SHORT STORIES

વારી ગયા

પ્રવીણા કડકિયા
06-06-2017

અનિકેતને હોસ્પિટલમાંથી આવતા મોડું થઈ ગયું. નીકળવાની તૈયારીમાં હતો ત્યાં જ, એક ઈમરજન્સીનો કેસ આવી ગયો. ડોક્ટરની જિંદગીમાં દરદીને પ્રથમ સ્થાન હોય છે. એવા પણ કિસ્સા અનેક સાંભળ્યા છે, અનુભવ્યા છે કે પૈસા પાછળ દીવાના ડૉક્ટરો દરદીને કોઈ મહત્ત્વ આપતા નથી. એવા ડોક્ટરો જેલ ભેગા પણ થયા છે. તેમની ડોક્ટરીના પરવાના રદ્દ થયા છે. કેટલી જુવાન સ્ત્રીઓએ બાળકનાં જન્મ ટાણે  જાન પણ ગુમાવ્યાં છે.

એક વાત સત્ય છે, ડોક્ટર ભગવાન નથી. પણ તેમની બેદરકારી જ્યારે કોઈનો જાન લે તે તો અસહ્ય બને.

આજે અનિકેતને વહેલા નીકળવું હતું પણ ઈમરજન્સીનો કેસ આવ્યો, તેથી રોજ કરતાં પણ મોડું થયું. અંકિતા ખૂબ સમજુ હતી. જ્યારે પતિ અને પત્ની વચ્ચે મનમેળ હોય છે, ત્યારે ગેરસમજણ ઊભી થવાના પ્રસંગ ઓછા થાય છે. આ મનમેળ સાચા પ્રેમની નિશાની છે. જીવન પર વિશ્વાસ અને સ્નેહનું કવચ છે. બાકી પિયરનું અભિમાન આણામાં લઈને આવે એ ઘરમાં શાંતિ દીવો લઈને શોધવા જવી પડે.

આજે ઘરમાં નાના ફૂલ શા દીકરાની પહેલી વર્ષગાંઠ હતી. અસીમ, ચહેરાનો નાક નકશો પિતાનો અને રૂપ માનું લઈને આવ્યો હતો. પ્રથમ બાળક હતું. (દાદા તેમ જ નાનાને ત્યાં). મહેમાનોની ભીડ હતી. યજમાન જ ગેરહાજર હતા. એમ તો ન કહેવાય બાળકના પિતા સિવાય ઘર ભર્યું હતું. સંજોગો એવા હતા કે કોઈ કશું જ બોલી ન શકે. અંકિતાએ પરિસ્થિતિ સંભાળી લીધી. અનિકેતે, માતા અને પિતા સાથે રહેવાનો પોતાનો ઈરાદો લગ્ન પહેલાં અંકિતાને જણાવ્યો હતો. લગ્ન પછી મનદુઃખ ન થાય તેને માટે પહેલેથી ચોખવટ સારી એમ તે માનતો. નાનો ભાઈ હજુ કોલેજમાં હતો. તેણે કાંઇ નક્કી કર્યું ન હતું કે આગળ શું કરવું છે.

પારો અને પ્રેમલ બન્નેએ ખુલ્લા દિલે વહુને અને દીકરાને સ્વીકાર્યાં હતાં. પારોનો પડ્યો બોલ અંકિતા ઝીલતી. પારો, અંકિતાની વિચારસરણીને અનુરૂપ નવું નવું બધું અપનાવતી. નાનકા અસીમની વર્ષગાંઠ નિમિત્તે, અંકિતા સવારથી બચ્ચાનાં લાલન પાલનમાં મશગૂલ હતી. તેમાં અનિકેતના આવવાના કોઈ એંધાણ દેખાતા ન હતા.

‘મમ્મી આજે તમારે બધી બાજી સંભાળવી પડશે. પાર્ટીમાં આવેલાં સર્વે મહેમાનોની જવાબદારી તમારી.’

‘બેટા, જો અસીમ મારી પાસે રહેતો હોય, તો તું પાર્ટીનો દોર હાથમાં લઈ લે’.

‘મમ્મા, આટલાં બધાં મહેમાનોને જોઈ અસીમ થોડો બેચેન છે. તેને મારે વહાલથી સાચવવો પડશે. બપોરે સુવડાવીશ તો સાંજના રમકડાંથી રમશે. મહેમાનોને હસતો રમતો અસીમ ભાળી આનંદ આવશે.’

