Opinion Magazine
Number of visits: 9774044
  •  Home
  • Opinion
    • Opinion
    • Literature
    • Short Stories
    • Photo Stories
    • Cartoon
    • Interview
    • User Feedback
  • English Bazaar Patrika
    • Features
    • OPED
    • Sketches
  • Diaspora
    • Culture
    • Language
    • Literature
    • History
    • Features
    • Reviews
  • Gandhiana
  • Poetry
  • Profile
  • Samantar
    • Samantar Gujarat
    • History
  • Ami Ek Jajabar
    • Mukaam London
  • Sankaliyu
    • Digital Opinion
    • Digital Nireekshak
    • Digital Milap
    • Digital Vishwamanav
    • એક દીવાદાંડી
    • काव्यानंद
  • About us
    • Launch
    • Opinion Online Team
    • Contact Us

Ode to Indian Dukawala – a review

Ramnik Shah|Diaspora - Reviews|6 May 2013

I am privileged to be one of the only two recipients of the hard copy of this work that we have become so familiar with now.  It is a magnificent print edition,  though the pages, alas, are not numbered. Kersi wrote about the practical aspects of producing it in his Msg # 52787 of 21 April 2013 and followed it up by another posting, Msg # 52866 of 28 April 2013, in which he provided the link to its online version at Ode to Indian Dukawala March 2013 THE final revision with graphics& Appendix.docx

So first of all congratulations to Kersi for recording and telling this tale, which forms the backbone really of our collective history.  It is a form of poetry in kaleidoscopic motion, as it were. His starting point is the building of the Mombasa-Kisumu railway (though of course there was already a significant Indian settlement in Zanzibar and the coastal parts of East Africa before that).  While most of the workers who had come to work on the construction project left to return to India when it was completed, others saw an opportunity to open up the interior and so ventured out there, “(b)raving malaria black water sleeping sickness” and “many and unknown ills”, fevers and diseases, “(u)ndeterred by lions leopards and snakes … hyenas owls bats and other nightly beasts”.  And so they spread far and wide into the wildest and deepest corners of the region, through hostile territory and facing umpteen dangers, to set up a string of shops (`dukas`, which as we know was a coarsened abbreviation of `dukaan`) here and there: “A small mabati duka a shop in the front, (w)ith a couple of tiny rooms in the back” which became their “wilderness abode”!

And so continues Kersi, with his highly imaginative depiction of the arrival of the shopkeeper as a specie, and how he negotiated all the odds stacked against him to serve a need, to create a trading environment, to survive and to prosper.  The book as well as its online version is full of graphics and catching pictorial images which illustrate the progress and salient features of the duka phenomenon: the rural setting, the minutiae of the various mundane merchandise and other products sold, the natives toiling the soil and performing other routine tasks, their colourful costumes and the sight of many everyday objects – the panga and the birkia, the kerosene lamp, the three star match box, the bottle of the Amrutanjan balm (with whose suppliers in South India my father`s family had a close business connection and who looked after us there on our first visit to India in 1968!), the `lorry` or truck traversing the rough landscape, stretching into the modern era of the ubiquitous `Tusker` beer and its skyscraper home – all so familiar to most of us who come from there. 

The dukawalas did not just sell things to the consuming public, for “from the locals … Many needy things he required …Milk honey skins and hides”, and “he regularly acquired .. Makka the charcoal to cook with, Mswaki the acacia tooth brush stick” and “Many other local produce and products”.  Also “In his duka too the locals he employed Sukuma sukuma push push, Haraka haraka hurry hurry, His employees to work he spurred on”!  His was a two-way trade that benefited the locals as much as himself.  This however did not endear him to everyone as the following extracts from the text testify :

“Not long after the mzungu P C and the D C …. rolled in, Indian contractors built their bomas offices, And bungalows …. Followed by the farmers and settlers white … Their early farmhouses and homes, Farm sheds and barns they all also built”;

“But the wazungu white farmers, Their families and friends, As well as their bibis the wives, And all the bwanas and the officers, Of government the serikali and the white businessmen, For reasons not very sure, but known to them only, Disliked derided and mistreated, The dukawala most unfairly” even though of course they all depended on the generous credit and other largesse of the dukawala!

