SHORT STORIES

ઝોલ

અનિલ વ્યાસ
07-07-2019

બે વર્ષ પછી એકાએક બારણે ઉપરા છાપરી બે ટકોરા સાંભળી હૈયું થડકારો ચૂકી ગયું હતું.  એ જ અવાજ ... એમ ગણગણતું મન ઠેકડો મારી બેઠું. જો કે, પોતાને ઊભી થતાં રોકવા એ ખુરશીમાં પાછી બેસવા મથી. સાવચેત થવાનું સૂઝ્યું એ વાતે પોરસાય એ પળે જ  વિચાર આવ્યો : કદાચ એ ના હોય ને કોઇ બીજું  હોય તો? પણ, પગ ઉપડી ચૂક્યા હતા.

એ જ હતો. ખુલ્લા બારણા વચ્ચે ઊભેલા ઇથનને જોતાં એનાથી આપોઆપ એક ડગલું પાછળ ખસી જવાયું. આંખનું પોપચું ફફડી ઊઠ્યું. ઝીણા અક્ષરે લખાયેલી દવાનું નામ ઉકેલતી હોય એમ એ ઈથનને જોઈ રહી.

‘અંદર આવવા દઈશ?’

‘કંઈ કામ હતું?’ શાર્લટે વિસ્મય સાથે પૂછ્યું.

સીધું તાકતાં ઈથનની નજરનો આધાર ખસી ગયો હોય એમ એ નીચું જોઈ ગયો. છોભીલા પડવા જેવું જોતાં એ ડગલું પાછળ ખસ્યો. શાર્લેટને ખ્યાલ આવ્યો કે એ સભ્યતા ચૂકી રહી છે. આંગણે આવેલા કોઈનો ય અનાદર કરવાનું એ શીખી નથી. ત્યારે આ તો .... કોણ છે ? ઈથન. છૂટા–છેડાનાકાગળો પર સહી કર્યા પછી આ જ સવાલ થયો હતો. એવડો મોટો નિર્ણય સાવ સહજ લેવાઇ ગયો હતો. એ વખતે સૌથી વધુ આઘાત કોઈને લાગ્યો હોય તો સામેના ફલેટમાં રહેતી સુનંદાને. એ કહેતી હતી એમ લગ્ન એ બે માણસોનો નહિ કુટુંબનો સંબંધ હોય છે. આ રીતે આમ ચારપાંચ વરસમાં ..... પછી આગળ બોલતા એ અટકી ગયેલી. ખુલાસો કરતી હોય એમ કહે,  ‘મારું અંગ્રેજી બહુ સારું નથી, શાર્લેટ, એટલે હવે શું બોલવું એ સમજાતું નથી.’ એ વખતે એમની માનો ચહેરો સામે આવી ગયો હતો. એમને જો કેન્સરે છીનવી ન લીધાં હોત તો અધિકારપૂર્વક એમણે છૂટાછેડા અટકાવ્યાં હોત. પણ વળતી ક્ષણે  સમજાયું : ના. વયસ્ક પુત્રની અંગત જિંદગીમાં માથું મારે એવું એમનું વ્યક્તિત્વ જ નહોતું.  ઉપરાંત, એમનું ચાલ્યું હોત તો ઈથન આવા ખોટા રસ્તે ચડ્યો હોત ખરો?

છૂટાછેડાના દસ્તાવેજમાં સહી કર્યા પછી નામ નીચે લીટી કરતાં શાર્લેટનો હાથ હલી ગયો હતો.  લીટી લંબાઈને નબળી પડી હોય એવી લાગતી હતી. ત્યારે થયું હતું : હવે કોણ છે ઈથન એનો? વકીલોની નક્કર દલીલો અને ધારદાર રજૂઆતોએ સહજીવનની શક્યતાઓ બહુ સરળતાથી અશક્ય કરી આપી. સંબંધ સ્વતંત્રતાના ખાનામાં મૂકાયો ત્યારે થતું હતું, હવે કોણ છે આ? પતિ રહ્યો નથી. મૈત્રી હોત તો આ ક્ષણ સુધી કેમ પહોંચાત?

શું કરું અને કેમ કરું?-ની વિમાસણમાં એણે બારણે મૂકેલો હાથ હટાવી ઈથનને અંદર આવવા દીધો ત્યારે એ નાનકડી અવઢવ ઉવેખતાં આમ હચમચી જવાશે એવું ક્યાં વિચાર્યું હતું?

શુભેચ્છા મુલાકાતની પળથી શરૂ થયેલો સહવાસ ફરીથી પતિ-પત્નીની જેમ વર્તવા સુધી પહોંચી જશે એવું ક્યાં વિચાર્યું હતું? અકથ્ય આનંદની ઘડી યાદ આવતાં જ વિચલિત થઈ જવાય છે.

‘છૂટાછેડા પછી પણ સારા મિત્રોની જેમ રહી જ શકાય ને?’ સાંભળી રોજરે ખભા ઊંચકી આશ્ચર્ય કે ઉપહાસના ભાવથી શાર્લેટ સામે જોયું હતું કે એને એવું અનુભવાયું હતું? રોજરનું આ ત્રીજું અને એનું બીજું લગ્ન હતું. જો કે એ વાતની એને નવાઈ નહોતી. શાર્લેટની માએ ચાર લગ્ન કરેલાં એટલે રોજર અગાઉ બે વાર પરણેલો એની એને નવાઇ નહોતી. એકથી વધુ લગ્નો એને મન પરંપરાનો એક હિસ્સો હતાં.

‘કેમ આવો પ્રતિભાવ આપે છે?’ શાર્લેટે પૂછ્યું.

‘જરા ય નહિ. હું તો તારી વાતને સ્વાભાવિકતાથી લઉં છું. હા વચ્ચે એકવાર તું બોલી ગયેલી કે ઈથન તને ઇમોશનલી ડિસ્ટર્બ કરે છે, એટલે.’

‘હા, સાવ એમ નહિ પણ ક્યારેક એવું લાગે છે કે એ કશાક સ્વાર્થવશ મને મળવા આવે છે.’

‘તો તું એને ના પાડી દે.’

‘ના પાડી શકતી હોત તો શું જોઇતું’તું.’

‘હું વાત કરું એની સાથે?’ રોજરે એના ખભે હાથ મૂકતાં પૂછ્યું હતું.

સમસ્યા ઊભી નહીં કરવાની કે સ્વાભાવિક સંકોચવૃતિ વશ એણે રોજરને ‘‘પોતે બધું સંભાળી લેશે.’’ એવું સાંત્વન આપતાં,  ‘છતાં જરૂર પડશે તો તું છે જ.’-નો સધિયારો આપ્યો હતો. એ વખતે રોજરના ચહેરા પર છવાયેલા સંતોષને શાર્લેટે ચૂમી લીધેલો. આલિંગનની ક્ષણો લંબાતી ગઈ, એટલી કે વિકસીને ઢળી પડી. પછી સંતોષભર્યું હાંફતાં એણે આંખો મીંચી ત્યારે અંદર થતી બળતરા અનુભવાઈ. રોજર થકવી નાંખે છે. પરાકાષ્ટાની ક્ષણોએ ઈથન કેવા માર્દવથી વર્તતો? ઊઠેલો પ્રશ્ન તરત અનુભૂતિમાં ફેરવાયો. હોય, શરીરનાં ભરતી-ઓટમાંથી થાક અને સંતોષ તારવવાની મથામણ શું કામ?

