POETRY

છેલ્લું દર્શન

રામનારાયણ વિશ્વનાથ પાઠક 'શેષ'
09-04-2013

છંદ : પૃથ્વી

ધમાલ ન કરો, – જરાય નહિ નેન ભીનાં થશો, -
ઘડી બ ઘડી જે મળી – નયનવારિ થંભો જરા, -
કૃતાર્થ થઈ લો, ફરી નહિ મળે જ સૌંદર્ય આ,
સદા જગત જે વડે હતું હસન્તું માંગલ્ય કો!

ધમાલ ન કરો, ધરો બધી સમૃધ્ધિ માંગલ્યની,
ધરો અગરુ દીપ ચંદન ગુલાલ ને કુંકુમ;
ધરો કુસુમ શ્રીફલો, ન ફરી જીવને આ થવો
સુયોગ અણમૂલ સુંદર સુહાગી માંગલ્યનો!

ધમાલ ન કરો, ન લો સ્મરણ કાજ ચિહ્ને કશું,
રહ્યું વિકસતું જ અન્ત સુધી જેહ સૌંદર્ય, તે
અખંડ જ ભલે રહ્યું, હૃદયસ્થાન તેનું હવે
ન સંસ્મરણ વા ન કો સ્વજન એ કદી પૂરશે.

મળ્યાં તુજ સમીપે અગ્નિ! તુજ પાસ જુદાં થિંયેં,
કહે, અધિક ભવ્ય મંગલ નથી શું એ સુંદરી?

(જન્મ: એપ્રિલ 8, 1887 − અવસાન: ઑગષ્ટ 21, 1955)

Category :- Poetry

 

ચપટી વગાડતાં જ ચોખા ખર્યા, ખર્યું તાબોટા પાડતા જ કંકુ!
ઘંટનાદો ખીણ મહીં ખૂંપી ગયા છતાંય ટેકરીઓ પર તણાયા તંબુ;
આભેથી મીઠું મીઠું મલક્યા કરે છે, મારી સામે મઝાનું, ત્રિશંકુ!

ખેંચી-ખેંચીને પછી વાળી-વાળીને કરી જીભનીય ખમતીધર ખાંડવી,
બાજઠ પર લોટો ને લોટામાં શ્રીફળ ને શ્રીફળ પર માયાવી માંડવી;
ડોળીમાં બેસીને આવેલાં દડબાંઓ ખાટેથી પાટે ને પાટેથી ખાટે – જેમ પરસોત્તમ મહિનાના પંગુ!
આભેથી મીઠું મીઠું મલક્યા કરે છે, મારી સામે મઝાનું, ત્રિશંકુ!

ગામને તળાવ-'છાબ', થોક-થોક પાનફૂટી વચ્ચાળે રમતી જળકૂકડીઓ મૂંગી,
કાંઠે, 'ગફ્ફાર'ના લક્કડ-ગરાજમાં, રબ્બરના ટાયરને ગજગજ ફુલાવતી પૂંગી; 
સાધુનું વાણિયામાં- વાણિયાનું સાધુમાં- સહુનું નવાણિયામાં- થાતાં રૂપાંતર, હું કંપું!
આભેથી મીઠું મીઠું મલક્યા કરે છે, મારી સામે મઝાનું, ત્રિશંકુ!

4/4/2013

છાબ તળાવ : કિંવદંતિ મુજબ, સિદ્ધરાજ જયસિંહના જમાનામાં વિશાળ સૈન્યના સૈનિકો દ્વારા માત્ર એક એક છાબ માટી ઉલેચવાથી ઉત્પન્ન થયેલું દાહોદ નગરનું તળાવ. 
પાનફૂટી : પાણી બગાડનાર એક જાતની વનસ્પતિ
ગફ્ફાર : ક્ષમાશીલ, ઈશ્વર
પૂંગી : વાંસળી, જાદુગરની મોરલી
નવાણિયું :  બોલ્યા વિના સહન કરનાર; વાંક વિનાનું; નવાણિયું કુટાવું = નિર્દોષ માર્યું જવું.

 

Category :- Poetry