There is lots more in Kersi`s narrative which lends credibility and weight to any number of academic studies and other literature on the subject of East African Asians who are now belatedly, at times even grudgingly, recognised as having played a pivotal role in the development of the region as a whole.  It captures their transformation from pioneering first generation migrants at the beginning of the 20th century to their 21st century successful descendants superbly in this extraordinary publication.

So our plaudits and grateful thanks to Kersi for his dogged effort and perseverance.

RAMNIK SHAH
(c) 2013
Surrey, England

Loading

ખર્ચો અને જીવન – એક કળા

વિમેશ પંડ્યા|Opinion - Opinion|2 May 2013

થોડાક દિવસો પહેલાં, મારે સરકારી નોકરીમાંથી સેવા નિવૃત્ત એક જૂથ સાથે બેસવાનું થયું. થોડીવાર સુધી, વરસાદ, રાજકારણ, ચૂંટણી, સમાજ, બજાર એવી બધી વાતો ચાલ્યા પછી, અચાનક જ પેન્શનની વાત ચાલુ થઈ. થોડાક બળાપા સાથે લગભગ બધાયના કપાળ પર ચિત્ર વિચિત્ર રેખાઓ ઉપસવા લાગી. ક્યાંક પોતાના ફુલ એન્ડ ફાઈનલના આવેલા પૈસાનું સેફ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ જાણી, ખુશીની રેખાઓ હતી, તો ક્યાંક દીકરા માટે લીધેલી લોન પર વધતા જતા વ્યાજ દરની ચિંતા. આ બધા ય વચ્ચે એક રસિક ચર્ચા છેડાઈ.

‘કાંતિભાઈ, માળું, આ પેન્શન ટાઈમ પર મળી તો જાય છે, પણ મોંઘવારીનું તો જુવો … !!! … એક રૂપિયો બચતો નથી ..’

‘શું વાત કરે છે ? તને કેટલું મળે છે ?’

‘બધું કપાયા પછી નવ આઠસો ..’

‘સાલું, વાત તો સાચી … શું બચે એટલામાં .. (!!!)’

વાત આટલા એકના બળાપા અને બીજાના સમર્થનથી અટકી જવાની જગ્યાએ, વિષય વગરની પરિષદમાં, દાવાનળની જેમ ફેલાવા લાગી. મારે ય વાંધા છે, ને મારે ય તકલીફ પડે છે. આ દરમ્યાન હું એક મૂક શ્રોતા હતો. આમે ય આટલા બધા વડીલો, જેમાં લગભગ બધા ય કોઈક ને કોઈક સરકારી નોકરીમાંથી, કોઈક ને કોઈક હોદ્દાના, જીવનભરના અનુભવોનો ખજાનો લઈને બેઠેલા હોય, અને આપણે માત્ર સરકારી ઓફિસોમાં કોઈક દિવસ કોઈક નાના કાગળ માટે ભાંજગડ કરવા જવાનું હોય, ત્યાં એમની વાત સાંભળવી એ જ એક રસ્તો હતો. વળી, વડીલોની વાત ક્યારે કયા પાટે જાય, એ કળવું લગભગ મુશ્કેલ હોય છે. એ દરેક વાતને એક સમજણપૂર્વક રજૂ કરે ખરા, પણ એમની વાતની ગાડી એક સાથે બે ટ્રેક પર દોડી શકતી હોય છે. અને આપણે ક્યાંક ગોથું ખાઈ જઈએ, તો મગજમાં બેન્ડ વાગે, એના કરતાં એ વાત વચ્ચે હુંકારો ભરવા બોલાવે નહીં ત્યાં સુધી બોલવું ન જોઈએ. બસ એવું જ કાંઈક થયું મારી સાથે. આ ખર્ચા-રામાયણ વચ્ચે બે-ત્રણ વખત મને પણ ‘હેં ને ભાઈ .. !!!’ કહીને ચર્ચામાં જોડાવા ખુલ્લું નિમંત્રણ આપવામાં આવ્યું. થોડીક વાર તો હું મુંઝાયો, પણ છેવટે મેં દીર્ઘ શ્વાસ ફેફસાંમાં ભરીને તમામનાં મોઢાં સિવાઈ જાય એવું કડવું કડવું ઉચ્ચારણ શરૂ કર્યું.