ઈથનને લાંબા સમય પછી જોયો ત્યારે અનુભવાયેલું સાનંદાશ્ચર્ય એની હાલત જોઈ પહેલાં આઘાત અને પછી દયામાં ફેરવાઈ ગયું હતું. એ કોઈ ઓલિવિયા નામની સ્ત્રી સાથે રહે છે.  ‘એ સારી છે. શાર્લેટ કરતાં પણ વધુ પડતી સ્વમાની ને બોલકી છે. પણ  સારી છે, ચાલે છે.’

‘તો મને મળવા શું કામ આવે છે?’

‘એટલે? તને બળતરા થાય છે ને.’

‘મારી બલારાત, હું શું કામ બળું? તારા કરતાં રોજર દસ ઘણો સારો છે. બીજી વાત એનાથી વધારે મીઠડી તો એની દીકરી છે. પહેલી વાર કેથૅરિને મને મા કહીને બોલાવી ત્યારે જવાબ આપતાં મને એવું લાગ્યું હતું કે રડી પડાશે.’

ઈથન એની નજીક ખસ્યો હતો. 

“આપણું સંતાન ખોવાનું મને ય ....’ બાકીના શબ્દો હથેળીના સ્પર્શમાં બેઠા હોય એમ એનો હાથ હાથમાં લઇ ક્યાં ય સુધી થપથપાવ્યા કર્યો હતો.

શાર્લેટને ખાતરી હતી હવે ઈથન એકાદ શબ્દ પણ બોલશે તો એ ભાંગી પડશે.

હમણાં જ બન્યું હોય એમ બધું યાદ છે ... પાંચમાં મહિને એને અચાનક દુખાવો શરૂ થયો હતો. ઈથન એ વખતે ફ્રાન્સ ગયો હતો. સુનંદા એમ્બયુલન્સ બોલાવી એને દવાખાને લઈ ગઈ હતી.  સોનોગ્રાફીનો રિપોર્ટ જોઈ ડૉક્ટરે કહ્યું હતું કે બાળક ગર્ભમાં જ મૃત્યુ પામ્યું છે. ત્યારે આખો રૂમ ઠંડોગાર, કશોક માંદગીનો અમળાટ અને શરીર પરસેવે રેબઝેબ! એણે  પેટ અંદર ખેંચી ખેંચી ગર્ભને રોકી રાખવાના લાખ પ્રયત્નો છતાં ઢાળમાં પાણી સરકે એમ એ સરકી આવી હતી.

‘તને ખબર છે આજે ય હું નાના બાળકનાં કપડાંને હાથ લગાડું છું ત્યારે એક સંતોષ અનુભવાય પણ વળતી જ ક્ષણે એ સંતોષ કારમી પીડા માં ફેરવાઈ જાય છે.’

‘હું સમજુ છું શાર્લેટ, આ બહુ જ વસમું છે.’

’હા પારાવાર વસમું. તને નહિ સમજાય. કેથૅરિન પહેલી વાર ‘મા‘ બોલી એ જ ક્ષણે મને બાસ્કેટમાં ઢબૂરાયેલી શ્યામ કિરમજી છોકરી યાદ આવી હતી. મારી દીકરી ....’ શાર્લેટ ઈથનને વળગી પડી.

આંસુ અટકતાં નહોતાં, ડૂસકાંથી એની પીઠ ઊંચીનીચી થતી હતી. ક્યારે એ પીડા આશ્વાસનમાં બદલાઈ ને આશ્વાસન દેહવશ વર્તીને ગરમાટો આણી બેઠું એનો અંદાજ રહ્યો નહોતો. માનીતા અનુભવથી લથપથ આંખો મીંચી એ સુખ માણતી હતી ત્યારે રોજરની નજર ધીમે ધીમે પાણીમાં ડૂબેલા શબ જેવી પીડા સપાટી પર આવી હતી. પછી સંતોષનું સ્વરૂપ ભયાનક સ્પષ્ટ અને ઝગમગાટ ઉપસી આવ્યું. તોડેલા સંબંધનું આ નવું નક્કોર સ્વરૂપ એવું ધારદાર હતું કે એ શાર્લેટને રૂંવેરૂંવે ફરકતું લાગ્યું. ત્યાં રોજર સાથેની બેવફાઈ સમજાતાં શરમ અને ઉદ્વેગ અનેક ગણાં વધી બેઠાં.

હવે સાથે આ સંસાર કેમ ટકાવવો? વાત છાની રાખીને પીડા વેઠવી કે રોજર સાથે ઈથન સાથે માણેલા સહવાસની કબૂલાત કરી ચચરાટ વહેંચી લેવો એ સમજાતું નહોતું. પરસ્પર આધાર અને હૂંફથી  ઘરના વાતાવરણમાં જે પ્રસન્નતા છે એને કેવી રીતે કાપવી?

એ મનોમન વલોવાતી રહી આ વલોપાત વહેંચી ન શકાતાં ઊંડી પીડામાં ફેરવાતો ગયો.  જુઠ્ઠાણું અને બેવફાઈની ગુનાહિત લાગણી ત્રાસદાયક લાગે એ રીતે પજવવા લાગી. ઉદ્વેગ અને અકળામણની શરૂઆત થઇ ગઈ. આજ સુધી જે નહોતું પમાયું એ સઘળું સાવ સ્પષ્ટ નજર સામે તરવર્યું.

આ પ્રેમ નહીં પણ સ્વાર્થ છે. એ અને ઈથન સાથે જીવતા હતાં ત્યારે સંબંધોની આંટીઘૂંટી અનુભવવાની, ઉકેલવાની હતી પણ કદી એ ચકાસ્યુ જ નહોતું. અનુભવ્યું હતું તો માત્ર મનોમન ધૂંધવાતી ગૂંગળામણ અને ચૂપકીદીથી ખોતર્યા કરતી પીડા!

એ કલેશ અને અકળામણ સહન કરવા કરતાં છૂટા પડી જવું સારું એમ વિચારી છૂટાં પડ્યાં હતાં પણ રહી રહીને થયા કરતું હતું કે એકબીજાંને સમજવાનો થોડોક પ્રયત્ન કદાચ મૈત્રી ટકાવવામાં સહાયભૂત બનશે એમ ધારી એને આવકાર્યો.

બસ, લાગણીવશ એક વાર એ ભાન ભૂલી ગઈ એને ઈથન હવે અધિકાર માને છે.

ભલે, ઈથનનો સહવાસ ગમે એટલો મનગમતો હોય તો ય, હવે હદ બહારના શ્રમની શરીર પર અસર થાય ને કાયા કંતાતી લાગે એવું અનુભવાતું હતું. રોજર નજર સામે હોય ત્યારે લાગણીઓ સંતાડવાની પીડા અને એ ન હોય ત્યારે છેતરપિંડીની ગુનાહિતતા. ન બોલાય ન સહી શકાય.

