SAMANTAR

સૌથી સહેલું કામ અલબત્ત કાખલી કૂટવાનું છે. સહેલું જ કેમ, પહેલું જ સૂઝે એવું પણ એ છે. ખાસ કરીને પાકિસ્તાનમાં કૈં બને, ત્યારે એ જ લાગના હતા એવો એક આથો અંબોળીને કાખલીકૂટ અભિગમને નવો ઓપ આપવાનીયે સગવડ રહેલી છે.

લાહોરમાં શ્રીલંકાઈ ટીમ પરના આતંકી હુમલાને વખોડતી વેળાએ લગભગ એકશ્વાસે આ હુમલાને તેમ પાકિસ્તાનને વખોડવાની તક ઝડપીએ તો એમાં લૉજિક ખસૂસ હશે, પણ પરિપ્રેક્ષ્ય અને પરિદૃશ્યની સમ્યક્ સમજ બિલકુલ એટલે કે બિલકુલ જ નથી.

કહી તો શકાય કે આ તો પાકિસ્તાને પોતે જ વહોરેલી મુશ્કેલી છે, જેમ ૯/૧૧ની ઘટના વખતે થતાં ટીકાટિપ્પણમાં અમેરિકા સર્જ્યા ફ્રેન્કેન્સ્ટાઈનની જિકર કરવાનું બન્યું હતું; અને એ ખોટું નહોતું. પણ એનો વિશ્વસંદર્ભ લક્ષમાં લઈએ ત્યારે માત્ર એટલું કહેવું અપૂરતું અને વ્યાપક પડકાર બાબતે અધકચરી સમજભર્યું પણ અનુભવાય છે.

આતંકવાદી હુમલાઓના ઘટનાક્રમને તેમ તાલિબાન તરેહની માનસિકતાને મજબૂત રાષ્ટ્ર-રાજ્યના દૃષ્ટિકોણથી જોવાસમજવા અને ડામવાનું શક્ય નથી. શુચિર્દક્ષ શાસન અને યથાર્હ દંડ, જેમ દરેક બાબતમાં તેમ આ મામલામાં પણ બેલાશક આવશ્યક છે. પણ આંતકવાદ સાથે કામ પાડવા માટે વૈશ્વિક અને માનવીય પરિમાણો પણ લક્ષમાં લેવાં રહે છે. તે સિવાય આખી કારવાઈ  કેવળ ખંડદર્શનમાં સીમિત થઈ રહી જાય એવી સંભાવના છે. એટલું જ નહીં, તે માત્ર નિષ્પરિણામી જ નહીં પરંતુ વિપરિતપરિણામી ( કાઉન્ટર પ્રોડક્ટિવ ) પણ પુરવાર થઈ શકે છે. પાકિસ્તાનના પૂર્વ પ્રધાનમંત્રી નવાઝ શરીફ, જે આસાનીથી આતંકવાદ એ પાકિસ્તાનની નહીં પણ અમેરિકાની જ લડાઈ હોય એમ માનીને ચાલે છે તે આવા જ એક ખંડદર્શનનો નાદર નમૂનો છે, જેમ જનરલ મુશર્રફના વારાની બધી જ સરમુખત્યારી સત્તાઓ અકબંધ રાખીને નવા પ્રમુખ ઝરદારી પોતે કોઈ લડાઈ લડી રહ્યાનું  માને છે એમ.

આ ચર્ચામાં આપણે અલબત્ત ક્રિકેટ પરના આતંકવાદી હુમલાને કારણે દાખલ થયા છે. વિશ્વમાં પ્રથમ જ વાર આમ બન્યું છે એ અર્થમાં ક્રિકેટ ક્ષેત્રને અંગે લાહોર ઘટના પણ ૯/૧૧ બરોબરની લેખાશે. આ હુમલાની તરાહ અને તાસીર મુંબઈ ઘટના જેવી જ છે, પણ તેમાં લશ્કરે તૈયબા જ હશે એમ ખાતરી સાથે કહી શકાતું નથી. શ્રીલંકાઈ ટીમ પરનો હુમલો જોતાં એક કે બીજે છેડે એલટીટીઈ સંધાન પણ જોઈ તો શકાય. ગમે તેમ પણ, તાલિબાન અને પાક લશ્કર વચ્ચેનો મેળ જોતાં, ભારતીય ઉપખંડમાં લશ્કર (આર્મી) અને ક્રિકેટ વચ્ચે જે એક નિકટનાતો રહ્યો છે એ લક્ષમાં લેતાં, લાહોર હુમલો પાક લશ્કર અને તાલિબાન બેઉ સાથે ઓછોવત્તો પ્રત્યક્ષપરોક્ષ સંબંધ ધરાવતાં આતંકવાદી તત્ત્વોને પક્ષે વ્યૂહાત્મક પ્રયુક્તિમાં કશોક ફેર તો સૂચવે જ છે. હમણાં સુધી તેઓ જેને અડ્યા નહોતા તેના પર આમ ત્રાટકવું, શું કહીશું એને.