‘પૈસાની જરૂર તો કોને નથી, પણ જો તમે તમારા પોતાના માટે વાત કરતા હો, તો પેન્શનમાંથી પૈસા વધવા જોઈએ. નવ-દસ હજાર ઓછા નથી ..’

સામે પક્ષેથી આખા જૂથમાં એકાદ મિનિટ માટે સોપો પડી ગયો ને જાણે ખુલ્લો બળવો પોકારવા માટેના હથિયાર સમા પ્રશ્નો દરેક નિવૃત્ત મનમાં તૈયાર થવા લાગ્યા. સાથે સાથે પોતાની ઠેકડી ઉડાડવાની આ છોકરાની હિંમત કઈ રીતે થઈ, એવો ભાવ પણ કોઈ કોઈના ચહેરા પર સ્પષ્ટ થવા લાગ્યો. એકાદ થોડા વિચક્ષણ બુધ્ધિમાન જાપાની જેવી ઝીણી આંખો કરી ને મારી આગળની વાત સાંભળવાનો અથવા તો મારા મગજમાં બંધાઈ રહેલા ‘યુધ્ધ પહેલાંના’ શસ્ત્રાગાર જેવા જવાબો, શું હોઈ શકે એ ઉકેલવાનો પ્રયત્ન કરતા હોય એમ લાગ્યું.

‘ઘર તમારું પોતાનું છે. વર્ષે દહાડે બે સિઝનનું મળીને, ઘરે ખાવા માટે પૂરું થાય એટલું મુખ્ય ધાન (ઘઉં, મકાઈ, થોડી તુવર અને અથવા અન્ય) પોતાના ખેતરમાં પાકે છે. એક સાથે આખા વરસ માટે મરચું, હળદળ, જીરૂ, મેંથી, રાઈ, મગ અને અન્ય જરૂરી કરિયાણું એક સાથે એની સિઝનમાં ભરી લેવામાં આવે છે. ઢોર હવે કોઈએ રાખ્યા નથી, એટલે ખેતરમાં થતા પાક દરમ્યાન પેદા થતો ઘાસચારો લગભગ અડધા વરસના દૂધનો ખર્ચો કાઢી આપે છે. (ત્રણથી ચાર કિલોનો ઘાસનો એક પૂળો સરેરાશ આઠથી બાર રૂપિયે વેચાય છે.) હવે બચે છે એ બધું ય ગણીએ તો આખો મહિનો મોજથી કાઢવા માટે ત્રણથી સાડા ત્રણ હજાર પૂરતા થઈ પડે. અને જો એથી વધારે થાય તો એની ગણતરી કરવી જોઈએ. આખા ય વર્ષમાં ઘરે આવતા પ્રસંગ, શ્રાવણ માસ અને દિવાળીના મહિના છોડીને આ ગણતરી યોગ્ય છે. હવે તમે જે માનો એ …’

‘એક જ માણસ માટે ને?’

‘ના, અંકલ, એક નિવૃત્ત દંપતી માટે. ગામડા ગામમાં રુટીન લાઈફ બસર કરવા માટે સાડા ત્રણ હજાર પૂરતા હોવા છતાં બસ્સો પાંચસો આમ તેમ થાય ત્યાં સુધી ઠીક છે, પણ જો છેક સાડા નવ હજાર ઓછા પડી જાય એમ લાગતું હોય તો એ વિચારવા જેવી વાત છે, અને એ પણ તમારે પોતે.’