સંબંધોનું મૂલ્ય આમ ચૂકવવું પડશે એની પોતાને ભાળ સુદ્ધાં નહોતી ?

ઈથન હવે ઈચ્છે ત્યારે આવી ચડે છે. એને સ્પર્શતાં કે બાહુપાશમાં જકડી લેતાં સંકોચ પામતો નથી. એને તો ઓલિવિયાને છેતરતો હોવાની કોઈ પીડા ય નથી. સાંજ પડે પબમાં જઈ નિરાંતે સિગરેટ ફૂંકતો ઠંડા બિયરના ઘૂંટ ભરતો હોય આવીને એમ એને સંવેદે છે.

એ ય કદાચ સહી લેવાય પણ શરીર સુખની આહ્લાદક પળે રોજર યાદ આવી જાય ને રોજર સાથે હોય એ વેળાએ ઈથન મનમાં રમે એ બિભિષીકા કેમ નિવારવી?

તો, ઓલિવિયાની  જડતા, એનું આજ્ઞાર્થ બોલવું, રૂક્ષતાથી વર્તવું સહન થતું નથી. હવે એની સાથે જીવવું બહુ જ અઘરું છે. મને આકરું લાગે છે, શાર્લેટ. આ બધું વારંવાર સાંભળતા શાર્લેટને હવે ત્રાસ છૂટે છે.

એનાથી એ નક્કી થઇ શકતું નથી કે ઈથનને  ના કઇ રીતે પાડવી? વચ્ચે એણે એક બે વખત કહ્યું હતું કે: ‘આપણે આ સારું નથી કરતાં. રોજરને છેતરવાની પીડા મને શારે છે, ઈથન. મહેરબાની કરીને તું આવતો નહિ હવે.’

‘તને ખબર છે, શાર્લેટ, તારાથી છૂટા પડ્યા પછી મને તારું મહત્ત્વ સમજાયું. તું ઘર છોડીને જતી રહી ત્યારે ત્રાહિત પેઠે જોઈ રહેવાને બદલે મારે  તને  રોકી લેવી જોઈતી હતી. આપણે ફરીથી પરણી જાત. પણ એ વખતે અધિકારથી તને રોકી લેવાનું ..... હું ના રોકી શક્યો … હું … હું ..’  બોલતો શાર્લેટને વીંટળાવા મથતો. બબડતો, ‘આઈ એમ સૉરી, માફ કરી દે મને.’ શાર્લેટ દીવાલમાં ભરાતી એને અટકાવતાં હળવેથી ફરીને દૂર ખસી જતી.

એ કશું બોલી નહોતી. હોસ્પિટલમાં દાખલ થયેલા સગાંનો હાથ હાથમાં લે એમ એણે ઈથનનો હાથ સાહી રાખ્યો હતો. એને યાદ આવ્યું પ્રેમાગ્રહ જેવું કશું ઈથન સમજતો હશે ખરો? મારી દીકરીનું ગર્ભાવરણે ય તૂટ્યું ન હતું. મારો એ અકબંધ અંશ ખોવાની પળે ઈથન ક્યાં સાથે હતો?  સુનંદાએ કેટલા ફોન કર્યા ... ખબર નહી ક્યાં રખડતો હશે.

લગ્ન પછી ત્રણેક વર્ષ બધું સમુંસૂતરું ચાલ્યું. પછી એ અને એની દારૂની લત. ડ્રગ્સ … લથડિયાં ખાઈને બેડરૂમમાં જતા ઈથનને સંભાળતાં થતી તકલીફ યાદ આવી. પણ, શું હતું કે ગમતો હતો? એનામાં શું જોઈને એ આટલી ઓવારી ગઈ હતી એ યાદ નહોતું આવતું. અલૌકિક શરીર-સુખના લોભ સાટે જિંદગી જીવી શકાય ખરી?

એ જતો રહે પછી મગજ ચકરાવે ચડી જતું. રોજર જેવા સાલસ વ્યક્તિત્વને છેતરવાનો અફસોસ એ રીતે પજવતો કે દર્પણમાં પોતાને જોતાં જ થતું, આ દોંગાપણું મારા ઉપર પર ક્યાંથી ખાબકયું?

લગ્નજીવન માટે પતિ-પત્નીમાં જે સમજણ અને સ્વીકૃતિ અનિવાર્ય હોય એની પૂર્તિ રોજરે કરી. નિખાલસતા અને નરી નિસબતથી જીવતા જણના દ્રોહનો ખ્યાલ આવતાં જ તીવ્ર સણકો ઉપડે છે. રોજરની હાજરીથી એક પ્રકારનો ગભરાટ અનુભવાય છે. સંબંધોના તાણાવાણા ગૂંચવાઈ જવાનો  ઓથાર ડરાવતો રહે છે.

રોજરે અગાઉના લગ્ન વિશે વિગતે કબૂલાત કરતાં કહેલું, ‘મેં ક્યારે ય કોઈને દુભવ્યાં નથી. મારી પહેલી પત્ની મારિને મારા કરતાં એની કારકિર્દી વધારે અગત્યની હતી. પછી એમિલીને પરણ્યો. કમભાગ્યે એ કેથૉરિનને જન્મ આપતી વખતે મૃત્યુ પામી. અમે ગર્ભપાત કરાવ્યો હોત તો એમીલી બચી જાત પણ એ એક સમર્પિત કેથલિક હતી. જિંદગી એને મન એટલી કિંમતી હતી કે એને બચાવવા એણે જાણી જોઈને મૃત્યુ પસંદ કર્યું.’

રોજર ની આંખમાં આંસુ હતાં. એ ડુમાયેલા અવાજે બોલતો હતો, ‘એમિલી સોફ્ટવેર એન્જિનિયર હતી. એકદમ દેખાવડી, સ્વમાની અને ઓછાબોલી. એ મને ને સૌને વહાલી હતી. કેથૅરિનનો ખ્યાલ ન હોત તો મેં ક્યારે ય...’  એ આગળ બોલી શક્યો ન હતો. શાર્લેટને સમજાયું  હતું કે રોજર હું લગ્ન ન કરત એમ બોલી એને દુઃખી કરવા નથી માંગતો.

આવા પ્રેમાળ અને ભલા માણસને આમ છેતરવાનો? બહુ થયું હવે. ઈથનનો સંગ સેવશે તો સાવ હીન કક્ષાએ ઊતરી ગયાનું લાગશે. પ્રાકૃત અને નૈસર્ગિક વૃત્તિઓને વશ વર્તવાને બદલે એ જીવનને સાચી દિશાથી જોશે, જીવશે.

એ સાંજે રોજર આવ્યો ત્યારે એ એની નજીક બેઠી. રોજર એ વખતે કેથૅરિને સ્કોટલેન્ડથી મોકલેલો ફોટો જોતો હતો. થોડીવાર જોતાં એણે મલકાયા કર્યું.