રામચંદ્ર ગુહાએ રિડીફ સાથે વાત કરતાં ઠીક મુદ્દો કર્યો છે કે ખેલાડીઓ પરના હુમલામાં ખેલદિલી નથી. એમણે કહ્યું છે કે તેઓ (ખેલપટુઓ) સૌને આનંદ આપતા હોય છે એ રીતે એમને આતંકવાદીઓ તરફથી અભય હોવો જોઈતો હતો. નહીં કે ગુહાની વાત ખોટી છે, પણ એમાં એક હકીકત એમના ખયાલ બહાર ગઈ છે. અને તે એ કે ભારતીય ઉપખંડમાં ક્રિકેટની રમત શુદ્ધ આનંદને બદલે લાંબો સમય 'બે રાષ્ટ્રોની ટક્કર' જેવી જવરગ્રસ્ત મનોદશાને આધીન રહી છે. બીજું કૈં નહીં તો, મેચફિક્સિંગની વિગતો બહાર આવ્યા પછીયે બે દેશો વચ્ચેની મેચમાં રાષ્ટ્રાવાદી જવરનો સિલસિલો ખાસ તૂટ્યો જણાતો નથી.

શ્રીલંકાઈ ટીમ પરના હુમલા સાથે ૨૦૧૧માં વિશ્વકપ દક્ષિણ એશિયાને આંગણે ભારત-પાક-બાંગલા આદિ સહયજમાનપદે યોજવાની શક્યતા સવાલિયા દાયરામાં મુકાઈ ગઈ છે. ૧૯૯૬માં જ્યારે ઓસ્ટ્રેલિયા અને વેસ્ટઇંડીઝે શ્રીલંકા જવાનું ટાળ્યું હતું ત્યારે ભારત અને પાકિસ્તાને જઈને દક્ષિણ એશિયાઈ બિરાદરીની દૃષ્ટિએ ખેલદિલીનો અહેસાસ આપ્યો હતો. ગમે તેમ પણ, સહયજમાનપદ ઘાંચમાં પડવા સાથે ભારત-પાક-બાંગલા પ્રજામત અને શાસન સમેત સૌને સમજાવું જોઈએ કે આતંકવાદ સામેની લડાઈ  કોઈ એક મુલકની નથી. પોતપોતાનાં ફ્રેન્કેસ્ટાઈનને નિકાસ કરીને નહીં પણ ઘરઆંગણે ડામવામાં એકમેકની સાથે રહીને જ તે લડી શકાશે.