‘અલ્યા, આ કાલનો છોકરો આપણને શું કરવું એ શિખવાડે છે, તને ખબર છે મારે દિવસની દસ સિગારેટ જોઈએ છે. મહિનાનું અંદાજે ગણે તો ય પંદરસો એમ જ થઈ જાય.’

‘બેશક, એ વાત સાચી છે કે પંદરસો થઈ જાય પણ એ જરૂરિયાત નથી, રુટીન નથી અને જો આપણે સામાન્ય સંજોગોની વાત કરીએ તો બધા જ લોકોને મહિને પંદરસો રૂપિયાની સિગારેટ નથી જોઈતી, અને એ માટે તમે તમારા જ ઘરમાં તમારા પત્નીનું ઉદાહરણ લઈ શકો છો … !!!’

હજી સુધી પોતાને ચોક્કસ ડિફેન્સીવ મુદ્રામાં અનુભવી રહેતા તમામ ચહેરાઓ પોતાની વાત ઉપર ગ્લાનિ અનુભવવા લાગ્યા. મારો આશય એમાંથી એકેયનું અપમાન કરવાનો નહોતો પણ આખી જીંદગીનું અનુભવોનું ભાથું ભેગું કરીને જ્યારે કોઈકને પ્રેરણા આપવાની ઉંમરે પહોંચેલા આપણા વડીલો જો ખરેખર યુવાનોને જીવન જીવવાના સરળ નુસખા સમજાવવાની હાલતમાં ના હોય ત્યારે દુઃખ થાય. જીવન અને ખર્ચો એક બીજાની સાપેક્ષ બાજુઓ છે જેમાં કહી શકાય કે જીવન જીવવું હોય તો ખર્ચો કરવો પડે અને ખર્ચો કરીએ તો જ જીવન જીવાય. પણ બંને સરળ કઈ રીતે બનાવી શકાય એ જોવું અને જાણવું મહત્વનું છે. પચ્ચીસ વર્ષની વયે પિતાની પદવી મેળવી લેનાર યુવાન વિચારે છે કે એણે જે તકલીફો વેઠી છે એ એના બાળકને ના વેઠવી પડે. પણ એ વખતે એણે આર્થિક, સામાજીક અને માનસિક આપદા વખતે એના કઈ રીતે ઉકેલ મેળવ્યા હતા એ શીખવાડવાનું ભુલી જાય છે અને એની કહાની એનું બાળક જ્યારે પિતા બને છે ત્યારે ફરીથી ભજવવા લાગે છે. એય એના પિતાની જેમ વિચારે છે અને ફરીથી એજ સાયકલનું પૈડું ચાલું.

જીવનમાં સમજદારીભર્યા ખર્ચ અંગે કેટલીક વાતો, અથવા ટીપ્સ તરફ નજર કરીએ, તો સવારે બ્રશ કરતી વખતે બ્રશના બધા જ દાંતિયા ઉપર પેસ્ટ દબાવીને ચોપડવા કરતાં જરૂર પૂરતી પેસ્ટ કાઢીને બ્રશ ઉપર હાથેથી ફેલાવીએ, તો પેસ્ટ લગભગ એક અઠવાડિયું વધારે ચાલે છે. ન્હાવા માટે ગીઝર શરૂ કર્યા પછી, તમારા જોઈતા ટેમ્પરેચરનું પાણી ગરમ થઈ જાય, એના ટાઈમનું એક બે દિવસ ધ્યાન રાખો અને એને રોજ એકાદ મિનિટ ઘટાડતા જાઅો, જે લગભગ ત્રણ મિનિટ સુધી ઓછો કરી નાખો, જે તમારા મહિનાના લાઈટ બિલમાં ઓછામાં ઓછી પચાસ રૂપિયા સુધીની બચત કરાવશે. ઘરનો દરેક સભ્ય ન્હાયા પછી, સાબુ ફરીથી એના પ્લાસ્ટીક બકેટમાં મૂકે તો ઓછો ઓગળે છે, અને રોજ એવું કરવાથી સાબુ ઓછામાં ઓછા બે દિવસ વધારે ચાલે છે. સામાન્ય રીતે કામના સમયે પહેરવાનાં કપડાં, આપણે સારી બ્રાન્ડનાં અથવા વિષય પ્રમાણે કહીએ તો બીજાં કપડાંના પ્રમાણમાં, વધારે મોંઘાં હોય છે, તો જ્યારે આપણે કામથી પરત આવી જઈએ તરત એને બદલી ઘરે પહેરવાનાં સાદાં અને કંફર્ટેબલ કપડાં પહેરવાથી એમનુંયે આયુષ્ય વધશે. એ જ રીતે શૂઝને કાઢી તરત એના ઉપર સાદાં કપડાંથી ફટકો મારી દેવામાં આવે, તો એક દિવસ પોલીશ ઓછી કરવી અથવા કરાવવી પડે છે.