પછી, ફોન પછી શાર્લેટને બતાવતા કહે, ‘જો, કેટલી નમણી લાગે છે. હેં ને?

‘હા.’ કહી શાર્લેટ ફોટો જોઈ રહી. થોડીવાર કોઈ કંઈ બોલ્યું નહીં. સૂર્ય આથમવામાં હતો. એના નારંગી-પીળાચટ અજવાળામાં રોજરનો ચહેરો ચમકતો હતો. એ એની તરફ ફર્યો. એની એકદમ સ્વચ્છ આંખોમાં જોતાં  એટલી હૂંફ અનુભવાઈ કે એ કહી બેઠી, 

‘ઈથન મને બહુ પરેશાન કરે છે, રોજર.’

‘મેં તો તને પહેલાં ય કહેલું. શું કરે છે?  એ રોજ આવે છે? અડકે છે તને? ’

‘એવું નહીં પણ ..’ એ થોડીવાર ચૂપ રહી. પછી રોજરનો હાથ હાથમાં લેતાં બોલી, ‘બસ. તું એને ના પાડી દેજે. કહી દેજે,  આપણા ઘરે ના આવે.’

‘ક્યારે આવવાનો છે એ?’

શાર્લેટ એક ક્ષણ જવાબ ન આપી શકી.

‘જ્યારે આવે ત્યારે, તું ચિંતા ન કરીશ, હું છું ને.’

રોજરે ઈથન આવે એટલે મિસ કોલ કરવા સૂચવ્યું હતું એટલે એ થોડી વાર બેઠો ત્યાં રોજર આવ્યો. રોજરે શાલીન ઢબે પણ ભારપૂર્વક કહી દીધું કે એ આ રીતે એની ગેરહાજરીમાં આવે એવું એ ઇચ્છતો નથી. વળી કડક અવાજમાં ઉમેર્યું, ‘આજ પછી જો તું મારી ગેરહાજરીમાં અહીં આવીશ તો ન છૂટકે પોલીસને જાણ કરવી પડશે. એવું ન કરવું પડે એ તું જોજે.’

ઈથન ભોંઠો પડી, શાર્લેટ સામે જોઈ રહ્યો. શાર્લેટ રોજરની નજીક સરકી. એ જોઈ ઈથન નિમાણું તાકી રહ્યો. જાતને સંકોચી ક્યાંક સંતાઇ જવા મથતો હોય એમ પાછાં પગલે ખસતો અવળો ફરી દરવાજો ખોલી ઉંબરો ઓળંગી ગયો.

રોજરે એણે ખુલ્લો મૂકેલો દરવાજો બંધ કર્યો ને શાર્લેટનો ખભો દબાવી આશ્વસ્ત કરતા  બોલ્યો.

‘તું બેફિકર થઈ જા. હવે એ નહિ આવે.’

એ રાત્રે શાર્લેટ પડખાં બદલ્યા કરતી હતી પણ ઊંઘ આવતી ન હતી. કોઈના અનાદર પર ક્યારે ય એનું મન આટલું રોળાયું નહોતું.

એને ખબર હતી, ઈથન હવે જઈને પાર વગરનો દારૂ પીશે, કાં કોણીએ સોય ઘોંચી નશાનું ઇન્જેક્શન લઈ પડ્યો રહેશે.

એ ઈથનને પહેલી વાર મળી ત્યારે એને ખબર નહોતી કે એક મહિના પહેલાં જ એ રિહેબીલિટેશન સેન્ટરમાંથી છૂટયો હતો. બસ એનું આકર્ષક સ્મિત, ઘૂંટાયેલો અવાજ અને પૌરુષી અભિજાતથી એ એના પ્રેમમાં પડી ગઈ હતી. ઈથન મકાનો ભાડે આપવાનો ધંધો કરતો હતો. વળી, એમની પોતાની મિલકતો એટલી હતી કે એને કમાવવાની કોઈ ચિંતા હતી નહીં. કદાચ એ જ એના બગડવાનું મોટું કારણ હતું.

ચાર દિવસ પછી ફરી બારણે ટકોરા સંભળાયાં. એક સરખા બે ટકોરા! એ દોડતાં પગલે બેઠકખંડ વટાવી પરસાળમાં આવી ત્યારે પગ આપોઆપ ધીમા પડી ગયા. ના એ હવે રોજર ને  અન્યાય નહીં કરે.

છતાં બારણું ઉઘાડ્યા વગર ન રહેવાયું.

સામે લાલઘૂમ આંખે તાકતો ઈથન ઊભો હતો. એણે અંદર આવવા પગ ઉપાડ્યો પણ એને અટકાવતાં એ બોલી,“જા, જતો રહે, પ્લીઝ.’ ઈથન ભારપૂર્વક એનો બારસાખે ટેકવાયેલો હાથ હડસેલવા મથ્યો. 

‘પ્લીઝ તને ના પાડી ને.’

‘ના મારે અંદર આવવું છે. તું જ જોઈએ છે મને. આઇ લવ યૂ.’

સાંભળી શાર્લેટને ગુસ્સો આવ્યો. શરીરમાં હતું એટલું બળ ઠાલવતાં ઈથનને અંદર આવતો અટકાવવા મથતાં બોલી. ’જા, અહીંથી.’ ફરી આવીશ નહિ મહેરબાની કરીને.’-ને એને આમ રોકવો હાથ બહારની વાત હોય એમ ધડાકાભેર બારણું બંધ કરી એ અંદર આવી.

સંઘર્ષ, લાચારી પીડા અને અજંપો એક સામટાં હથોડો ઝીંકાય એમ માથે ઝીંકાયાં. એની હથેળીઓમાં એનો ચહેરો ભરી એક ટક જોઈ રહેતો ઈથન યાદ આવી ગયો. ના પાડવાની સફળતાના આનંદ બદલે એનાથી કશું અજુગતું થઈ ગયાનો વસવસો અનુભવાયો.

એની આંખોમાં આંસુ ક્યાં તબક્યાં.

અવસાદની એ પળે નિષ્ઠુર બન્યાની અકળામણથી વહી આવેલાં રૂદનને માંડ માંડ દબાવી બાથરૂમમાં ગઈ. એના ધબકારા બદલાયા.

ઋણાનુબંધનો અંત  વેઠાતો ન હોય એમ શ્વાસ લેવા મોં ખુલ્યું એવી જ મોટા અવાજે ચોધાર આંસુએ રડી પડી. એનો હાથ અડકતાં સીન્કનો નળ સ્હેજ ભૂલી ગયેલો.

પાણી એકધારું વહી જતું હતું.