Category :- Samantar Gujarat / Samantar

તેઓ મુંબઈ ઘટનાને કારણે એક રીતે નવેસર કેન્દ્રમાં આવ્યા હતા, અને હવે લાહોર ઘટના સાથે તત્ક્ષણ નવેસર પ્રકાશ્યા છે : અમારો સંકેત અલબત્ત કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી પી. ચિદમ્બરમની એ પ્રારંભિક પ્રતિક્રિયા પરત્વે છે કે લાહોરમાં શ્રીલંકાઈ ક્રિકેટપટુઓ પર થયેલા આતંકી હુમલા સાથે, આપણે ત્યાં એપ્રિલ ૧૦થી મે ૨૪ના ગાળામાં ઇન્ડિયન પ્રિમિયર લીગનો ક્રિકેટોત્સવ યોજવાનો તો સવાલ જ નથી; કેમકે લોકસભાની ચૂંટણીમાં રોકાયેલ અર્ધલશ્કરી બળો અને બીજાને આ ક્રિકેટપટુઓની સુરક્ષા માટે ફાળવવાનું નથી સહેલું કે નથી સલાહભર્યું.
અને આ વાત ઊંચકાઈ છે પણ એકદમ... કેન્દ્ર સરકારે, કેમકે 'કાયદો અને વ્યવસ્થા રાજ્યનો વિષય છે', રાજ્ય સરકારોને પુછાવ્યું છે કે આઈપીએલ મેચો વખતે સલામતી બંદોબસ્ત જાળવવા માટે તમારી અનુકૂળતા અને તૈયારી છે કે કેમ.
કદાચ, પહેલો જ ઉત્તર કોલકાતાથી આવ્યો છે - ૧૩મી મેના દિવસે અમારે ત્યાં મતદાન છે, અને એ જ દિવસે આઈપીએલ મેચ ખેલાવાની છે. બંદોબસ્તની દૃષ્ટિએ અમારે માટે એક જ દિવસે આ બેવડી જવાબદારીઓ નભાવવાનું શક્ય નથી એમ પોલીસ કમિશનર ગૌતમ ચક્રવર્તીએ કહ્યું છે.
દરમ્યાન, માધ્યમોનો એક વગદાર વર્ગ લગભગ વૃંદવાદનની પેઠે મચી પડ્યો છે કે આઈપીએલ મેચો દેશમાં પૂર્વનિર્ધારિત સમયગાળામાં ખેલાવી જ જોઈએ. હિંદી ફિલ્મના હીરોની પેઠે એણે કેન્દ્રસરકારના 'વજૂદ' અને 'ઝમીર' ને લલકાર્યાં છે : ફાટીમુઆઓ, દુનિયાનું છઠ્ઠું મોટું લશ્કર લઈને બેઠા છો અને આટલી જવાબદારી લઈ શકતા નથી? ઢાંકણીમાં પાણી લઈને બૂડી મરો, હાથે કરીને તમારે તમને પોપાભાઈ જાહેર કરવા છે - અ 'ફેઈલ્ડ સ્ટેટ' ઈનડીડ ! ૨૬/૧૧ પછી મુંબઈ જો રાબેતા મુજબનું થઈ શકતું હોય અને 'બિઝનેસ ઍઝ યુઝ્વલ'ને કારણે એનો ને દેશનો સિક્કો પડતો હોય તો એક અમથો આઈપીએલ ઓચ્છવ ન મનાવી શકીએ - તમે તે 'રાજ' છો કે શું છો.
વસ્તુત: આખી ચર્ચા આરંભથી જ આડે પાટે ચડી ગઈ છે અગર ચડાવી દેવાઈ છે. આઈપીએલ ઓચ્છવ સાથે ચોવીસ કલાકની ચેનલો અને અખબારોને જે જાહેર ખબરી તડાકો પડે છે એને કારણે કે અન્યથા પણ તેઓ આટલો શોરબકોર મચાવવામાં મંડી નહીં પડ્યા હોય ને, એવોયે વહેમ પડે છે.
માત્ર, વહેમની જ નહીં, ફાળ અને ફિકરનીયે વાત આ તો છે. કારણ, સાદો હિસાબ છે કે એપ્રિલ અને મે દરમ્યાન ભારતવર્ષ ભાગ્યનિર્ણયના સમરમાં હશે. આવનારા પડકાર દિવસોમાં દેશનું સુકાન કોના અને કેવા હાથોમાં હશે, એનાં લેખાંજોખાં સમેતનો લેખ દેશજનતાએ ત્યારે લખવો રહેશે. એવે વખતે 'બિઝનેસ એઝ યુઝ્વલ'ને નામે અને પોપાભાઈ નહીં પણ બહાદુરખાનજી છીએ એવી તીસમારખાં મુદ્રા ઉપસાવવાની ફિરાકમાં પ્રજામતને સ્પષ્ટ અને સક્રિય થવાનો મોકો નહીં આવતાં ધ્યાન બીજે દોરવાની ચેષ્ટા રૂપ ઓચ્છવવાળી સૂઝે છે. મીડિયા માસ્તરો, તમે કદાચ ચિયરાંગનાઓ સાથે આગોતરા તાલકદમ કે સૂરસરગમ મિલાવવા ઇચ્છતા હશો - પણ લોકો અને લોકસભાની ચૂંટણીનેય તમારે આઈપીએલ ઓચ્છવિયા સારુ કંચની દાવમાં જોતરવાં છે ?
દેશમાં અને માધ્યમોમાં અમે ખરા મુદ્દાઓની ને પૂરા કદની બહસ ઇચ્છીએ છીએ ત્યારે આઈપીએલ ઓચ્છવવાળી વાસ્તે કોરસબદ્ધ મચી પડવું એનો અર્થ સીધોસાદો એ છે કે અણી ટાંકણે લોકમાનસને બેધ્યાન અને બધિર બનાવવાના આયોજનમાં સહભાગી થવું.
મિસ્ટર હોમ મિનિસ્ટર, તમે જે સુરક્ષા બંદોબસ્તની દુહાઈ આપો છો એની બધિર ને બેધ્યાન બનાવતા આયોજન વચ્ચેનો સંબંધ સમજાય છે ?

Category :- Samantar Gujarat / Samantar