ઓહ …. !!! કેટલા બધા નુસખા. નાની નાની વાતો જેને તમારા મિત્રો કંજૂસાઈનું નામ આપી શકે છે, પણ દોસ્ત, આ હકીકતે જીવન જીવવાની કળા છે. ઉપરના ઉદાહરણને જમાના સાથે સરખાવું, તો એક સરકારી નિવૃત્ત અધિકારીને કશું કામ કર્યા વગર, મહિને સાડા નવ હજારથી લઈને સાડા ચૌદ હજાર જેટલી માતબર રકમ મળે છે, જે માત્ર એ વડીલને એમની અને એમની પત્ની પાછળ જ ખર્ચ કરવાની હોવા છતાં ઓછી પડે છે, જ્યારે એક યુવાન પોતાના ઘરથી પાંચસો, હજાર કે બે હજાર કિલોમિટર દૂર રહે છે. આખો દિવસ કામ, ધંધો અને મજૂરી કરે છે અને મહિને સાડા પાંચથી છ હજાર જેટલું કમાઈ લે છે. અને એમાંથી પોતાનું, પત્ની અને બે બાળકોનું ગુજરાન ચલાવ્યા પછી પણ, ગામડે મા-બાપને ગુજારા માટે કાંઈક મોકલે છે!!!! એ પણ ભાડાના ઘરમાં રહીને … !!!

સાચે જ કરકસર, કંજૂસાઈ અને આવડતની વચ્ચે ખૂબ જ પાતળી ભેદ રેખા હોવા છતાં, આપણે ક્યારે ય શું કરવું એ વિચારીને કશું કરતા નથી. કશુંક કરીને પછી હવે શું કરશું એવું વિચારીએ છીએ.

વિષયથી વેગળું :

ચિંતન શિબિર ભાજપની અને ચિંતા કોંગ્રેસની … !!!