*       *      *

e.mail : [email protected]

પ્રગટ : “તથાપિ”, વર્ષ - 14, અંક - 54-55, ડિસેમ્બર, જાન્યુઆરી, ફેબ્રુઆરી  2019; માર્ચ, એપ્રલ, મે  2019; પૃ. 05-11

Category :- Opinion / Short Stories

સાવ અચાનક

અનિલ વ્યાસ
06-07-2019

પૂજાના મૃત્યુના સમાચાર સૌ પહેલાં મહેન્દ્ર મામાના દીકરા ધીરેને જ મને આપ્યા. રાત્રે નવ વાગે એનો ફોન આવ્યો હતો. ‘પૂજા મરી ગઈ છે, એક્સિડન્ટમાં. બે મિનિટમાં ખેલ ખલાસ.’ કહી એણે ફોન કાપી નાખ્યો. પૂજા મારાં સગાં માસીની દીકરી એટલે મારા હેં! ક્યાં? એક્સિડન્ટ કઈ રીતે થયો? એ બધા પ્રશ્નો લબડી પડેલા કરોળિયાનાં જાળાની જેમ એના ગળામાં ચીકણાં થઈને ચોંટી ગયેલા.

નાનપણમાં પૂજા દોડાવી-દોડાવીને મારા ગળામાં લોટ ઊડતો હોય એમ ગળું સૂકવી નાંખતી હતી. એ રીતે કે, બે ત્રણ ગ્લાસ પાણી પી જવા છતાં મોઢામાં ભીનાશ વળતી નહોતી. પાંચ મિનિટ પછી ફરીથી ધીરેનનો ફોન આવ્યો. ‘લાશ ઓળખાવવા તારે જ જવાનું છે. હું પણ આવીશ, પણ તું જ ઓળખાવજે. અગિયાર વાગ્યે  સિવિલ હોસ્પિટલ પહોંચી જજે.’

મારે શા માટે? એ પૂછાયું નહિ. ફરીથી ફોન કપાઈ ગયો. ધીરેનનો પૂજાની બાબતનો ગુસ્સો  આ રીતે વ્યક્ત થતો હતો? કશા વિચારો આવતા ન હતા.

સુનીલ જીજુ તો અમેરિકામાં હતા. પૂજા એકલી જ ભારત આવેલી. જો કે જીજુ હોત તો પણ એ ઓળખવા ન આવત. એમનાથી લોહી જોવાતું નહોતું. ચક્કર ખાઈને પડતા, ધડામ્ દઈને! 

વર્ષો પછી અમેરિકાથી પૂજાના લાંબા ફોન આવતા એમાં એક વાર એ બોલી ગયેલી, ‘સારું છે કે મહિને ચાર—પાંચ દિવસ તો એ આઘા રહે છે. લોહી નથી દેખી શકતા એટલે. બાકી તો બપોરે ઘેર આવ્યા હોય તો બેડરૂમમાં ઘસડી જ જાય. પતિ-પત્નીના સંબંધમાં રોજે રોજ આ વસ્તુ હોવી ફરજિયાત છે?

આપણી વચ્ચે લાગણી છે એથી મેં કે તેં ક્યારે ય કશી ઇચ્છા કરી છે? નહિતર, આપણે કેટલા ય પ્રસંગે મળ્યા છીએ એકાંતમાં. પણ હાથ પકડવાથી આગળ કશું કર્યું છે? એવું નથી કે માસિયાઈ ભાઈ-બહેન છીએ એટલે …. પણ જરૂરી નથી લાગતું આવું બધું. સુનીલ તો ...

એકવાર ધીરેન મને મારવા દોડેલો. ‘બેશરમ એ તારી સગી માસીની દીકરી છે. એની સાથે વળગેલો ને વળગેલો જ હોય છે. એકલા પડો ત્યારે શું નહીં કરતા હો?’ સિવિલમાં પણ એની એ જ તોછડાઈ. પૂજાનો આખો પરિવાર અમેરિકા હતો. એ એકલી જ ભારત આવી હતી. મુંબઈના કામો પતાવી, કાર ભાડે કરી અમદાવાદ આવવા નીકળેલી. એના પર્સમાંથી પોલીસને મહેન્દ્રમામાનું સરનામું અને ફોન નંબર મળેલાં. ધીરેન મારા કરતાં મોટો હતો એટલે મેં કહ્યું, ‘તું પણ ઓળખાવી શક્યો હોત.’ એની ખુંપરા જેવી દાઢીના ફાંટા અને લાલ આંખોથી પણ વધારે ભયાનક વાત કરી. ‘એ તો આખી ખુલ્લી તેં જ જોઈ હશે ને. અમે તો એવું ન કરીએ. દૂરની સગી પણ બહેન હતી એ થોડું ભૂલીએ?’

મારા મનમાં તો વિચારો આડા-અવળા હતા પણ એના મનમાં તો આવા બદ્દતર વિચારો એનો પીછો નહિ છોડતા  હોય. હજુ આટલાં વર્ષે પણ ......

જિંદગીમાં પહેલી વાર એનું ગળાથી નીચેનું નગ્ન શરીર જોયું. ચહેરો તો ખાસ્સો બગડી ગયો હતો. મારાથી હા કે ના ન બોલી શકાયું. હું ચૂપચાપ એને જોઇ રહ્યો.

એ પડી હતી લાકડું થઇને! એક બપોરે મેડીના એકાંતમાં જીવતે જીવ લાકડું થઈને પડી હતી. આજે મરીને એ રીતે જ .....

બીજે દિવસે અંગ્રેજીનું પેપર હતું  એટલે હું તૈયારી કરતો હતો પૂજા ત્રીજા માળની મેડી પર આવી હતી. ‘મંદિરે જવું છે, ચલ ઊભો થા.’

‘મારે વાંચવું પડશે, કાલે પરીક્ષા છે.’

‘એમ કે! દેખાડ તારો બરડો. હું જોઉં, પાંખો ફૂટી કે નહીં.’

‘શેની પાંખો.’

જવાબમાં એ કૂદકો મારીને મારા ખાટલા પર ચડી ગઈ હતી. મારું શર્ટ ઊંચું કરી પીઠે હાથ ફેરવ્યો. ક્યાં છે પાંખો? ચાલ જોવા દે, ભણી ભણીને પોપટ થયો છે કે નહિ?’

એ ઘૂંટણ વાળીને મારી પાછળ બેઠી બરડે હાથ ફેરવતી હતી એ જ વખતે ચંદ્રિકામાસી ઉપર આવ્યા હતાં.

‘હાય હાય ... આ શું કરો છો તમે?’ એ ખુલ્લા બારણા વચ્ચે સ્થિર થઈ ગયાં.

પૂજા ડરીને ઊભી થવા મથતી પાછળ ખસી એવી જ સમતોલન ખોઈને પડી. એનું માથું ખાટલાની  ઈસ કે પાયા સાથે અથડાયું ને એ લાકડું!

ચંદ્રિકામાસી કશું અજુગતું બન્યું છે એમ ધારી રીડિયો મચાવતાં દાદર ઊતરી ગયાં. પૂજાના ચહેરા પર પાણી છાંટી એની ડાબી ભ્રમરના છેડે વાગ્યાના નિશાન પર હળવાશથી અંગૂઠો ફેરવી હું બબડતો હતો, ‘પૂજા ... પૂજા.’

હાથમાં ચાદર પકડીને ઊભેલા માણસે કહ્યું, ‘હેંડો ભઇ, ઓળખી લો ઝટ, એકન્ બોડી પોસમોટમમોં લઈ જઈએ.’    