પારો અને પ્રેમલે પાર્ટી માટે અને મહેમાનોની આગતાસ્વાગતા માટે બધી તૈયારી કરી. અંકિતા, અસીમને તેની આયા સાથે લઈને ટપ ટપ ફરતી હતી. તેને ખબર હતી મમ્મી અને પપ્પા પાર્ટીમાં ચાર ચાંદ લગાવશે. અસીમનો કાકુ તો નાનકાને ખૂબ લાડ લડાવતો. આજે રજા હતી એટલે કોલેજ જવાની વાત ન હતી. અસીમ તો કાકુનો દુલારો હતો. અસીમના નાના, નાની, મામા અને માસી પણ આવી પહોંચ્યાં હતાં. આજનું મુખ્ય આકર્ષણ અસીમ હતો.

‘બસ હવે અડધા કલાકમાં હું હોસ્પિટલમાંથી નીકળીશ’. અનિકેત ફોન ઉપર અંકિતાને કહી રહ્યો હતો.

‘અહીં બધી વ્યવસ્થા સુંદર છે. તું ઉતાવળ કરીશ નહીં. સંભાળીને ગાડી ચલાવજે.’ અંકિતા, અનિકેતને પ્રેમથી કહી રહી હતી.

એક વર્ષનો અસીમ બરાબર ચાલતો હતો. તેનું મનગમતું ગીત વાગે, ત્યારે નાચવાની મઝા લૂંટતો. સહુને મનોરંજન પૂરું પાડી રહ્યો હતો.

‘મમ્મી, તમે અસીમને જુઓ, હું મહેમાનોનો ખ્યાલ રાખું છું. હમણાં જરા એ રમવામાં મશગૂલ છે.’

પારો, અસીમ પાસે આવી. તેની નાની અને બન્ને વાતે વળગ્યાં. બાળકોથી ઘેરાયેલો અસીમ નાચતા નાચતાં પગમાં ગાડી આવતાં પડ્યો.’

અસીમના ઘા ઉપર અંકિતા  બરફ લગાવી રહી હતી.

‘અનિકેતના ફોનની ઘંટી વાગી. કાકુએ ફોન ઉપાડ્યો. વાત કરી.

‘જલદી તેને લઈને હોસ્પિટલમાં આવો.

પ્રેમલે ડ્રાઈવરને ગાડી દરવાજા પાસે લાવવાનું કહ્યું. ગાડીમાં અંકિતાના ખોળામાં અસીમ શાંત પડ્યો હતો. તેની સારવાર કરી, અનિકેત બધા સાથે ઘરે આવી પહોંચ્યો. નાના બાળકને ઊંઘમાં દૂધ પીવડાવી સુવાડ્યો. ઘા જરા ઊંડો હતો. પણ  તરત જ કાળજીપૂર્વકની સારવાર મળી ગઈ તેથી વાંધો ન આવ્યો.

અસીમને સુવડાવી, નેનીને તેની પાસે બેસાડી અંકિતા બહાર જ્યાં પાર્ટી ચાલતી હતી ત્યાં આવી. જાણે કશું બન્યું નથી, તેમ અંકિતા અને અનિકેત મહેમાનો સાથે વર્તન કરી રહ્યાં. અનિકેત ડોક્ટર હતો, તેને ખબર હતી ઘા મામૂલી છે પણ બાળક ખૂબ નાનું છે. ઊંઘમાં આરામ જલદી થઈ જાય.  

બન્ને જણ જાણતા હતાં જે થઈ ગયું તેમાં કોઈ ફરક પડવાનો નથી. શા માટે પોતાનાં બાળકની વર્ષગાંઠ નિમિત્તે આવેલાં મહેમાનોને ઓછું આવે? દાદા, દાદી, નાના અને નાની જીવ બાળતાં હતાં. દાદી અને નાની બન્ને ત્યાં હતાં. કોઈ પણ અકસ્માત આવતા પહેલાં સંદેશો પાઠવતો નથી. હવે બાળક છે. રમતાં રમતાં પડી ગયો. વાતનું વતેસર કરવામાં કોઈને લાભ નહીં, સહુને નુકશાન હતું.

અનિકેતે દાદી અને નાનીને  સમજાવ્યાં, ‘ચિંતા નહીં કરો. સવાર સુધીમાં અસીમ રમતો થઈ જશે.’

