G.D.P. વધી રહ્યું છે. હા, Gross Depletion in Pollution (G.D.P.).
આ તો પ્રકૃતિએ તેની અનેરી પણ કઠોર પૉલિસી અપનાવી લીધી, જેથી એ તેનું G.D.P. વધારી શકે, જેના થકી આપણે છીએ, જેના થકી આપણું અર્થશાસ્ત્ર ટકી રહે, આપણે ઘણી વાર એની વૃદ્ધિનો વિચાર કરવાનું ભૂલી જઈએ છીએ. અર્થશાસ્ત્રમાં તેજી તો ત્યારે છવાય જ્યારે પ્રકૃતિ વેડફાય નહિ. હા, અમુક વર્ષો પ્રકૃતિનું શોષણ કરીએ તો અર્થશાસ્ત્રનું જી.ડી.પી. વધે ખરું, પણ લાંબા ગાળે જોતા એવું લાગે કે પ્રકૃતિને ન સાચવીએ તો એ પણ આપણને ન સાચવી શકે.
સૌજન્ય : “નિરીક્ષક” − ડિજિટલ આવૃત્તિ; 18 ઍપ્રિલ 2020
આખી દુનિયાનો માનવસમાજ અત્યારે એક અનિષ્ટના ભારણ નીચે છે, બલકે એના સકંજામાં છે. આમ તો માનવજગતને ઘણી મહામારીઓનો અનુભવ છે. પ્લેગ જેવા રોગોએ અનેક માણસોનો, ખૂબ નિર્દય રીતે, જુગુપ્સાભર્યો વિનાશ કરેલો. પણ આ, કોરોના-વાઇરસ-વ્યાધિ જાણે છૂપા વેશે છેતરતો હોય એવો આતંકી છે. એણે આપણને વ્યાપક સમાજમાંથી પરિવાર-સીમિત કરી દીધા છે. બચવાનો આ જ સૌથી કારગત ઉપાય છે. પૂરવેગે દોડતી દુનિયા સ્થગિત થઈ ગઈ છે …