e.mail : vimeshpandya@gmail.com

Loading

આર્થિક પરિવર્તનનો પવન ફૂંકાઈ રહ્યો છે

સનત મહેતા|Samantar Gujarat - Samantar|2 May 2013

ટૂંકા ગાળાનું ભારતનું રાજકીય ચિત્ર બિહામણું છે. એક રીતે મૂલવીએ તો કહી શકાય કે કમળો હોય તો પીળું ભાળે એવું જ અત્યારે બની રહ્યું છે. બધા રાજકીય પક્ષો, બધા ખંધા રાજપુરુષો, આ ઘડીએ જ્યારે ૨૦૧૪ની ચૂંટણીઓને વરસેક બાકી છે, ત્યારે મતનાં ચશ્માંમાંથી બધું જુએ છે. એ પછી ભારતની સરહદે ચીનના લશ્કરની ઘૂસણખોરી હોય કે ૨૨ વરસથી પાકિસ્તાનની જેલમાં સબડતા સરબજિત પર જેલમાં થયેલો હુમલો હોય; ચીજવસ્તુઓમાં વિશ્વભરમાં સટ્ટાખોરીનાં કારણે પૂરો એક દસકો રહેલો ભાવવધારો અને એના કારણે વધેલા ફુગાવાના કારણે દિનપ્રતિદિન વધતી મોંઘવારી હોય કે ભારતમાં સતત કથળતાં જતાં નૈતિક ધોરણનાં કારણે બનતી ‘રેપ’ જેવી કે પોલિસનો ગેરવ્યવહાર જેવી ઘટના હોય; હવે એક વરસ એને મતનાં ચશ્માંમાંથી જ જોવાશે. પણ, મતનાં ચશ્માંમાંથી જોનારા ઘણાને ખબર નથી કે મુશ્કેલ આર્થિક વિકાસ અને દેશ અને રાજ્યોની મોટી અંદાજપત્રકીય ખાધ આડેનાં કાળાં વાદળો હટી રહ્યાંના અણસાર રાષ્ટ્રકક્ષાએ નહીં પણ વિશ્વકક્ષાએ મળી રહ્યાં છે. આને જે સમજશે નહીં, એને સમજીને જે રાષ્ટ્રના ફાયદામાં વિચારશે નહીં તો એ ૨૦૧૩-૧૪થી બદલાતી આર્થિક પરિસ્થિતિમાં મોટી તક ચૂકી જશે.

હમણાં પેટ્રોલના ભાવમાં ઉપરાઉપરી ત્રણ ભાવઘટાડા આવ્યા ત્યારે આ ભાવવધારા અને ઘટાડા પાછળ ક્રૂડતેલનો ભાવ, બેરલે ૧૧૯ની ઊંચી સપાટીમાંથી સાડાબાર ટકા ગબડી સો ડોલર નીચે ગયો છે. એ નહીં સમજે એ આખી ભીંત ભૂલી જશે. કારણ ક્રૂડનો ભાવ બેરલે સો ડોલરથી નીચે જાય એટલે ૨૦૧૪માં ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણના ભારમાં રૂ. ૫૦ હજાર કરોડનો ઘટાડો થાય. જે ભૂલવા જેવી વાત નથી કે ભારતે આગલા વરસની તુલનામાં ક્રૂડની આયાતમાં ૨૦૧૨-૨૦૧૩માં ૮૫૦ કરોડ રૂપિયા વધારે ખર્ચવા પડ્યા છે. આના કારણે ખાતર અને રોજ વપરાશના પેટ્રોપદાર્થો પાછળ વધતી જતી સબસિડી ઘટશે એ તો વધારામાં! એકલા ક્રૂડના ભાવમાં ઘટાડો નથી થયો, સોનાના ગબડેલા ભાવે તો આભૂષણ માટે સોનું ખરીદતા પ્રત્યેક ભારતીયને આશ્ચર્યમાં નાખી દીધો છે. ક્રૂડ અને સોનાની જોડે જોડે કેટલાને ખબર છે કે કોપરમાં સાડાબાર ટકાથી વધુ, એલ્યુમિનિયમમાં સાડા અગિયાર ટકાનો, કોલસામાં લગભગ આઠ ટકાનો અને લોખંડમાં સાડા ચાર ટકાનો ઘટાડો થયો છે. છેલ્લા ત્રણ મહિનામાં વિશ્વના કોમોડિટી બજારમાં આ પ્રવાહ ચાલી રહ્યો છે. ક્રિસીલ કંપની તો માને છે કે નિફ્ટી નીચે ગણાતી પચાસ જેટલી ભારતની કંપનીઓની આવક અને ખર્ચમાં ક્રૂડના ઘટેલા ભાવની મોટી અસર પડશે.