આમ પણ તેના સૂવાનો સમય થઈ ગયો હતો. તે સૂતો હતો તેથી અનિકેત અને અંકિતા મહેમાનો સાથે આનંદ માણી રહ્યાં હતાં. અનિકેતે અંકિતાને કહ્યું,’ ઘા છે પણ ચિંતા કરવા જેવું નથી. બાળકો તો આમ જ મોટા થાય. આપણને પણ નાનપણમાં વાગતું હતું !’

દાદી અને નાનીના કાને આ વાત પડી, તેમનાં બાળકોની સમજ પર વારી ગયાં.

કાકુ વારે વારે જઈને અસીમની ખબર કાઢી આવતો. અસીમ તો શાંતિથી મુખ પર મલકાટ સાથે ગાઢ નિંદ્રામાં હતો.

https://pravinash.wordpress.com/2017/06/03/વારી-ગયા/

e.mail : pravina_avinash@yahoo.com

Category :- Opinion / Short Stories

40 પહેલાંનાં બૈરાં

હરિશ્ચંદ્ર
03-05-2017

તમે માનશો? પહેલાંનાં બૈરાં શું શું કરતાં, તે બધું મને મોઢે થઈ ગયું છે. કારણ કે મારા પતિદેવ દિવસમાં દસ વાર એનું પારાયણ મને સમ્ભળાવે છે. સવારના પહોરમાં મને મરવાની પણ ફુરસદ ન હોય. ચા-નાસ્તો, પાણી ભરવું, કપડાં બાફવાં, કૂકર ચઢાવવો, લોટ બાંધવો, એમને નવ વાગ્યાની લોકલ પકડાવવાની, છોકરાંવને નિશાળે મોકલવાનાં - એ કશાયમાં જરીકે હાથ ન દે તે તો બળ્યું, પણ ધીરે ધીરે ચા પીતાં, પગ પર પગ ચઢાવી છાપું વાંચતાં જ્યારે એક પછી એક હુકમ છોડવા માંડે - પાણી ગરમ થયું કે? બાથરૂમમાં ટુવાલ મુક્યો? મારાં કપડાં ક્યાં? - ત્યારે સંયમ રાખવો અઘરો પડે.

તેમાં તે દિવસ તો લગભગ બરાડ્યા : 'મારા એકેય ખમીસને પૂરાં બટન નથી. ચાર દિવસથી તને કહ્યું છે. આખો દિવસ કરે છે શું? પહેલાંનાં બૈરાં તો કેટલું કામ કરતાં?'

'હમણાં અમારા મહિલા મંડળની વ્યાખ્યાનમાળા ચાલે છે. કાલે પૂરી થશે એટલે બધું વ્યવસ્થિત કરી આપીશ.’

થોડો વખત થયો, ત્યાં ફરી બાંગ પડી : 'મારો રૂમાલ નથી મળતો. પેન ને ઘડિયાળ ક્યાં છે? મારાં મોજાં?'

'પોતે વ્યવસ્થિત રાખવું નહીં અને બીજા પર ધમપછાડા?' મારાથી બોલાઈ ગયું.

'પહેલાંનાં બૈરાં આમ સામું નહોતા બોલતાં. પતિની સેવા માટે ખડે પગે હાજર! આખો દિવસ કામ કરીને રાતે પાછાં પગ દબાવી આપતાં, તળિયે ઘીનું માલિશ કરી દેતાં. આજે તો બસ, મહિલા મંડળ અને સમાન હક્ક !’

અને મને થયું, ચાલ બાઈ, એમની એવી જ ઇચ્છા છે તો પહેલાંનાં બૈરાંનો પાઠ ભજવી બતાવું! સાસુને પણ વિશ્વાસમાં લીધાં. સાંજે આવ્યા ત્યારે હું અસ્સલ પહેલાંનાં બૈરાંના સ્વાંગમાં સજ્જ હતી : કાછોટો મારી પહેરેલો નવ વારી સાડલો, માથે ઘટ્ટ અમ્બોડો, કપાળમાં વિક્ટોરિયા છાપ મોટો ચાંદલો, 15-20 બંગડીઓ! એ જોઈ જ રહ્યા, પણ સાસુની હાજરીમાં કંઈ બોલ્યા નહીં. થોડી વારે હાથમાં ઝોળી પકડાવીને કહ્યું, 'શાકભાજી લેતા આવજો. અને એલચી કેળાં. બાને ઉપવાસ છે'.

સાસુએ મમરો મુક્યો, 'તારા સસરા આને સાથે લઈ કાયમ શાક લઈ આવતા.’