મેં પૂજાના કચડાઈને વળી ગયેલા ચહેરા પર નજર ઠેરવી. એની ડાબી ભ્રમર જોવા નમ્યો ત્યાં પૂજાની અધખૂલી આંખની કીકી મારી પર મંડાયેલી અનુભવાઈ. મારાથી કશું બોલાયું નહિ. ફક્ત માથું ‘‘હા’’માં હલાવી સૂચવ્યું, ‘હા એ જ છે.’

પૂજાનાં વેરવિખેર ચિત્ર મારા મનમાં ગોઠવાતાં હતાં. મોઢા પર મુલતાની માટી લગાવી બરાબર સુકાય ત્યાં સુધી બારીએ બેસી ગીતો સાંભળતી પૂજા, વાંકડિયા વાળ સીધા કરવા માટે ભાતભાતના પ્રયોગો કરતી પૂજા, તૈયાર થઈને ખાસી વાર અરીસામાં તાકી રહેતી પૂજા,

અચાનક સામે આવી ગાલ પર હથેળી ટેકવી અપેક્ષાભર્યુ મલકાતી .....

એ દિવસોમાં પૂજાને મળવું સહેલું નહોતું.  એ મામાને ઘેર આવતી એટલા જ દિવસ. એ પંદર દિવસ કે મહિનો ઉત્સાહના વંટોળિયામાં ઘુમરી ખાતાં પસાર થઈ જતો. ધીરેન, ચંદ્રિકામાસી, શરદ માસા કે હેમામામી માનતાં એવું કોઈ છીનાળું કે રાસલીલા મારી અને પૂજા વચ્ચે હતાં નહિ. હકીકતે પૂજા મામાની પોળમાં રહેતા વિપુલને પ્રેમ કરતી હતી. વિપુલ અને પૂજાને એકાંત મળે એવા ખાસા પ્રસંગો મેં ગોઠવેલા. પૂજા મારો ઉપયોગ કરે છે એની મને ખબર હતી પણ હું એને મદદ કર્યા વગર રહી શકતો નહિ. તો પૂજા અને વિપુલ કૂવાની છાપરી પાછળના ખાટલામાં શું કરતા હશે એની ચટપટીમાં મારું રુંવેરુંવું ભડભડતું.

જો કે ઘેર જતાં પૂજા મારો હાથ હાથમાં પકડી ચાલતી. કોઈ વાર મને ખભેથી પકડી ‘થેન્ક્યુ, અભય. તું ના હોત તો ...’ વાક્ય અધૂરું મૂકી મને વળગી પડતી. સૂકી ધરતી પર પડતાં વરસાદી ફોરાં જેવું લાગતું. અમે રિક્સામાં ઘેર જતાં હતાં ત્યારે વિપુલે નફટાઈથી પૂજાના ગાલે ચૂમી ભરી લીધેલી. હું સમસમી ગયો હતો પણ પૂજા મારો હાથ દબાવી ખિલખલાટ હસી પડી હતી.

મારી પાસે તો કોઈ વાતોનો ખજાનો નહોતો, હા, પૂજા પાસે હતો. એની વાતોમાં હંમેશાં વિપુલનો વાયરો વાયા કરતો. એ બધું સાંભળી મને થતું કે ગામના ઉતાર જેવા વિપુલ પાછળ આ ગાંડી થઈ છે પણ એ વિપુલ જોડે કોઈ દિવસ સુખી નહિ થાય. રાત્રે સપનામાં પૂજા  દોડતી આવતી. થાકેલી, હતાશ અને વ્યાકુળ. અડધી રાતે હું ઊભો થઈ જતો. બહાર આવી આશાપુરા માતાના મંદિરના ઘુમ્મટને જોયાં કરતો. નદી કાંઠો અને ફરફરાટ પવનનો એવો કેફ ચડતો કે પૂજા દોડતી આવીને એમાં સમાઈ જશે એવા ભાવથી બંને હાથ પાંખોની જેમ ફેલાવી ઊભો રહેતો.

વર્ષો પછી ’ટાઇટેનિક’ ફિલ્મનું એ દ્રશ્ય જોતાં આંખમાં પાણી આવી ગયાં હતાં. સોનલે એ ન જોયું હોય તો સારું એમ વિચારી ચહેરો ફેરવી લીધો હતો ત્યારે ય પૂજા સાવ નજીક બેઠી હોય એમ અનુભવાતું હતું.

પૂજાનાં પપ્પા અને મમ્મી સુનીલકુમાર અમેરિકાથી ન આવે ત્યાં સુધી અંતિમસંસ્કાર થઈ શકે એમ નહોતું, એટલે પોસ્ટમોર્ટમ પછી સોંપાયેલું પૂજાનું શબ એમના મકાનમાં બરફની પાટ પર રાખવાનો નિર્ણય લેવાયો હતો.

પૂજા ના પપ્પા ગિરીશચંદ્ર યુનિવર્સિટીમાં પ્રાધ્યાપક હતા. સ્વભાવે એકદમ ઋજુ અને સાવ ઓછાબોલા. મહેન્દ્ર મામાના લોખંડી પંજામાંથી એમણે મને છોડાવ્યો હતો. મામા ભાગ્યે જ  ગુસ્સે થતા, પણ ચંદ્રિકામાસી, હેમામામી, ઈલા ફઇ અને મયંકમાસાનું સાગમટે માનવું હતું કે હું પૂજાને ભોળવતો હતો. ધીરેને ‘ભોળવે છે એમ? મોટા અવાજે ને ‘તમે માસી ‘ળ’ ને બદલે ‘ગ’ બોલો તો વાતની ચોખવટ થાય શું.’ એમ સાવ ધીમેથી બોલ્યો. સાંભળતા જ હેમા મામીએ મોટે ડોળે એને તતડાવી કાઢેલો. ‘તું ચૂપ મર ને કાગડા.’

‘હું કાગડો ને એ કાનુડો?’

‘ભઇ, પહેલાં આને બહાર કાઢ, મરાવી નખાવશે કાં તો.’ ઈલાફઇએ હાથ જોડ્યા.

મયંકમાસા ધીરેનને બહાર ખેંચી ગયા ત્યારે હું માર ખાતાં રડતો રડતો બોલતો હતો. મારે ને પૂજાને એવું કંઈ નથી. મેં તો એને ..... પૂજા તો .... પણ કોણ સાંભળે?

‘ફટકાર સાલાને’, ‘ઠોક બીજી ઠોક.’ ના હોંકારા વચ્ચે અચાનક આવી ચડેલા ગિરીશચંદ્ર કડક અવાજમાં કશુંક બોલ્યા કે ઘડી વારમાં સોપો પડી ગયો.

સહુની આંખોનું કસ્તર મારી આંખોમાં આવી ભરાયું હોય એમ આંસુ અટકતાં નહોતાં.

મારે કહેવું હતું કે … સાંભળો, મારી જોડે નહીં પૂજા તો પેલા ડેલીવાળા વિપુલિયા જોડે ... પણ કશોક સંકોચ એ રીતે વળગેલો કે લાખ મથવા છતાં હોઠ ઊઘડી શકેલા નહીં. 