ક્રૂડના ભાવઘટાડા પાછળ એના વપરાશના ઘટાડાને આગળ કરાય છે,પણ અમેરિકાને મોટા પ્રમાણમાં મળી આવેલા શેઈલ ગેસના કારણે આ બન્યું છે. આ ગેસ એટલા મોટા જથ્થામાં મળી આવ્યો કે, ૨૦૧૨ના એપ્રિલમાં આ ગેસનો ભાવ દસ લાખ બ્રિટિશ થર્મલ યુનિટે બે ડોલર થઈ ગયો હતો. અલબત્ત, હવે શેઈલ ગેસનો ભાવ વધીને ૩.૪૩ ડોલર થયો છે, પણ આના કારણે, અમેરિકા તેલગેસમાં ૮૮ ટકા સ્વાવલંબી બની ગયું છે. જો ઓબામા શેઈલ ગેસ વાજબી ભાવે નિકાસ કરવા તૈયાર થાય તો સમગ્ર વિશ્વમાં વીજળી માટેના કે બીજા બળતણના ભાવમાં કડાકો બોલે! ક્રૂડ અને સોનાના ભાવ ઘટાડાએ ભારતના શેરબજારને ઊંચકર્યું છે. ભારત માટે, આવા લાભદાયી આર્થિક પ્રવાહો વચ્ચે એક બીજા ખુશખબર આવ્યા છે; તે  છે, હવામાનના સમાચાર. ૨૦૧૩-૧૪નું ચોમાસુ વહેલું અને સંતોષજનક રહેવાના અધિકૃત સમાચાર ઓછા આશીર્વાદરૂપ નથી. આમ થાય તો ગ્રામીણ વિસ્તારોની માગમાં સારો એવો વધારો થાય. સારા ચોમાસાના કારણે ગામડાની જરૂરિયાતોની માગ વધશે તેમજ ટ્રેકટર અને ખેતી વિષયક યંત્ર સામગ્રીની માગ વધશે.

હાલમાં વૈશ્વિક અન્ન સહિતની કોમોડિટી બજારમાં અવળી અસર થવાની શક્યતા નથી; કારણ કે, વિશ્વના તમામ ખેતીજન્ય રાષ્ટ્રોમાં પાક વધુ ઊતરવાના અંદાજ મુકાયા છે. ઘઉં અને મકાઈના ઘટેલા વૈશ્વિક ભાવ આની નિશાની છે. સદ્દભાગ્યે ભારત, અન્નનો સંતોષજનક જથ્થો ધરાવે છે. સમગ્ર રીતે વિચારીએ તો, વૈશ્વિક કોમોડિટી બજાર સટ્ટાખોરીથી મુકત થઈ રહ્યું છે. ફુગાવાનો દર નીચે જઈ રહ્યો છે. એવા વાતાવરણમાં જો રિઝર્વ બેંક વ્યાજમાં ઘટાડો કરી ધિરાણ સરળ કરી આપે, તો ૨૦૧૩-૧૪ પછી, નવા વરસમાં આર્થિક વિકાસની શક્યતા વધી જશે. પણ, આવતા દિવસોમાં જ્યારે આર્થિક પ્રવાહો પરનાં કાળાં વાદળો હટી રહ્યાં છે, ત્યારે બાકીનો આધાર ભારતની રાજનીતિ પર છે. વધુ મત લઈ સત્તાનાં સિંહાસન કબજે કરવાની મુરાદ તો દરેક રાજકીય પક્ષ રાખે એ સ્વાભાવિક છે. પણ અમેરિકાએ આણેલી વૈશ્વિકી મંદીમાં ભારત અને વિકાસશીલ દેશો અટવાયા હોય, અને છેલ્લા પાંચેક વરસ બધા પર એના ઓછાયા પથરાયા હોય, અને એના કારણે સામાન્ય માનવીનું જીવન ત્રસ્ત થયું હોય, ત્યારે એમાંથી ઉગારવાની તક સામે આવી હોય તો રાજનીતિ, થોડું સંયમભર્યું અને શીલતાભર્યું વલણ અપનાવી ન શકે ? ગરીબ અને દુ:ખી ભારત પર શાસન કરવાને બદલે તક મળી છે ત્યારે સમૃદ્ધ અને શક્તિશાળી ભારત પર શાસન કરવાનું તો કોઈક આત્મલક્ષી, સંકીર્ણ અને સ્વાર્થી ભારતીયને જ ન ગમે ? આવું વાતાવરણ ન સર્જાય તો સમજવું કે વિકાસની વાત પણ, રાષ્ટ્રના વિકાસ માટે નહીં પણ વ્યક્તિ વિકાસ માટેનું સૂત્ર કે સાધન માત્ર છે.

