ખોદો ખોદો!

એ લોકો કહે છે કે 

શોધવાથી ઈશ્વર મળે

તો ખોદવાથી? 

કશુંક તો જડતું હશે કે નહીં?

એટલે ખોદવા માંડી 

જુઓ જુઓ 

કશુંક ખખડ્યું

ખણખણતું

આ તો તુંબડું 

એમાં બે પાંચ કાંકરા

સરસ સુંવાળા

ઓહો કાંકરા નથી આ

એ લોકો તો એને 

શબ્દો કહે છે.

શું કામના?

ખોદો ખોદો!

હજુ કશુંક જડશે.

જડ્યું જડયું 

કશુંક રંગબેરંગી

અરે જોજો જોજો

ફાટી ન જાય

સાવ તકલાદી પોત છે.

પહેરાય એવું નથી

ઓઢણું છે?

ના ના એ લોકો તો એને 

લાગણી કહે છે.

ખોદો ખોદો!

કશુંક કામનું જડશે હમણાં

આહા! આ તો મહોરાં 

કેવાં સરસ!

એકેય હસતું નથી

બહુ ગંભીર 

કોનાં હશે?

મહોરાંનાં પણ નામ હોય?

છે જ વળી 

એમણે પાડેલાં

જુઓ આ નિસ્બત મહોરું

અને આ નિષ્પક્ષ મહોરું 

કેવાં સુંદર નામ!

પણ શોધતાં હતાં એ જડયું કે નહીં?

ખોદી ખોદીને તળિયે પહોંચી ગયાં તોય…

ચાલોને પેલું મહોરું પહેરી, 

પોત ઓઢી 

તુંબડું લઈને 

નીકળી પડીએ 

એ શોધવા.

અરે પણ શોધવું શું છે

એ તો કહો.

ખાસ કંઈ નહીં, 

બસ! કવિતા.

ક્યારેક ….

તમે તમારા જીવનથી અસંતોષ હો,

જ્યારે દુનિયામાં કેટલાંયે એવાં લોકો હશે 

જેમને તમારા જેવું જીવન મેળવવાનાં સ્વપ્નાં આવતાં હશે.

ખેતરમાં ઉછરેલું બાળક એરોપ્લેનને જુએ તો 

તેને પ્લેન ઉડાડવાનાં સ્વપ્નાં આવે,

જ્યારે પ્લેન ચલાવનાર પાયલોટને ખેતર જોઈને 

ઘેર પહોંચવાનાં સ્વપ્નાં આવે.

ખેર! જીવન આવું જ હોય, એને માણતાં શીખો.

જો પૈસાથી સુખી થવાતું હોત,

તો પૈસાદારો શેરીઓમાં નાચતાં હોત,

પણ એમ ફક્ત ગરીબ બાળકો જ કરે છે.

જો તાકાતવંત લોકો નિર્ભય હોત, 

તો અંગરક્ષકો વિના હરતાં ફરતાં હોત,

પણ જેઓ સાદાઈથી જીવે છે,

તેઓ નિરાંતની ઊંઘ માણે છે.

જો સૌંદર્યતા અને વિખ્યાતિથી ઉત્તમ સંબંધો બંધાતા હોત,

તો નામાંકિત લોકોનાં પરિણીત જીવન અતિ સુખમય હોત.

એટલે જ સ્તો …

સાદાઈથી જીવો,

નરમાશથી વર્તો,

અને ખરા હૃદયથી પ્રેમ કરો.

તો સારું જીવન પામશો જ.

[Translation of Dr Ben Carson’s underneath poem on Life by Bhadra Vadgama in Gujarati] 

*************

Sometimes you are unsatisfied with your life, 

while many people in this world 

are dreaming of living your life… 

A child on a farm sees a plane fly overhead 

& dreams of flying. 

But, A pilot on the plane sees the farmhouse 

& dreams of returning home. That’s life ! 

Enjoy yours… 

If wealth is the secret to happiness, 

then the rich should be dancing on the streets. 

But only poor kids do that. If power ensures security, then officials should walk unguarded. 

But those who live simply, sleep soundly. 

If beauty and fame bring ideal 

relationships, then celebrities 

should have the best marriages. 