અમારું હળવું ભળવું નહીં ખમી શકનારાઓએ ભેગા થઈ, એ જ જૂની રીતરસમો વાપરી પૂજાના ઘડિયા લગન લેવરાવ્યાં. એ વખતે સાવ સામાન્ય ઘર અને દેખાવ છતાં સુનીલકુમાર ફાવી ગયેલા.

એ વિરોધ વંટોળ વચ્ચે અમને કોઈ સમજી શકે એવું હોય તો બૅબીમાસી. મહેન્દ્રમામાના ઘરનો મારો આશરો એમણે બચાવેલો. એ આવ્યાં ત્યારથી પૂજા એક એમને એકટક જોઈ રહેલી. 

બીજે દિવસે કહે, ‘ચાલો છોકરાઓ પાણીપૂરી ખવરાવું.’ હું, પૂજા, માનસી અને ધીરેન પાણીપૂરી ખાવા ગયાં હતાં. એક પાણીપૂરી હું મોંમાં મૂકું એ પહેલાં ફસકાઈ ગઈ. 
મારા શર્ટ પર લીલા પાણીના રેલા ઊતર્યા. પૂજાએ ઝડપથી રૂમાલ વડે મારું શર્ટ લૂછવા માંડેલું. બૅબીમાસી હસી પડેલાં ‘પૂજલી, તું નહિ સુધરે.’ પૂજાએ ઠપકાભરી નજરે એમની સામે જોતાં કહ્યું ‘માસી તું ય?’ બૅબી માસી કશું બોલ્યા નહિ, ચૂપચાપ એમના હાથમાં મુકાયેલી પાણીપૂરી એમણે પૂજાના મોંમાં મૂકી દીધી.

પાછા વળતાં નક્કી કર્યુ. કાલે પિક્ચર જોવા જઈશું. મહેન્દ્રમામાની ‘ના’ ને ‘હા’ માં ફેરવવાની કળા બૅબીમાસીને સહજ સાધ્ય હતી. વાત વાતમાં કહી દીધું, ‘મને ખબર છે. તમે બધા ભેગા થઈને છોકરીને વળાવી દેવાનાં છો. એને મારા ભરોસે અહીં રોકી છે ને બીજી વાત મોટાભાઈ.  અભય તમારી ભેગો ઊછર્યો છે. તમને તમારો તો વિશ્વાસ છે ને?’

મહેન્દ્રમામાએ મારી સામે જોઈ, બૅબીમાસી સામે જોતાં કહેલું, ‘ઝઘડો ના કરીશ. બોલ, કેટલા પૈસા આપું?’

અમે ‘‘મૌસમ’’ ફિલ્મ જોવાં ગયેલાં. ફિલ્મમાં બદલાતાં અજવાળામાં હું પૂજાના ચહેરાના પલટાતા રંગ જોઈ રહ્યો હતો. સાવ નજીકથી અને સતત જોયા કરવાનો ભરપૂર આનંદ હતો. કેટલી ય વારે એણે મારી સામે જોયું હતું. મારા કાન સરસા હોઠ લાવી એ બોલી, ‘પિક્ચર સામે ચાલે છે.’ મેં ધરાર એની વાત માની નહોતી. કદાચ બૅબીમાસીએ પણ આ નોંધ્યું  હતું.

એ બહુ બોલતાં નહિ. સોનલ સાથે મારી સગાઈ થઈ પછી હું અને સોનલ એમને મળવા ગયાં હતાં ત્યારે મીઠું હસતાં હસતાં કહે, ‘આ તને પિક્ચર જોવા લઈ જાય છે કે નહીં?’

સોનલ કહે, ‘હા. જઈએ છીએને, માસી.’ મારી સામે સીધું તાકતાં એમના હોઠ ફફડીને રહી ગયેલા.

રાત્રે ધાબા પર પથારીઓ કરવા ગાદલાં લઈ જતા કાયમ હું પૂજાના હાથમાંથી ગાદલું લઈ લેતો. એ બે કે ત્રણ ઓશીકાં લઈ ધીમા પગલે દાદર ચડતી. ગાદલાં પથરાઈ જાય કે તરત એ આડી પડતી. કોઈ વાર હું એના ઓશીકે બેસતો. એક વાર મારો હાથ હાથમાં લઈ એણે પૂછ્યું, ‘વિપુલ એટલો ખરાબ છે કે એની સાથે હું ના પરણી શકું?’

જાતને સવાલ પૂછવો પડે એવી વાતનો શું જવાબ વાળવો? ખુદની સારપ દેખાડું કે સાચું બોલી દઉંની દ્વિધાનો વિષાદ મને ઘેરી વળતો. એ મારી આંગળી મરડવા જેવું કરતાં પૂછતી, ‘બોલને ... બોલને’.

એ પરણી ગઈ.

એની સાથે સૂક્ષ્મ સ્તરે જોડાયેલો સ્નેહ એ પછીનાં વર્ષોમાં મારી અંદર કોઈ બંધ દાબડીમાં સાચવી રાખી હું જિંદગીની ગલી કૂંચીઓ ફરતો રહ્યો.

મારાં લગ્નમાં એ આવેલી. એના દીકરાને તેડી મારી પાછળ આવી ઊભી રહી હતી.

‘કેમ મોડી આવી?’

મારા વાળમાં આંગળીઓ ફેરવતાં એણે પૂછ્યું, ‘કેમ છે તું?’ વચ્ચેનાં વર્ષો સાવ ઓગળી ગયાં. ‌

એ મને અઢેલીને ઊભી હતી. એ પળે બધું સારું સારું લાગતું હતું. જાણે ભર્યું ભર્યું. એણે ધીમેથી મને પૂછેલું,  ‘વિપુલને મળ્યો હતો કદી?’

પગ ઉપાડતાં પહેલાં મેં નક્કી કર્યું, હવે કોઈ દિવસ આને બોલાવવી જ નહિ. માંડ માંડ જાત પર નિયંત્રણ રાખતા હું મારી સામે મલકાતાં સહુ સામે મલકાતો રહ્યો.

જાત પર કાબૂ એકવાર નહોતો રહ્યો. એ સાંજે મેં એને વિપુલની બાહો માં જોઈ હતી. હોઠથી હોઠ ચૂમતાં એકમેકમાં સમાવવા હોડ બકતા હોય એવાં. મન કકળતું હતું. મને હું પડતો મુકાયો હોઉં એવો ભાવ થતો હતો.

એમને જે કરવું હોય એ કરે  મારે શું? પણ પૂજાને લીધા સિવાય હું નીકળી શક્યો નહોતો.  એ  આવી એવી મને વળગી પડી. એના શરીરની વાસ ન વેઠાતી હોય એમ મારાથી એને ધક્કો મરાઈ ગયો. એ છંછેડાઈ ગઈ. “શેની ચરબી ચડી છે?’ હું મારી ધારણા બહાર વર્ત્યો. સટ્ દઇ એક ધોલ મારી બેઠો. એ ચૂપચાપ મારી પાછળ ચાલતી રહેલી. એનું રડવું અને રીસ બન્ને અનુભવાતાં હતાં. આવીને ધાબે જતી રહી. હું એને મનાવવા ધાબે ગયો તો આવીને મામાની રૂમમાં ભરાઈ ગઈ. રાતના  દોઢ વાગ્યા સુધી એની આગળ પાછળ ફર્યો પણ સામું જુએ તો પૂજા શેની?