એ શું બોલે? પછી એમણે આઘાપાછા થઈ કહ્યું, ‘તું ય ચાલને !’

'આજે અગિયારસ. મારે બા સાથે મંદિરે જવાનું છે.’

દોઢ કલાકે પરસેવે રેબઝેબ થતા આવ્યા. કાંઈ ભાજી આણી છે ભાજી! 'આટલી બધી?'

'કેટલી લાવવાની હતી તે ક્યાં કહેલું?'

'અને આ પડીકું શાનું?'

'તેમાં એલચી છે. એલચી, કેળાં લાવવાનું કહેલું ને?'

અમે સાસુ વહુ હસ્યાં છીએ કાંઈ હસ્યાં છીએ તે દિવસે ! રોજની જેમ છોકરાં લેસનની ડિફિકલ્ટીઝ પૂછવા આવ્યાં. મેં પપ્પા તરફ ધકેલ્યાં.

'છાપું વાંચવા દે ને. જા મમ્મીને પૂછ.’

'મમ્મી કહે છે જા, પપ્પા પાસે. પહેલાંનાં બૈરાંને નહોતું આવડતું એ જ ઠીક હતું.’

'લાવ, તું કયા વર્ગમાં છે?'

સાસુથી ન રહેવાયું, 'તને એ ય ખબર નથી?

હું તમાશો જોતી રહી. રાતે કાંસાનો વાટકો અને ઘી લઈ રૂમમાં પહોંચી ત્યારે ઘસઘસાટ ઊંઘતા હતા. ખૂબ થાક્યા હશે. મેં પગ દબાવવા માંડ્યા અને ઘી ઘસવા માંડ્યું. એ ઊઠીને બેઠા થઈ ગયા. 'આ શું માંડ્યું છે?'

'કાંઈ નહીં. પહેલાંનાં બૈરાં પતિની સેવા કરતાં !’

બીજે દિવસે સવારે બાથરૂમમાં અબોટિયું મૂક્યું : 'આજથી પૂજા નાહીને તમારે કરવાની.’

એમની આંખો પહોળી થઈ ગઈ : 'આ શું ગાંડપણ માંડ્યું છે?'

'પહેલાંનાં બૈરાં પૂજા નહોતાં કરતાં. પૂજાપાઠ પુરુષો જ કરતા.’

ત્યાર પછી બે-ચાર દિવસ ગાંધીને ત્યાંથી ખરીદી કરવી, વીજળીનું બીલ ભરવું, બૅન્કમાંથી પૈસા લાવવા, ગૅસ પૂરો થયો તેનો ફોન કરવો, છોકરાંવની નિશાળે જવું, શાક લાવવું, છોકરાંવને ભણાવવાં - બધું જ એમને સોંપ્યું ! 'તું કર' એમ કહેવાનો અવકાશ જ નહોતો, કેમ કે પહેલાંનાં બૈરાં આવું કાંઈ કરતાં નહોતાં. અને છેલ્લે ચાર દિવસની "હક્ક રજા" લઈ મેં કામમાંથી બિલકુલ છુટ્ટી લીધી.

એક દિવસ સાંજે આવી એમણે કહ્યું, 'તારી મા તારા ભાઈને ત્યાં આવી છે. તને મળવા બોલાવી છે. '

માને મળવાની હોંશમાં હું નાટક ભૂલી ગઈ. અને સ્વાંગ ઉતારી તૈયાર થઈ એમની સાથે નીકળી. ટૅક્સીમાં બેઠા પછી કહે, 'હાથ જોડ્યા, માવડી ! આઠ દિવસથી આ શું નાટક માંડ્યું છે?'

'નાટક? તમારી સેવામાં ખડે પગે હાજર રહું છું. રાતે પગચમ્પી કરું છું. પહેલાંનાં બૈરાં ...'

'બસ, બસ હવે, બહુ થયું ! આજે હુંયે તને નાટક બતાવું !’

'એટલે શું, મા નથી આવી?'

'કેવી બનાવી !’ કહેતાંકને મારી સામે એમણે નાટકની બે ટિકિટ ધરી …. ‘ઘરસંસાર …. !’

(શ્રી વૈજયંતી ફણસળકરની ‘મરાઠી’ વાર્તાને આધારે)    

(વીણેલાં ફૂલ - 8;  પ્રથમ આવૃત્તિ, એપ્રિલ 1985; પાના 01-04)

Category :- Opinion / Short Stories