કે એ માણસ તો બરાબર પણ કદાચ હું જેને ‘હું’ (I) કહું છું તે છે એ. અને હવે, એ માણસ એ માણસ વિશે કે એ રેલવે સ્ટેશન વિશે જે કંઇ કહેશે એ સિવાયનું તમે (you) કંઇપણ જાણી નહીં શકો.
તમે (you) નહીં કહી શકો કે સ્ટેશન ભૂતકાળમાં હતું કે અત્યારે છે કે ભવિષ્યમાં હશે કેમ કે એ વિશે કદાચ લેખક પોતે જ નિર્ણય લઇ શક્યો નથી (દેખીતી રીતે જ એ કાલ્વિનોને સૂચવે છે). નામ વિનાના માણસ રૂપે કથક (narrator) વિચારે છે કે સ્ટેશને એ આમ જ આવી લાગ્યો હશે, આકસ્મિક; બને કે મૉડો પડ્યો હોય અથવા કનેક્શન ચૂકી ગયો હોય, જો કે કોઈને મળવા તો આવેલો નહીં.
પુસ્તકવિક્રેતા કહે છે કે ‘તમે’ (you) કરો છો એ ફરિયાદ અગાઉ કેટલા ય કરી ગયા છે. પુસ્તકવિક્રેતા પ્રકાશક પાસેથી એક પત્ર લઈ આવ્યો, જેમાં લખેલું કે છાપભૂલને કારણે ઇટાલો કાલ્વિનોના પુસ્તક “If on a Wniter’s Night a Taraveler”-ની કેટલીક નકલોની પોલિશ નવલકથાકાર તાઝિયો બઝાકભલના “Outside the town of Malbork” પુસ્તક સાથે સેળભેળ થઈ ગઈ છે.
કથક કિચનમાં આવે છે. એ પહેલી વાર ઘર છોડીને આવ્યો છે, અને ખેડૂત મિસ્ટર કૌદરરના ઍસ્ટેટ પર મૉસમ ગાળવાનો છે. દરમ્યાન કૌદરરનો દીકરો પોન્કો કુડિગ્વામાં કથકનું સ્થાન લેવાનો છે. કથક કુડિગ્વા-કિચનની સુગન્ધોથી ભાવાવશ થઈ જાય છે, કેમ કે એ સુગન્ધોને એ હમ્મેશ માટે છોડી જવાનો છે. કથક પૂછે છે, ‘તમે’ (you), વાચક, એમ નથી અનુભવતા કે પાઠ – ટૅક્સ્ટ – તમારા હાથથી સરકી રહ્યો છે, અને અનુવાદ દરમ્યાન કશુંક નાશ પામ્યું છે?
“ન્યૂ ક્રિટિસિઝમ” (“નવ્ય વિવેચન”) અને “રીડર્સ રીસ્પૉન્સ ક્રિટિસિઝમ” (“ભાવક-પ્રતિભાવ વિવેચનસમ્પ્રદાય”) જેવી વૈચારિક ભૂમિકાઓ દરમ્યાન, એક તરફ, ‘સઘન વાચન’-નો આગ્રહ ઊપસ્યો, પણ જાણે કે એની વિરુદ્ધ, બીજી તરફ, ‘રીડર્સ રીસ્પૉન્સ’-નો મહિમા થવા લાગ્યો. વળી, ‘લેખકનું મૃત્યુ’ નામનો વિચાર પણ ચગ્યો. (‘સઘન વાચન’, ‘ભાવક-પ્રતિભાવ વિવેચન-સમ્પ્રદાય’ અને ‘લેખકનું મૃત્યુ’ માટે જુઓ, મારાં પુસ્તકો, “નવ્ય વિવેચન પછી -“, “સિદ્ધાન્તે કિમ્?” અને “નિસબતપૂર્વક”).
તમે અન્ય વાચકનો (Other Reader) સમ્પર્ક સાધવા માગો છો, એ લુદ્મિલા જ છે, પણ કૉલ કરો છો તો એની બહેન લોતારિયા નીકળે છે ! લોતારિયા કહે છે, લુદ્મિલા તો સદા વાચનરત હોય છે. એ તમને આજકાલ તમે જે પુસ્તક વાંચી રહ્યા છો એ અંગે ઘણા બધા સવાલો કરે છે, પણ તમે જવાબો નથી આપી શકતા, એટલા માટે કે તમને પાકી ખબર જ નથી કે ખરેખર તમારી પાસે કયું પુસ્તક છે.