ત્રીજે દિવસે એ સામે આવી ત્યારે હું નીચું જોઈ ગયો, ગુનેગારની જેમ. પણ એની આંખોમાં રોષ ન હતો. નજર મળતાં જ સ્નેહથી શોભી ઊઠી હતી. એના પર હાથ ઉગામવાનો મને એવો અફસોસ થતો હતો કે; બસ સ્ટેન્ડ પર એક અજાણ્યા માણસને મેં પૂજા પર હાથ ઉગામ્યાની કબૂલાત કરી એની સામે અપેક્ષાભર્યું જોયા કર્યું હતું.

એ પરિવાર સહિત કાયમ માટે અમેરિકા જવાની છે એ સમાચાર મળ્યા ત્યારે એને જોવાનો-મળવાનો ઉમળકો  રોકતાં કેટલી ય વાર આંખે પાણી આવ્યાં હતાં.

પછીનાં વર્ષોમાં કદી મળવાનું થયું જ નહિ. એક દિવસ અચાનક એનો ફોન આવ્યો. મેં કદી ફોન પર એનો અવાજ સાંભળ્યો નહોતો એટલે ઓળખતાં વાર લાગી. ‘કેમ છે તું?’ એ સવાલ સાંભળતાં ઈશ્વરના આશિષ જેવું અનુભવાયું.

એ નિરાંતે વાતો કરતી. એના ઘર સંસારની, ગ્રોસરી સ્ટોર પર પસાર થતી કંટાળાભરી જિંદગીની, કોઈને ય કહ્યા સિવાય તુર્કી છોકરીને પરણીને ઇંગ્લેન્ડ વસી ગયેલા દીકરાની,  એને સતત તાક્યા કરતા એક આફ્રિકનની, માસિકની અનિયમિતતાની, જીજુની પેલી ભૂખની, એ વધારવા મોંઘી ગોળીઓ લઈ કરાતી હેરાનગતિની … વાતો અટકતી જ નહોતી.

મારી દીકરી રેષા મને સંભળાવતી હતી .. ‘આ પૂજા ફોઈ તમારી આટલી ક્લોઝ હતાં, પપ્પા?’ પછી મારો હાથ પકડી કહેતી, ‘મેં તો એમને ફોટામાં ય જોયાં નથી, વ્હાય?’ 

રેષાના હાથમાંથી મારો હાથ છોડાવવા સિવાય કશું સૂજ્યું નહિ.

પૂજા નિસબતની કોઈ વિશેષ લાગણીથી મારી સાથે બધું શેર કરતી. એની વાતોમાં કદી બાકાત રહી ગયાની બળતરા નહોતી. સહન કરવાનું, ભૂલી જવાનું જીવનનો ભાગ બની ગયાંનું સમજી શકાતું. એ સિવાય કંઈ જ નહીં. સમયાંતરે થતી વાતો વચ્ચે એણે ક્યારે ય વિપુલ વિશે પૂછ્યું  ન હતું. એની જિંદગીમાંથી એ સાવ ભૂસાંઈ ગયો હોય એમ. એ મને કહેતી, ‘હવે ધીમે ધીમે આધ્યાત્મિક બનતી જાઉં છું. સવારે ચાર વાગે ઊઠીને જાપ કરવા, અનુષ્ઠાનો ને ઉપવાસ …. તું માનીશ? આ તપ હોય કે પ્રાયશ્ચિત પણ મને સારું લાગે છે.’

'મેં કહ્યું પૂજા, તારે પ્રાયશ્ચિત કરવાની જરૂર નથી. એ હું કરીશ ... કરું જ છું.' એ સમજી નહોતી 'પણ શા માટે તારે કરવું પડે? મેં વાત બીજી દિશામાં વાળી દીધી હતી. ફોન મુકાયો પછી મેં મારા હાથની હથેળી સફેદ દીવાલ પર જોરથી અફળાવી હતી. એક વાર, બીજી વાર ... બાજુના રૂમમાંથી સોનલ દોડતી આવી હતી. 'શું થયું? પછી મને હથેળી આ રીતે અફળાવતો જોઈને ઠપકા ભરી નજરે જોઈ રહી હતી અને પૂછ્યું હતું,' ફરીથી આજે અમેરિકા વાત થઈ? મેં દીવાલમાં અગાઉ ઉપસી આવેલા હળવા લાલ ધાબાંઓ તરફ જોયું અને બાજુમાં સોફા પર બેસી પડ્યો. 

છેલ્લા ફોનમાં એણે કહેલું, ‘બહુ વર્ષે જોઇશ તને. ખબર છે? છેલ્લે આપણે સ્વીટીના લગ્નમાં મળેલાં.’

‘હા.’ મારા ગળામાં ખરેરી બાઝી ગઈ હતી.

‘આપણે વાતો કરતાં બેઠેલાં. હું આડી પડેલી ને તું મારા વાળ પસવાર્યા કરતો હતો. યાદ છે તને?’

હું ચૂપચાપ શ્વાસ લેતો રહ્યો. એનો ચહેરો શ્વાસમાં સમાયેલો હોય એમ. ફોન ચાલુ હોવાની આછી ખરખરાટી સિવાય કશો જ અવાજ નહીં.  મારાથી એને  જવાબ ન અપાયો એ પૂજાથી સહેવાયું નહિ કે કોણ જાણે શું હતું?  એણે અચાનક ફોન કાપી નાખેલો.

આજે એ સૂતી છે, બરફની પાટ પર. ભીના સફેદ કપડાંની કોરમાંથી દેખાય છે, રાત્રે મોડા સુધી હાથ ફેરવ્યા કર્યો હતો એ વાળ. એને શું જવાબ આપી શકાયો હોત?

સ્મશાનમાં ઈલેક્ટ્રીક ફરનેસમાં ધકેલાય એ પહેલાં છેલ્લી વાર એનો ચહેરો જોયો.

એની આંખોનો સપાટ કાળો રંગ મને યાદ આવ્યો. એની સુંદર મોં ફાડ યાદ આવી.

હું થોડીવાર ફૂલોથી ઢંકાયેલા એના શરીરને જોઈ રહ્યો.

કોઈ કશું બોલ્યું. સહુ ખસ્યા.

એક હળવો ધક્કો અને ક્ષણ માત્રમાં પૂજા ભભકતી લાલ સોનેરી જ્વાળાઓમાં અદ્રશ્ય થઈ ગઈ.

છેલ્લે ફોન પર વાતો કરતાં કરતાં સાવ અચાનક ચાલી ગઈ હતી એમ.

* * *

e.mail : [email protected]

પ્રગટ : “નવનીત સમર્પણ”, જુલાઈ 2019; પૃ. 51-58

Category :- Opinion / Short Stories