મંથરા જીવે છે!

યૉસેફ મેકવાન
04-07-2017

હિમાલયે વિહરતા પેલા અશ્વત્થામાની જેમ
લોકવાયકા પ્રમાણે
હનુમાનજીનીયે જેમ -
રાજા દશરથના મહેલની મંથરા દાસી
હજી આજે ય જીવે છે ... મંથરા ...
હા, એ નથી વનમાં -
          નથી હિમાલયમાં -
          નથી કોઈ-કોઈ કોતર-કંદરાઓમાં
          કે નથી રહસ્યમય ગુફાઓમાં -
એ તો છડેચોક
હાજરાહજૂર છે આ મહાનગરોમાં -
ઘરોને ખંડેર કરતી,
ભવ્ય મહાલયોને ઉજાડતી,
ગામડાંઓની ગલીઓમાં રઝળતી,
આખું જગત માથે લીધું છે તેણે!
શું ? નથી દેખાતી તમને મંથરા?
અરે ... અરે ... તમારામાંથી આરપાર દોડી ગઈ
ને તમને દેખાઈ પણ નહીં !
આર્ષદૃષ્ટા કવિ ઉમાશંકરે એની વાણીનો
ફુસફૂસાટ સાંભળેલો ને નોંધેલી એ વાત :
‘કાલે જો સૂર્ય કાળોમેશ ન ઊગે તો કહેજો મને !’
- અને જુઓ ...
એ મંથરાએ શી દશા કરી.
સીધું સરળ ... સપાટ ચાલતું’તું જીવન
એને કરી દીધું ખરબચડું ... ગાંઠોવાળું ... બરછટ
હા, એ જ ફરે છે રાજકારણના રણમાં
બહુરૂપી થઈ.
સમયની પળેપળને કરે છે તરબતર થઈ ...
એની આધુનિક હિંમત તો જુઓ ...
મૂંગાં પ્રાણીઓને મારવા સુધી
વિના વાંકે પેલો સુલતાન ગયો ...
વિના વાંકે ગાય વઢાઈ!
બસ, આ જ છે -
આ રાજકારણના રણમાં
હણાય નિર્દોષો
વધારાય પશુ-પંખી-ગરીબડાં
માણસ નામથી ગંધાય છે દેવસ્થાનો
હે ઈશ્વર!
જો તું હોય, તો
હવે મંથરા નામનું હથિયાર
જે ફરે છે
તેને લઈ દબાવી દે
- જો તારામાં હિંમત હોય તો ...
- તો બધું સમુંસૂતરું થાય
જીવવાનો
હવે તો એ જ માત્ર ઉપાય !

સૌજન્ય : “નિરીક્ષક”, 01 જુલાઈ 2017; પૃ. 05

Category :- Poetry