‘તમે’ (You) ઉઝ્ઝી-તુઝ્ઝીને મોટેથી વાંચતો સાંભળી રહ્યા છો. એને એમ લાગે છે કે પોતે મોટેથી વાંચે છે એટલે પાના પર છપાયેલા શબ્દોનો જુદો જ સ્વાદ આવે છે. ઉઝ્ઝી-તુઝ્ઝી જેમ જેમ વાંચતો જાય છે તેમ તેમ પુસ્તકની ભાષા વિશે વધુ ને વધુ મુખર થતો જાય છે, પણ પાછો વચ્ચે વચ્ચે કંઈ ને કંઈ સમજાવવા માંડે છે. તમે કથામાં ખોવાઇ ગયા છો એટલે રૂમમાં બેઠેલી લુદ્મિલા તરફ તમારું ધ્યાન જાય છે ત્યારે તમને થાય છે કે એ ત્યાં ક્યારની ય બેઠી હશે.
ઉઝ્ઝી-તુઝ્ઝી અને લુદ્મિલા વાચન વિશેની પોતપોતાની ફિલસૂફીઓ ચર્ચી રહ્યાં છે, પણ તમને (you) કશું જ સમજાતું નથી. લુદ્મિલા કહે છે કે નવલકથાના વાચનમાં પોતે અરધે તો પ્હૉંચી છે, એટલે કોઈપણ હિસાબે પૂરી કરીને રહેશે. બરાબર એ જ વખતે લોતારિયા ટપકી પડે છે, કહે છે, પોતાની પાસે એક નવલકથા છે, નારીવાદી પરિસંવાદમાં ભણેલી. એને થાય છે, લુદ્મિલા શોધતી’તી એવી જ છે એ નવલ.
એક નાનકડું પુસ્તક, “Six Memos for the Next Millenium”. ૧૯૮૫-માં કાલ્વિનોએ હાર્વર્ડમાં વ્યાખ્યાનો આપેલાં. દુ:ખદ વાત એ છે કે એ વર્ષના સપ્ટેમ્બરમાં કાલ્વિનોને હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવા પડેલા, અને ત્યાં એમનું સેરેબલ હૅમરેજને કારણે અવસાન થયેલું. વ્યાખ્યાન-નૉંધો ઇટાલિયનમાં હતી અને ૧૯૮૮-માં અંગ્રેજીમાં ‘સિક્સ મૅમોઝ …’ રૂપે પ્રકાશિત થયેલી.
મને યાદ આવે છે કાલ્વિનોનું બીજું પુસ્તક, Marcovaldo, નાના કદની ૨૦ વાર્તાઓનો સંગ્રહ. એની વાત હવે પછી.
માર્કોવાલ્ડો મુખ્ય પાત્ર છે ને લગભગ બધી વાર્તાઓમાં આવે છે. એ કશી આવડત વિનાનો ગરીબ શ્રમજીવી છે. એ સ્વપ્નસેવી છે અને શહેરી જીવન જીવવાની મથામણમાં છે, જો કે પ્રકૃતિપ્રેમી છે. પ્રકૃતિ અને નગરસભ્યતાના દ્વિવિધ વાતાવરણમાં ફસાયો છે, અને એને થાય છે કે છેવટે પોતે નગરમાં ખોવાઈ ગયો છે.
તમે વાચન ચાલુ રાખવા માગો છો, પણ પુસ્તકનાં ફોટોકૉપિ કરેલાં પાનાં અહીં પૂરાં થાય છે. તમે કેવદગ્નાને બોલાવીને પૂછો છો કે “Looks down in the gathering shadow”-નો શેષ ભાગ ક્યાં છે, પણ એને એની ખબર નથી હોતી. જો કે, એ તમને જણાવે છે કે એર્મિસ મારન-નો શેષ ભાગ પોતે આર્કાઇવ્સમાંથી મેળવીને મોકલી આપશે. મારન સાઉથ અમેરિકાના કોઈ દૂરના ગામમાં રહીને લેખનકાર્ય કરતો હોય છે. ત્યાંથી એણે કેવદગ્નાને પ્રકાશન-વિષયક જાતભાતની બાબતો લખી મોકલેલી. એક એ કે – આઇરિશ લેખક સિલાસ ફ્લૅનરીકૃત “In a network of lines that enlace” નવલકથાનું તમારે પ્રકાશન કરવું, ઉમેરેલું કે નવલકથા ઘણી આશાસ્પદ છે.