પન્નાને જન્મદિને, 28 ડિસેમ્બર 2019
જુઓ, સખી, જરૂર આ અહીં પાર આવ્યા!
જુઓ, સખી, ફરી જુઓ, અહીં પાર આવ્યા!
ઝંખ્યું હતું સતત તો ય ન આશ જેની,
સ્વપ્ને હતું સતત તો ય ન શક્ય એવું,
ઝંઝાભરી સફર પાર કર્યા પછીનું,
આ આપણું મિલન મિષ્ટ અભીષ્ટ કેવું!
માર્ગે હતા વિકટ સંકટ, કૈંક કષ્ટ,
ને નિયતિ હતી વિચિત્ર ન સાથ દેતી,
સાથે ન કોઈ બસ આપણ એકલા બે,
દેતા રહ્યા ઉભય હિંમત હાથ, સાથ,
ના હારતા, મથી રહ્યા દિન રાત કેવા!
રે એમ તો દિવસ માસ, અનેક વર્ષ,
ને દાયકા વીતી ગયા કંઈ વ્યર્થ, તો યે
જુઓ, સખી, જરૂર આ અહીં પાર આવ્યા!
—
– નટવર ગાંધી
(ડી. એચ. લોરેન્સના એક કાવ્યનું શીર્ષક: Look! We Have Come Through!)
![]()


અત્યાર સુધી આપણે સૂત્રો બોલતા હતા : “બંધારણ બચાવો, દેશ બચાવો”. બંધારણ સામે શું ખતરો છે કે જોખમ છે અને શેનાથી બંધારણને બચાવવાનું છે, તે ચિત્ર આપણી સમજમાં આવતું ન હતું. તા. ૧૦-૧૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૧૯ના દિવસે આપણને બંધારણ સામેનું જોખમ સમજાયું, જ્યારે આપણાં માથાં પર-દિલ પર હથોડો ઠોકાયોઃ “પુરવાર કરો કે તમે ભારતના નાગરિક છો !”
નવો નાગરિક ધારો (સિટિઝન ઍમેન્ડમેન્ટ બિલ/ધારો – CAB – CAA) જે રીતે આખા ભારતભરમાં ફેલાઈ રહ્યો છે એ જોતાં એમ કહી શકાય કે લોકો સાવ સૂતેલાં હોતા નથી. લોકો પૂરેપૂરા જાગે છે અને બધું નોંધતા રહે છે તેમ જ ઉપર ઝળુંબેલી આફત કળાય ત્યારે એમણે કરવાનું હોય તે કરે જ છે, એની પ્રતીતિ થઈ રહી છે. હવે ધીમે ધીમે પ્રજાને એ વસ્તુ અસર કરી રહી છે કે કેન્દ્ર સરકાર કહે છે કંઈક અને કરે છે કંઈક. બે મોઢાવાળી નેતાગીરીને અનેક મોં છે તેમ જ એ તમામ મોં ક્યારે કયું મહોરું પહેરે છે એ પ્રગટ થાય ત્યારે જ સમજાય છે. એનો સ્પષ્ટ અર્થ એ છે કે મહોરાં બદલીને ચલાતી જુદી જુદી ચાલ કોઈક ને કોઈક વસ્તુ છુપાવવા માટે ચલાય છે અને જે પ્રગટ થતું આવે છે તે પ્રજાકીય હિતથી વિપરીત છે.