સનત મહેતા, લેખક ગુજરાત રાજ્યના પૂર્વ નાણાપ્રધાન છે

સૌજન્ય : “દિવ્ય ભાસ્કર”, 02 મે 2013

Loading

...102030...4,1814,1824,1834,184...4,1904,2004,210...

Search by

Opinion

  • वह एक रात !
  • તમાકુ ને પ્લાસ્ટિક : સઘળું ઇલાસ્ટિક !
  • યુદ્ધોન્માદી માહોલ, વસમા પાડોશી અને સંરક્ષણ બજેટ
  • શું ભારતની પ્રજા આવું કરી કે સહી શકશે?
  • સોશિઅલ મીડિયા એન્ટિ-સોશિઅલ છે…?

Diaspora

  • યુ.કે.માં ડ્રાઇવિંગની પરીક્ષા
  • અમીના પહાડ (1918 – 1973) 
  • છ વર્ષનો લંડન નિવાસ
  • દીપક બારડોલીકરની પુણ્યતિથિએ એમની આત્મકથા(ઉત્તરાર્ધ)ની ચંદ્રકાન્ત બક્ષીએ લખેલી પ્રસ્તાવના.
  • ગાંધીને જાણવા, સમજવાની વાટ

Gandhiana

  • આંતરિક શક્તિ : હિંમત, અંતરાત્માનો અવાજ અને અહિંસક પ્રતિકાર 
  • માનવતાવાદી ત્રિપુટીને સ્મરણાંજલિ 
  • ગાંધી ‘મોહન’માંથી ‘મહાત્મા’ બન્યા, અને આપણે?
  • ગાંધીહત્યાના પડઘા: ગોડસેથી ગોળવલકર સુધી …
  • ગાંધીની હત્યા કોણે કરી, નાથુરામ ગોડસેએ કે ……? 

Poetry

  • ગઝલ
  • વિધ્વંસ
  • કવિ
  • ગઝલ
  • ગઝલ

Samantar Gujarat

  • ઇન્ટર્નશિપ બાબતે ગુજરાતની યુનિવર્સિટીઓ જરા પણ ગંભીર નથી…
  • હર્ષ સંઘવી, કાયદાનો અમલ કરાવીને સંસ્કારી નેતા બનો : થરાદના નાગરિકો
  • ખાખરેચી સત્યાગ્રહ : 1-8
  • મુસ્લિમો કે આદિવાસીઓના અલગ ચોકા બંધ કરો : સૌને માટે એક જ UCC જરૂરી
  • ભદ્રકાળી માતા કી જય!

English Bazaar Patrika

  • My mother cries on the phone’: TV’s war spectacle leaves Indians in Israel calming frightened families
  • “Why is this happening to me now?” 
  • Letters by Manubhai Pancholi (‘Darshak’)
  • Vimala Thakar : My memories of her grace and glory
  • Economic Condition of Religious Minorities: Quota or Affirmative Action

Profile

  • તપસ્વી સારસ્વત ધીરુભાઈ ઠાકર
  • સરસ્વતીના શ્વેતપદ્મની એક પાંખડી: રામભાઈ બક્ષી 
  • વંચિતોની વાચા : પત્રકાર ઇન્દુકુમાર જાની
  • અમારાં કાલિન્દીતાઈ
  • સ્વતંત્ર ભારતના સેનાની કોકિલાબહેન વ્યાસ

Archives

“Imitation is the sincerest form of flattery that mediocrity can pay to greatness.” – Oscar Wilde

Opinion Team would be indeed flattered and happy to know that you intend to use our content including images, audio and video assets.

Please feel free to use them, but kindly give credit to the Opinion Site or the original author as mentioned on the site.

  • Disclaimer
  • Contact Us
Copyright © Opinion Magazine. All Rights Reserved