POETRY

બાજનો રાતવાસો

કવિ : ટૅડ હ્યુઝ • અનુવાદ : રૂપાલી બર્ક
30-03-2020

 

(બાજને કોરોના વાયરસના રૂપક તરીકે જોઈ વિશ્વને એના ભરડામાં લેવાની તાકાતનો અંદાજ લઈ શકાય છે. માનવો તરીકે આપણે એ સમજવાનું છે કે આપણે આપણી જાતને સર્વેસર્વા માનીએ છીએ એટલા છીએ નહીં. એવા અનેક પરિબળો છે જે આપણને ઘૂંટણે પડાવી દેવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.)

 વનની ટોચે બેઠો છું બંધ આંખે,
નિષ્ક્રિય, મારા આંકડિયા માથા અને
આંકડિયા પગ વચ્ચે કોઈ ભ્રામક સ્વપ્ન વગર અથવા
ઊંઘમાં પરિપૂર્ણ શિકારનો પૂર્વપ્રયોગ કરી આરોગું છું.

ઊંચા વૃક્ષોની સગવડ!
હવાનો ઉમંગ, સૂર્યનુ્ં કિરણ
મારા ફાયદામાં છે ને
મારા નિરિક્ષણ માટે ઊંચું ધરેલું પૃથ્વીનું મુખ.

થડની ખરબચડી છાલ પર મારા પગ ભીડાયેલા છે.
મારો પગ, મારું એકેએક પીંછું બનાવવા માટે
આખી સૃષ્ટિ કામે લાગી હતી.
હવે સૃષ્ટિને મારા પગમાં ઝાલી બેઠો છું

અથવા ઊંચે ઊડી એને આખી ઘુમાવું ધીરે રહી --
જ્યાં ઇચ્છું ત્યાં સંહાર કરું છું કારણ સઘળું મારું છે
મારા શરીરમાં કોઈ વિતંડા નથી
માથા ફાડી ખાવા, મૃત્યુ ફટકારવું

એ મારી રીત છે --
મારી ઊડાનનો એક માર્ગ સીધોસટ છે
જીવતાના હાડકા વીંધતો.
મારા અધિકારનો દાવો કરતી કોઈ દલીલ નથી.

સૂર્ય મારી પીઠ પાછળ છે.
મેં શરૂઆત કરી ત્યારથી કાંઈ જ બદલાયું નથી.
મારી આંખે કોઈ જ બદલાવની અનુમતિ આપી નથી.
સંજોગોને હું આમ જ રાખવાનો છું.

e.mail : [email protected]

Category :- Poetry

દીપડો

કવિ : ટૅડ હ્યુઝ • અનુવાદ : રૂપાલી બર્ક
29-03-2020

(૧૯૯૦માં આ કાવ્ય વાંચેલુ તે હાલની કોરોના વાયરસ સંબંધી લૉકડાઉનની પરિસ્થિતિ વચ્ચે માનસપટલ પર એકાએક ઝબકી આવ્યું. હાલના સંજોગોમાં મનુષ્યોની જેવી હાલત છે એવી પ્રાણી સંગ્રહાલયમાં આપણા મનોરંજન માટે પાંજરે પુરાયેલા પ્રાણીઓની હાલત હંમેશની હોય છે. હવે આપણને એમની પીડા સમજાવવી જોઈએ. ને રહી વાત આપણી -- કાવ્યમાં દર્શાવેલા ચિમ્પાન્ઝી, પોપટ, અજગર, વાઘ, સિંહની જેમ દિવસો ગાાળવા કે દીપડા જેવો જુસ્સો રાખવો એ આપણા હાથમાં છે.)

ચિમ્પાન્ઝી બગાસા ખાય છે ને તડકામાં પોતાની બગાઈઓ નિરખે છે.
પોપટ  જાણે સળગતા હોય એવી ચીસો પાડે છે અથવા ટહેલનારને
સૂકા મેવાથી લલચાવતી સસ્તી વેશ્યાની માફક મહાલે છે.
આળસથી થાકેલા વાઘ અને સિંહ સૂર્ય પેઠે સ્થિર છે.

અજગરના વળ અદ્દલ અશ્મી જોઈ લો.
એકેએક પાંજરુ ખાલી ભાસે છે.
શ્વસતી પરાળમાંથી પોઢેલાની ગંધ.
આબેહૂબ બાલવાડીમાં ભીંતચિત્ર હોય એવું.

આ તમામને વટાવી બીજાની જેમ દોડીને એ જણ પહોંચે છે
એક પાંજરા આગળ જ્યાં ટોળું, અપલક નિહાળતું, નજરબંધ છે,
સ્વપન જોતાં બાળકની જેમ, રોષે ભરાયેલા દીપડા સામે જે કારાગારના
અંધકારની આરપાર પોતાની આંખોનાં ઊંડાણો ભણી ગતિમાન છે

એક ક્ષણભરના કરાળ તણખાથી પ્રેરિત, કંટાળાથી નહીં --
અગ્નિમાં અંધ થવા તૈયાર આંખ,
મગજમાં લોહીના વિસ્ફોટથી બહેરો કાન --
સળિયા બાજુથી એ વળે છે, પણ એને પાંજરું નડતું નથી

જેમ સ્વપ્નદ્રષ્ટાને કોટડી નથી નડતી.
એની એક ફાળમાં આઝાદીના જંગલ છે
એની એડીના ભારે ઝોંક તળે વિશ્વ ગબડે છે.
પાંજરાના તળિયા પર ક્ષિતિજ પ્રવેશે છે.

e.mail : [email protected]

Category :- Poetry