Live simply, walk humbly 

and Love genuinely… 

All good will come back to you…”

– Dr. Ben Carson

મારો દિલીપકુમાર તો બ્લેક એન્ડ વ્હાઇટ જ ! એ ‘શિક્સ્ત’માં કલમ ઉછાળીને હીરોઇનના કપાળે સૌભાગ્ય ચિહ્ન બનાવે, તો ‘દેવદાસ’માં  પારોને કપાળે ઘા કરીને સૌભાગ્યના અધિકારો જતા કરે, તો હૈયે બ્લેડ ફરતી હોય એવું લાગતું. હૈયું કળ ખાઈ જતું, આ દૃશ્યો જોતાં! ‘સ્ક્રીન પર ‘ધરતી કો આકાશ પુકારે …’ બેકગ્રાઉન્ડમાં ગવાય અને એનો હીરો દિલીપકુમાર હોય તો ઉદાસી વધુ ઘેરી થઈ ઊઠતી. ‘દેવદાસ’ની ‘કૌન કમબખ્ત બરદાસ્ત કરને કે લિયે પીતા હૈ …’ની બેબસી કે ‘સીને મેં સુલગતે હૈં અરમાં…’ના મખમલી અવાજથી અનુભવાતી ઘૂટન હૈયાને હજી તાર તાર કરે છે. પૂર્વ દિલીપકુમાર હૃદયનો કલાકાર હતો. કરુણ ભૂમિકાઓની એનાં મન પર એવી ઘેરી અસર થઈ કે તેને હળવી ભૂમિકાઓ કરવાનું કહેવાયું. સમજીને, અનુભવીને બોલતો દિલીપકુમાર પછી બરાડતો પણ થયો. ‘ગંગાજમના’નો રંગીન દિલીપકુમાર પછી તો ‘રામ ઔર શ્યામ’ની ‘દાસ્તાન’ કહેતો થયો. એવી ભૂમિકાઓમાં પણ ક્યારેક તેનું હીર પરખાતું જ !

વિગતે કહેવું નથી, પણ ત્રણ મૃત્યુ યાદ કરવાં છે. એકમાં ‘મધરઈન્ડિયા’ની નરગીસ પોતાના જ વંઠેલ દીકરા સુનિલ દત્તને ગોળીએ દે છે, બીજામાં ‘ગંગાજમના’માં અપરાધી દિલીપકુમારને તેનો પોલીસ ભાઈ વીંધી નાખે છે તો ત્રીજી ફિલ્મ છે, ‘શક્તિ’. એમાં દિલીપકુમાર તેના અપરાધી પુત્ર અમિતાભ બચ્ચનને ઠાર મારે છે. આ મૃત્યુ, ફરજને લીધે નજીકની વ્યક્તિ, નજીકની જ વ્યક્તિનું નીપજાવે છે ને તેની પીડા તેને ગોળીથી વધુ વીંધતી હોય એ રીતે પ્રગટ થઈ છે. ગોળી વગર પણ કેવી રીતે વીંધાવાનું થાય તેનો દાખલો પણ ‘શક્તિ’ જ છે. દીકરાને ન સુધારી શકતી રાખી મૃત્યુ પામે છે ને ઘરમાં અનાથ જેવો પતિ દિલીપકુમાર અસહાય બેઠો છે. દીકરો અમિતાભ માતાની ખબર પડતાં ઘરે આવે છે ને મૃત માના શબ પાસે બન્ને એકબીજાને આશ્વસ્ત કરવા મથે છે. બન્ને બોલતા નથી. રડતા, કકળતા નથી, કોઈ સલાહ સૂચનો અહીં નથી. માત્ર એક બીજાના હાથનો સ્પર્શ બોલે છે ને એમાં પારાવાર પીડા છે. એક પણ સંવાદ વગરનો આ ઠીક ઠીક લાંબો સંવાદ પિતાપુત્ર વચ્ચે ચાલે છે. આ મૂક દૃશ્ય ઘણું બધું સજીવ હતું. વધારે શું કહું, દિલીપકુમાર એક જ હતો ને એક જ હશે.

000

e.mail : ravindra21111946@gmail.com